Boodschap voor Wereldcommunicatiedag 2013

“Sociale Netwerken: poorten van waarheid en geloof; nieuwe ruimte voor evangelisatie”

Beste broeders en zusters,

Nu Wereldcommunicatiedag 2013 naderbij komt, wil ik u een aantal overwegingen aanbieden over een steeds belangrijkere werkelijkheid aangaande de manier waarop mensen tegenwoordig onderling communiceren. Ik wil de ontwikkeling van digitale sociale netwerken, die helpen een nieuwe “agora” te creëren, een openbaar plein waarop mensen nieuwe ideeën, informatie en meningen delen, en waarin nieuwe relaties en communicatievormen onstaan, overwegen.

Deze ruimtes helpen ons, mits ze op een verstandige en evenwichtige manier gebruikt worden, vormen van dialoog en debat te onderhouden die, als deze met respect en zorg voor de privacy, verantwoordelijkheid en waarachtigheid, de banden van eenheid tussen individuen kunnen versterken en effectief de eendracht van de menselijke familie kunnen bevorderen. De uitwisseling van informatie kan werkelijke communicate worden, links tot vriendschap rijpen, en verbindingen gemeenschap mogelijk maken. Als de netwerken geroepen worden om dit grote potentieel te verwerkelijken, moeten de mensen die erin betrokken zijn proberen authentiek te zijn omdat, in deze ruimten, niet alleen ideeën en informatie worden gedeeld, maar uiteindelijk ons hele wezen.

De ontwikkeling van sociale netwerken vereist toewijding: mensen zijn bezig relaties op te bouwen en vrienden te maken, door te zoeken naar antwoorden op hun vragen en door vermaakt te worden, maar ook door intellectueel gestimuleerd te worden en kennis te delen. De netwerken worden in toenemende mate deel van het weefsel van de maatschappij, aangezien zij mensen samenbregen op basis van deze fundamentele behoeften. Sociale netwerken worden zo gevoed door wensen die in het menselijk hart geworteld zijn.

De cultuur van sociale netwerken en de veranderingen in de manier en vormen van communicatie stellen veeleisende uitdagingen voor degenen die over waarheid en waarden willen spreken. Zoals het ook het geval is met andere vormen van sociale communicatie, lijken het belang en de effectiviteit van de verschillende uitdrukkingsvormen vaak meer bepaald te worden door hun populariteit dan door hun inherente belang en waarde. Populariteit is op zijn beurt vaak verbonden met beroemdheid of overtuigingsstrategieën, in plaats van de logica van de argumentatie. Soms kan de zachte stem van de rede overstemt worden door het lawaai van overbodige informatie en slaagt zij er niet aandacht te trekken, die in plaats daarvan gegeven wordt aan degenen die zich op meer overtuigende manieren uitdrukken. De sociale media hebben daarom de toewijding nodig van allen die zich bewust zijn van de waarde van dialoog, redelijke discussie en logische argumentatie; van mensen die proberen gespreks- en uitdrukkingsvormen te ontwikkelen die de edelste aspiraties van degene die bij het communicatieproces betrokken zijn aanspreken. Dialoog en discussie kunnen ook bloeien en groeien als we met mensen praten wiens ideeën anders dan de onze zijn, en hen serieus nemen. “Gegeven de culturele diversiteit dienen mensen niet enkel het bestaan van de cultuur van de andere te aanvaarden maar ook verlangen hierdoor verrijkt te worden en deze aan te bieden wat zij zelf aan goed, waar en schoon bezitten” (Toespraak bij de Ontmoeting met de Wereld van de Cultuur, Bélem, Lissabon, 12 mei 2010).

De uitdaging voor sociale netwerken is de vraag hoe zij werkelijk insluitend kunnen zijn: zo zullen zij baat hebben van de volledige deelname van gelovigen die de boodschap an Jezus en de waarden van de menselijke waardigheid, die Zijn leer bevorderd, willen delen. Gelovigen zijn zich in toenemende mate bewust dat, tenzij het Goede Nieuws ook in de digitale wereld bekend wordt gemaakt, het afwezig kan zijn in de ervaring van vele mensen voor wie deze bestaansruimte belangrijk is. De digitale omgeving is geen parallelle of puur virtuele wereld, maar deel van de dagelijkse ervaring van vele mensen, in het bijzonder jongeren. Sociale netwerken zijn het gevolg van menselijke interactie, maar op hun beurt geven zij ook opnieuw vorm aan de dynamiek van de communicatie die relaties opbouwt: een weloverwegen begrip van deze omgeving is daarom vereist voor een belangrijke presentie daar.

Het vermogen om de nieuwe talen te gebruiken is een vereiste, niet alleen om bij de tijd te blijven, maar juist ook om de oneindige rijkdom van het Evangelie uitdrukkingsvormen te kunnen laten vinden die de geesten en harten van allen kunnen bereiken. In de digitale omgeving gaat het geschreven woord vaak samen met beelden en geluiden. Effectieve communicatie, zoals in de gelijkenissen van Jezus, moet de verbeelding en de affectiviteit betrekken van degen die we willen uitnodigen voor een ontmoeting met het mysterie van Gods liefde. Daarnaast weten we dat de christelijke traditie altijd rijk aan tekenen en sumbolen is geweest: ik denk bijvoorbeeld aan het Kruis, iconen, beeltenissen van de Maagd Maria, Kerststallen, gebrandschilderde ramen en afbeeldingen in onze kerken. Een belangrijk deel van het artistieke erfgoed van de mensheid is gemaakt door artiesten en musici die de waarheden van het geloof tot uitdrukking wilden brengen.

