Homilie over lijden en gehoorzaamheid

We hebben veel te bespreken, u en ik…

…veel te bespreken op deze glorievolle gelegenheid waar we samenkomen onder het oog van de wereld voor de vijfde verjaardag van verheffing van Joseph Ratzinger tot de troon van Petrus.

We moeten leren begrijpen hoe het lijden de genade van God kan weergeven en de troostende aanwezigheid van Jezus Christus, gekruisigd en nu verrezen uit de doden, onder ons zichtbaar kan maken.

We moeten vandaag over dit onderwerp spreken omdat het in de eerste plaats één van de grootste geheimen van de openbaring is, genoemd in het Nieuwe Testament en bevestigd door iedere heilige in de lange geschiedenis van Kerk, door de martelaren met hun eigen bloed, door de belijders met hun standvastigheid, door de maagden met hun puurheid en door de lekengelovigen van het lichaam van Christus met hun vastberaden moed onder vuur.

Maar we moeten ook duidelijk spreken over dit geheim vanwege het enorme lijden dat we om ons heen zien en wat zo zeer de moderne cultuur bepaalt.

Van het grote lijden van Zijne Heiligheid deze afgelopen maanden tot het lijden van de meest recente martelaren van de Kerk in India en Afrika, vanuit het lijden van de arme en de verstotenen en de onbekenden, de tranen van de slachtoffers van misbruik en verwaarlozing, van vrouwen die misleid zijn dat abortus slechts een simpele medische handeling was en zo een deel van hun ziel zijn verloren aan een hebzuchtige abortusarts, en nu met de pijn van hen die lijden aan kanker, diabetes, AIDS, of de emotionele afstandelijkheid van onze tijd, het is het lijden van ons volk dat de cultuur van onze moderne seculiere tijd bepaalt.

Dit enorme lijden, dat zoveel verschillende fysieke, geestelijke en emotionele vormen aan kan nemen, zal ons reduceren tot angst en beven – als we ons niet voor de geest houden dat Christus – ons Paaslam – is opgestaan uit de doden. Onze pijn en angst kunnen ons ontmenselijken, want zij hebben de kracht ons in onszelf op te sluiten zodat we altijd in chaos en verwarring zullen leven – als we ons niet voor de geest houden dat Christus – onze hoop – voor ons is verrezen. Jezus is ons Paaslam, onze hoop en ons licht.

Hij is het meest aanwezig in het lijden van Zijn volk en dit is het geheim waarover we vandaag moeten spreken, want als we het hebben over Zijn verlossende aanwezigheid en Zijn eindeloze liefde te midden van ons lijden belijden, als we Zijn licht zoeken en weigeren ons aan het duister over te geven, dan ontvangen we dat licht dat het leven van mensen is; dat licht dat, zoals de heilige Johannes ons voorhoudt in de proloog van zijn Evangelie, nooit door het duister kan worden overwonnen, hoe dicht, hoe benauwend het ook mag zijn.

Ons lijden wordt zo veranderd door Zijn aanwezigheid. Het heeft niet langer de macht om ons te vervreemden of te isoleren. Noch kan het ons ontmenselijken of vernietigen. Lijden, hoe lang of vreselijk ook, heeft alleen de kracht om Christus onder ons zichtbaar te maken, en Hij is de genade en de vergiffenis van God.

Het geheim waar we het dan over hebben is het licht dat in het duister schijnt, Christus onze Heer, die Zichzelf het meest wonderlijk openbaart aan hen die lijden, zodat lijden en dood niets anders kunnen dan ons naar de genade van de Vader leiden.

Maar het punt dat we moeten verduidelijken is dat Christus Zichzelf openbaart aan hen die lijden in Christus, aan hen die nederig hun pijn aannemen als een persoonlijke deelname aan Zijn Passie en die zo gehoorzaam zijn aan het gebod van Christus, dat we ons kruis moeten opnemen en Hem volgen. Op zichzelf genomen is lijden simpelweg de belofte dat de dood beslag zal leggen op onze sterfelijke lichamen, maar lijden in Christus en de belofte dat we met Christus zullen verrijzen als onze sterfelijkheid in Zin onsterfelijkheid wordt herschapen en dat alles dat in ons leven gebroken is, omdat het onhoudbaar en eindig is, houdbaar en onbedorven zal worden gemaakt.

Dat is de betekenis van de bewering van Petrus, dat hij een getuige is van het lijden van Christus en zo iemand die deel heeft aan de nog te openbaren glorie. Zodra Petrus de overweldigende waarheid van dit geheim begreep, veranderde zijn leven. De wereld had Petrus niets te bieden. Voor hem was er alleen Christus.

Zoals u weet is dit een vrij dramatische verandering voor de man die driemaal onze Heer had ontkend, de man waar Jezus tegen had gezegd: “Jij bent Petrus, en op deze rots zal ik Mijn Kerk bouwen, en de poorten van de hel zullen haar niet overwinnen.”

Christus’ verklaring tegen Petrus, dat hij de rots zou zijn, de onverwoestbare fundering, de berg Sion waarop het nieuwe Jeruzalem zou worden gebouwd, komt in het Evangelie van Mattheüs na de dramatische geloofsbelijdenis van Petrus, as de Heer de twaalf vraagt, “Wie zeggen de mensen dat Ik ben?”, en Petrus, impulsief als altijd, antwoord, “U bent de Christus, de Zoon van de levende God.”

