De Tien Geboden voor verslagevers in het Vaticaan

Met het aftreden van de paus, dat wereldwijd media-aandacht heeft gekregen, is een nieuw tijdperk in de Kerkgeschiedenis begonnen. Ieder van ons die het geluk heeft om in de media te werken heeft de eer om op de eerste rij te zitten terwijl geschiedenis gemaakt wordt. Maar dit privilege, zoals zo vele anderen, wordt als snel vanzelfsprekend. Het is snel vergeten dat – om Spiderman te citeren – “met grote macht grote verantwoordelijkheden komen”. Daarom lijkt het gepast dat er een aantal do’s en don’ts zijn voor het verslaan vanuit het Vaticaan, nu we de toenemende chaos van de komende weken naar het verkiezen van de nieuwe paus van de Heilige Rooms-Katholieke Kerk binnengaan.

1) Gij zult uw persoonlijke vooroordelen thuis laten. Ik heb vaak gezien dat Al Qaeda met meer respect werd behandelt dan Paus Benedictus en de Rooms-Katholieke Kerk. Hoewel je het met de leer van de Kerk op hoeveel punten ook oneens mag zijn, er is geen excuus om je verslag te laten domineren door je persoonlijke belangen. Het is ondenkbaar dat de eigen persoonlijke ideeën worden ingevoegd in het verslaan van andere gebeurtenissen van wereldformaat, dus waarom is het acceptabel als het om de Kerk gaat? Als je je alleen maar kan richten op geboortebeperking, homohuwelijk en abortus en hoe de Kerk haar leer moet aanpassen, kun je het beste maar gewoon naar huis gaan. Of je het er nu mee eens bent of niet, dat gaat het niet echt om. Jouw taak is om te begrijpen en te verlsaan, achtergrond te geven en lezers en kijkers te helpen een beeld van het grotere geheel te krijgen. Paus Benedictus heeft acht jaar lang de 1,2 miljard leden van de Katholieke Kerk geleid, miljoenen getrokken in bijeenkomsten over de hele wereld eneen boodschap van hoop en liefde tot aan de uithoeken van de aarde gebracht. Het CV van de paus op z’n minst indrukwekkend te noemen, en hij verdient respect.

2) Gij zult een woordenboek aanschaffen. Het lijkt erop dat het vocabulaire van de meeste journalisten in het Vaticaan een beperkt aantal woorden omvat: Schandaal, corruptie en seksueel misbruik vormen een hele kleine en stilstaande bron, en om hier steeds uit te putten geeft blijk van weinig verbeelding. Men maakte ooit grapjes dat de titels van actiefilms in de jaren ’90 bestonden uit twee woorden uit een hele korte lijst: Die Hard, Maximum Risk, First Blood, Raw Deal. Tegenwoordig is het alsof alle koppen over kerkelijk nieuws bestaan uit woorden uit kolom A: sexschandaal, pedofilie, intolerant, homofobie, misogynistisch, en kolom B: paus, Kerk, katholieken, bisschoppen, priesters. Hierbij vergeleken lijkt Sylvester Stallone, met zijn “beperkte” vocabulaire, op Shakespeare. Woorden die werkelijk beschrijven wat de Katholieke Kerk is en doet zouden af en toe eens worden ingevoerd: medeleven, vergeving, evangelie, verlossing, liefdadigheid, nederigheid, dienstbaarheid en genezen zijn een goed begin.

3) Gij zult luisteren. Journalisten hebben de reputatie goed te kunnen luisteren, maar op de één of andere manier heerst er een epidemie van selctieve doofheid als het om het Vaticaan gaat. Als de paus zegt dat hij de beslissing heeft genomen om, na gebed en bezinning, voor het welzijn van de Kerk af te treden, lijken de meeste media “doofpot”, “ernstige ziekte” of ouderwets “opgeven” te horen. Toen Paus Benedictus in Regensburg over  geloof en rede sprak hoorden vele mediamensen “anti-Islam”, wat leidde tot gewelddadige gevolgen. Toen Paus Benedictus over condooms en een ontluikend moreel besef sprak, hoorden velen een goedkeuring van homoseksuele relaties.Zoals die van Dante, Plato of Lincoln, zijn de woorden van Benedictus kostbaarheden die blijven inspireren als er maar iemand zou luisteren.

4) Gij zult verssag doen, niet verdraaien. Miljoen zijn niet in staat om deze gebeurtenissen ter plekke te volgen, en nog velen meer zullen niet de mogelijkheid hebben om te zappen of ontelbare nieuwsblogs door te spitten. Het is de verantwoordelijkheid van degenen die wel aanwezig zijn om helder en accuraat verslag te doen. Vele mensen geven erg veel om wat er gebeurt, en zouden dankbaar zijn voor een onbevooroordeeld verslag hiervan. Dit is een verontrustende tijd voor katholieken, met een pauselijk aftreden en onbekende wateren voor de boeg. Als een lezer ergens ver weg, waar informatie moeilijk te krijgen is, jou heeft uitgekozen om zijn ogen en oren in Rome te zijn, dan is het onverantwoordelijk om toespelingen en samenzweringen te leveren waar duidelijkheid nodig is. Zeg niet dat er een paar duizend mensen bij een gebeurtenis aanwezig waren als er 150.000 waren, en zoek niet de paar klagers in de massa op, tussen de duizenden welgemeende vrienden. Doe verslag van wat er gebeurt, deel het goede nieuws en het slechte duidelijk en evenwichtig, en misbruik het vertrouwen dat lezers je geven niet door hen het gif van ongebaseerde verdenkingen te geven.

