De Opkomst van een Kruisloos Katholicisme

door EH James V. Schall, SJ

In The Australian van 22 mei schreef Tess Livingston over de nieuwe vertaling van het Missaal. Dit goede werk had een vroegtijdige uitleg nodig. George Kardinaal Pell, die een grote rol speelde in de Engelse vertaling, merkte op: “De eerdere vertalers leken zich een beetje te schamen om te verwijzen naar engelen, offeren en eeuwige maagdelijkheid. Ze gingen zachtjes om met zonde en verlossing.”

Ook al moet het in een groter verband gezien worden, “zachtjes omgaan met zonde en verlossing” is hetzelfde als een ander geloof voorstellen, waarin zulke ongemakken zijn weggenomen. We zijn te breekbaar geworden om de waarheid van onze traditie, wat het leert en wat onze echte problemen zijn, te dragen.

De opmerkingen van Kardinaal Pell verwezen naar een e-mail van een man die ik niet ken. Hij geeft les op een katholieke middelbare school en had een zomerschoolvak toegewezen gekregen. Hij koos ervoor om les te geven over C.S. Lewis en Tolkien – beslist waardige onderwerpen – en diende een prospectus in bij de coordinator van het programma. De reactie was dat zijn samenvatting teveel “negatieve” dingen bevatte, zoals “goed versus kwaad, zonde en deugd, eer en schaamte.” De studenten zouden niet goed om kunnen gaan met zulke zware onderwerpen.

Ik was “geschokt,” zoals ik de man gezegd had, dat studenten niet konden worden geconfronteerd met de basispunten van christelijke waarheden op een katholieke school. Maar het is waar dat wat beschouwd wordt als de “negatieve” elementen van het christendom zelden nog worden gehoord op onze scholen en universiteiten.

Het lijkt wel alsof verlossing niets te maken heeft met de persoonlijke zonden en daden. De studenten raken “van streek” door kerndoctrines, of dat is tenminste wat onderwijzers denken. “Maak de studenten niet van streek” wordt censuur. Sommige manier van het presenteren van zulke leerstellingen zijn ongetwijfeld excessief, maar ik vermoed dat dat tegenwoordig een zeldzaam probleem is.

Geloof wordt zo veranderd in een sociaal fenomeen. Dat is de plaats waar we omgaan met de “negatieve” dingen: we strijden tegen slechte zaken om de wereld “beter” te maken door een verstandelijke keuze op bewegingen die “goed doen.” We hoeven ons niet met onszelf bezig te houden. We willen niet graag weten dat onze gedachten en daden iets te maken hebben met iets dat de geldende politieke correctheid van de plaatselijke cultuur overstijgt.

Diversiteit leert ons dat wat iemand ook doet goed is. Multiculturalisme leert dat als men iets op een bepaalde manier doet in Baluchistan, dat die manier overal goed moet zijn. De enige “zonde” is die van het vooroordeel. Vooroordeel betekent dat je een waarheid erkent, maar je hebt geen moeite met wat wie dan ook doet. Onze morele wereld heeft zo ongeveer elke klassieke zonde als een deugd geaccepteerd. We zijn bang ergens tegen te zijn omdat dat “slecht” is.

Tijdens een recent bezoek aan Turijn merkte Paus Benedictus XVI op: “Tegen het einde van de 19e eeuw schreef Nietzsche: ‘God is dood! En wij hebben hem vermoord.’” In plaats van het hiermee oneens te zijn, voegde Benedictus toe: “Dit bekende gezegde komt duidelijk bijna letterlijk uit de christelijke traditie. We herhalen het vaak in de Kruisweg, misschien zonder helemaal te beseffen wat we zeggen.” Nietzsche is orthodox!

En hoe hebben wij “God vermoord?” Toch zeker door onze zonden en andere “negatieve” dingen. Dus, als we niet eens over deze dingen willen spreken, zoals Tolkien en Lewis deden, zullen we geen besef hebben van waar het om gaat in het katholicisme. We zullen ontkennen dat de dingen die we doen aandacht nodig hebben. Veel scholen, waaronder katholieke, bestaan in een sfeer waarin het vroegtijdige praktiseren van de deugd vrijwel onmogelijk is. Een vriendin van mij, die haar zoon zelf thuis onderwijst, vertelde me dat ze blij was om bijna klaar te zijn met de ‘middle school’ periode, want dat was moreel gezien het moeilijkste strijdperk in de meeste onderwijssystemen.

Maar hoe gaat men om met The Lord of the Rings of Narnia als zonde, verlossing en hun relatie met de glorie niet kunnen worden genoemd uit angst dat iemand van streek raakt? G.K. Chesterton sprak in zijn tijd over deze afwijking. Literatuur wordt onderwezen om kind en volwassene juist voor te bereiden op de dingen die echt gebeuren. We weten wat we moeten doen door te zien hoe levens zich ontwikkelen als we niet handelen zoals we zouden moeten.

Het katholicisme is geen geloof dat een manier om niet te zondigen biedt. Zij zegt, “Als je zondigt, heb dan berouw, en ga verder.” Ik denk dat Nietzsche zelf geschokt was door christenen die bleven zondigen. Christus was zelf niet zo geschokt. Hij wist dat we doctrines nodig hadden, genade, gewoonte, verandering met een doel, boete en vergeving. Als we deze dingen weghalen, vinden we een religie van perfectie uit, maar niet katholicisme.

We vertellen onze jongeren dat alles in orde is, vooral zij zelf. Doe maar gewoon wat anderen doen. Oordeel niet. Onderscheid niet. Als er iets mis is, is dat niet jouw schuld. Het is het systeem. Jij bent oké. Maak je niet druk. Wees gelukkig.

EH James V. Schall, SJ, onderwijst politieke wetenschappen aan Geogretown University. Zijn laatste boek, The Mind That Is Catholic, is uitgegeven door de Catholic University of America Press.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s