In de sociale netwerken laten gelovigen hun autheticiteit zien door de diepste bron van hun hoop en vreugde te delen: geloof in de genadige en liefhebbende God, geopenbaard in Christus Jezus. Dit delen bestaat niet alleen uit de explicieite uitdrukking van hun geloof, maar ook uit hun getuigenis, de manier waarop zij  “keuzen, voorkeuren en beoordelingen die volledig in overeenstemming met het Evangelie zijn […], zelfs als daar niet expliciet over wordt gesproken,” overbrengen (Boodschap voor Wereldcommunicatiedag 2011). Een bijzonder belangrijke manier om zo’n getuigenis te geven zal voortkomen uit een bereidheid om zichzelf aan anderen te geven, op hun voortgang in hun zoektocht naar de waarheid en de betekenis van het menselijk bestaan, door hun vragen en twijfels geduldig en met respect te beantwoorden. De groeiende dialoog op sociale netwerken over geloof en geloven bevestigd het belang en de relevantie van religie in het publieke debat en het maatschappelijk leven.

Voor degenen die het geschenk van het geloof met een open hart hebben ontvangen, is het meest radicale antwoord op de vragen van de mensheid over liefde, waarheid en de betekenis van het leven – vragen die zeker niet ontbreken in de sociale netwerken – te vinden in de persoon van Jezus Christus. Het is natuurlijk voor degenen die geloof hebben om het te willen delen, met respect en tact, met degenen die zij ontmoeten in het digitale forum. Maar uiteindelijk, als onze pogingen om het Evangelie te delen goede vruchten voortbrengen, komt dat altijd vanwege de krach van het woord van God zelf dat onze harten raakt, nog voor onze eigen arbeid. Het vertrouwen in de kracht van Gods werk moet altijd groter zijn dan enige vertrouwen dat we plaatsen in menselijke middelen. Ook in de digitale omgeving, waar verhitte en verdeeldheid zaaiende stemmen gemakkelijke worden verheven en waar sensatiezucht soms de overhand heeft, zijn we geroepen tot aandachtige onderscheiding. Laten we in dit verband bedenken dat Elia de stem van God niet herkende in de grote en sterke wind, niet in de aardbeving of het vuur, maar in “het suizen van een zachte bries” (1 Kon. 19:11-12). We moeten vertrouwen op het feit dat de fundamentele menselijke behoefte om lief te hebben en liefgehad te worden, en om betekenis en waarheid te vinden – een verlangen dat God zelf in het hart van elke man en vrouw heeft geplaatst – onze tijdgenoten steeds opengesteld houdt voor wat de Zalige Kardinaal Newman het “vriendelijk licht” van het geloof noemde.

Naast een middel tot evangelisatie kunnen sociale netwerken ook een factor zijn in de menselijke ontwikkeling. Bijvoorbeeld, in sommige geografische en culturele contexten waarin christenen zich geïsoleerd voelen, kunnen sociale netwerken hun gevoel van ware eenheid met de wereldwijde gemeenschap van gelovigen versterken. De netwerken maken het delen van geestelijke en liturgische bronnen mogelijk, en helpen mensen te bidden met een groter gevoel van nabijheid tot degenen die hetzelfde delen. Een ware en interactieve betrokkenheid bijd e rvagen en de twijfels van degenen die ver van het geloof af staan zou ons de noodzaak moeten laten voelen om door gebed en bezinning ons geloof in de aanwezigheid van God, evenals onze praktische liefdadigheid, te voeden: “Al spreek ik de taal van mensen en engelen – als ik de liefde niet heb, ben ik een galmend bekken of een schelle cimbaal” (1 Kor. 13:1).

In de digitale wereld zijn er sociale netwerken die onze tijdgenoten mogelijkheden bieden voor gebed, meditatie en het delen van het woord van God. Maar deze netwerken kunnen ook de deur naar andere dimensies van het geloof. Velen mensen ontdekken in feite, juist dankzij contact die zij in eerste instantie online maakten,het belang van rechtstreekse ontmoetingen, gemeenschapservaringen en zelfs pelgrimeren, elementen die altijd van belang zijn in de reis van het geloof. In onze pogingen om het Evangelie aanwezig te laten zijn in de digitale wereld kunnen we mensen uitnodigen om samen te komen voor gebed of liturgische vieringen op specifieke plaatsen zoals kerken en kapellen. Er moet geen gebrek aan samenhang of eenheid zijn in het uitdrukken van ons geloof en het getuigen van het Evangelie, in welke werkelijkheid we ook zijn geroepen te leven, zij het tastbaar of digitaal. Wanneer we aanwezig zijn voor anderen, op welke manier dan ook, zijn we geroepen de liefde van God bekend te maken tot de verste uiteinden van de aarde.

Ik bid dat de Geest van God u zal vergezellen en altijd zal verlichten, en in vriendschap geef ik mijn zegen aan u allen, dat u ware verkondigers en getuigen van het Evangelie mag zijn. “Trek heel de wereld door om aan elk schepsel de goede boodschap te verkondigen” (Mar. 16:15)

2 thoughts on “Boodschap voor Wereldcommunicatiedag 2013”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s