5) Gij zult u gepast gedragen bij deze gebeurtenissen. Dit gebod is vooral gericht op katholieke journalisten die zichzelf als getuigen van het geloof en expert op het gebied van de Kerk beschouwen. Je als prima donna gedragen of zoals een bevriende producent het zei, “over oude dametjes heen lopen om maar voor de camera te verschijnen”, is onbehoorlijk. Als men, verblindt door de spotlights, vergeet dat we altijd getuigen zijn van de vreugde en de liefde van Christus, dan verslappen we in onze allereerste taak in het vertegenwoordigen van de Kerk. De cameramensen, de runners, de verslaggevers en alle mensen die we in ons werk in de media tegenkomen zien ons als vertegenwoordigers van de Katholieke Kerk en dat zou zichtbaar moeten in alles wat we doen. Sprekend tot het publiek, met de koepel van de Sint-Pieter achter ons, moeten we altijd onthouden dat we in de allereerste plaats verantwoordelijk zijn voor de Waarheid, in hoe we degenen in onze hierarchie, degenen die werken om ons en elkaar te helpen, behandelen.

6) Gij zult geen roem nastreven. Het conclaaf draait niet om de verslaggever, er zijn hier geen “kingmakers”, behalve de Heilige Geest. Zelfbelang heeft geen plaats in het conclaaf. De eigen agenda en persoonlijke voorkeuren presenteren is tijdverspilling voor je lezers of luisteraars en schept meer hitte dan licht. De paus is de ster (hoewel hij er terecht op zal wijzen dat dat Christus is), hij is de reden waarom er een mediagebeurtenis is, en als Benedictus aftreedt en een nieuwe paus in de maak is, dan is het deze gebeurtenis die ons een baan bezorgt, en niet wij die de gebeurtenis maken.

7) Gij zult vrijgevigheid niet vergelden met schande. Afgelopen donderdag was ik in de tuinen van het Vaticaan en zag minibus na minibus journalisten rondrijden over het terrein van het Vaticaan. Hen werd de Casa Santa Marta getoond waar de kardinalen tijdens het conclaaf verblijven, en zelfs de plek waar Paus Benedict na zijn aftreden zal wonen. Hen werd meer toegang verleent dan de meeste medewerkers van het Vaticaan tijdens hun rondleiding door het “geheimzinnige Vaticaanse apparaat”, van hotel tot apotheek tot bank. Wat waren de koppen de volgende dag? Niet “nieuw tijdperk in relatie media en Vaticaan”, maar toespelingen en roddels over “homo-gelobby” en chantage. Wat namen de journalisten mee naar hun lezers, nadat hen deze lekkernijen van de Vaticaanse tafel waren geschonken? Oude afgeknaagde botten.

8) Gij zult anachronistische terminologie niet opnieuw tot leven wekken. Woorden als “schisma” zijn zowel ongepast als nutteloos. Schisma geeft een werkelijke schieding aan in de Kerk, leidend tot twee hoofden, de ene de paus, en de andere wat vaak de antipaus wordt genoemd, gekozen door een tweede, ongeldig conclaaf. Dit heeft niets te maken met wat hier gebeurt. Constante verwijzingen naar een misbruik”crisis” is een andere uitdrukking die nu helemaal niet logisch meer is. Crisis is een belangrijke gebeurtenis of een keerpunt. De crisis van het seksueel misbruik door geestelijken vond plaats in 2001, meer dan 10 jaar geleden. Sindsdien heeft de Kerk richtlijnen vastgesteld en onderzoeken gehouden, zodat er van gemiddeld 50 zaken per jaar in de jaren ’70 en ’80 er in 2010 nog maar 7 geloofwaardige beschuldigingen van misbruik waren, onder de 39.000 priesters in de Verenigde Staten. Als er één instantie is die de wereld heeft laten zien hoe te veranderen, dan is dat de Katholieke Kerk. Geklets over een “crisis” kan alleen voortkomen uit onoprechtheid of gebrek aan verbeelding.

9) Gij zult geen positieve kerkelijke discriminatie toepassen. De Kerk is universeel maar hoeft niet aan quota’s te voldoen. Er zijn katholieken over de hele wereld. Loop gewoon eens een Pauselijke Universiteit in en de kleuren, talen en culturen zijn even talrijk als de pigmenten van Raphael. De Kerk koos pausen uit Afrika (Miltiades, 311-314) en Azië (Johannes V uit Syrië, 685-686) lang voor Amerika zelfs maar ontdekt was. Het idee dat de Kerk een nieuwe paus moet kiezen, puur gebasseerd op huidskleur of lichamelijke kenmerken, is absurd en onnodig.

10) Gij zult leeftijd of schoonheid niet afwijzen. De Kerk bestaat al heel erg lang en heeft gearresteerde, te schande gemaakte en vermoorde pausen, invasies, vervolgingen en het totale verlies van haar territorium overleeft. Ze heeft een reformatie en een Risorgimento overleeft en ze is er nog steeds. Bij elke ramp heeft de Kerk iets moois geproduceerd, een kunstwerk, een spectaculair bouwwerk of het schitterende leven van een heilige. De Sint-Pieter werd gebouwd tijdens de reformatie, de Pietà gehouwen tijdens één van de meest corrupte regeerperiodes van de Renaissance and Sint-Maximiliaan Kolbe kwam tot bloei in de Holocaust. De Kerk weet dat moeilijke periode een einde kennen, en dat diamanten onstaan onder de grootste druk.

Vertaling van The Ten Commandments of Reporting on the Vatican – Some Advice for the Coming Days door Elizabeth Lev.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s