Pas later – veel later – zou Petrus begrijpen wat deze eerste Geloofsbelijdenis werkelijk inhield. Petrus moest nog steeds leren dat om Christus te volgen, om werkelijk Zijn discipel te zijn, hij alles wat de wereld waardevol en nodig acht lost moest laten, en machteloos moest worden. Dit is het geheim dat de onafhankelijke Petrus verbaasde. Het is het geheim dat ons nog steeds verbaast: om Christus te volgen moeten we alles opgeven en gehoorzaam worden met de gehoorzaamheid van Christus, want niemand komt het Koninkrijk van de Vader binnen, tenzij hij binnengaat door de nederigheid en de gehoorzaamheid van Christus.

Petrus had er geen idee van dat hij uiteindelijk deze gehoorzaam helemaal zou aannemen, en vreugdevol zijn deel van het Lijden en de Dood van Christus zou accepteren. Maar Petrus hield van onze Heer en de liefde is hoe Petrus leerde gehoorzamen. “Heer, U weet dat ik U liefheb,” bevestigd Petrus drie keer met tranen, en drie keer draagt Christus hem de zorg voor de kudde op die verzameld is aan de voet van Calvarië – en dat is waar we nu zijn.

Petrus wist dat Jezus de ware Herder was, de ene Meester en de enige leraar; de rest van ons zijn leerlingen en de les die we moeten leren is gehoorzaamheid, gehoorzaamheid tot de dood. Niets minder dan dit, want alleen als we gehoorzaam willen zijn met de gehoorzaamheid van Christus zullen we de aanwezigheid van Christus onder ons herkennen.

Gehoorzaamheid is dus de kern van het leven van de discipelen en de sleutel tot het lijden in en met Christus. Het moet gezegd worden dat deze gehoorzaamheid behoorlijk anders is dan de gehoorzaamheid zoals die in de wereld wordt besproken en afgewezen.

Voor de wereld is gehoorzaamheid een opgelegde last. Het is hoe de machtigen de machtelozen dwingen tot buigen. Simpelweg juridisch en altijd uiterlijk is gehoorzaamheid het buigen dat breekt, maar een breken dat nog altijd minder pijnlijk is dan de straf voor ongehoorzaamheid. Voor zij die in de wereld leven is gehoorzaamheid een straf die ontlopen moet worden; maar voor Christenen is gehoorzaamheid altijd persoonlijk, want het is op Christus gericht. Het is een overgave aan Jezus, die wij liefhebben.

Voor hen wiens leven gericht is op Christus is gehoorzaamheid de beweging die het hart maakt als het van vreugde opspringt zodra het de waarheid gevonden heeft.

Laten we dan overwegen dat Christus ons zowel het beeld van Zijn gehoorzaamheid als de handeling waardoor we gehoorzaam worden heeft gegeven.

Het beeld van Christus’ gehoorzaamheid is Zijn Heilig Hart. Dat Hart, getoond en gewond moet ons tot nadenken stemmen, want het hart van de mens is over het algemeen en verborgen en geheim. In de stilte van ons eigen hart ontdekt ieder van ons de waarheid over wie wij zijn, de waarheid over waarom we stil zijn als we zouden moeten spreken, of lastig en ruziezoekend als we zouden moeten zwijgen. In de verborgen hoeken van ons hart leren we de neigingen kennen achter ons doen en laten en de redenen waarom we zo vaak laf en dom handelen.

Maar terwijl het menselijk hart over het algemeen stil en geheim is, is het Hart van de God-Mens volledig zichtbaar en toegankelijk. Het onthult ook de motieven achter de zelfgave van de Heer. Gehoorzaamheid aan de wil van de Vader dat de mensheid verzoende en onze vele zonden vergaf. “Ook al was Hij Zoon,’ herinnert ons de apostel, “Jezus leerde gehoorzaamheid door Zijn lijden.” Gehoorzaam tot de dood, de dood aan een kruis, vraagt Jezus Zijn Vader ons te vergeven zodat God de volledige diepte van Zijn genade en liefde zou onthullen. “Vader, vergeef hen,” bad Hij, “want ze weten niet wat ze doen.”

Het Heilig Hart van Christus is het beeld van de gehoorzaamheid die Christus ons laat zien door middel van zijn zelfgevende liefde op Calvarië. Het Offer van Calvarië is ook voor ons de manier waarop we gehoorzaam worden en dit is iets wat u nooit moet vergeten: tijdens de Mis bieden wij onszelf aan aan de Vader in eenheid met Christus, die Zichzelf gaf in perfecte gehoorzaamheid aan de Vader. We maken dit offer in eenheid met Christus die ons opdroeg: “Doe dit tot Mijn gedachtenis,” en ons gehoorzame wordt vervolmaakt in de liefde waarmee de Vader de gave van Zijn Zoon ontvangt.

Wees dan niet verbaasd dat tijdens de Mis onze onbloedig offer van het bloedige offer van Calvarië een drievoudige daad van gehoorzaamheid is. Eerst is Christus gehoorzaam aan de Vader en biedt Zichzelf aan als offer van verzoening. Als tweede zijn wij gehoorzaam aan Christus en bieden onszelf met Jezus de Zoon aan aan de Vader, en als derde, door te delen in de gehoorzaamheid van Christus aan de Vader, worden wij gehoorzaamheid aan een nieuwe werkelijkheid, waarin liefde allesbepalend is en het leven eeuwig heerst, waarin lijden en dood zijn verslagen door voor ons de weg te worden tot de uiteindelijke overwinning van Christus, zijn toekomstige wederkomst, nu tegenwoordig en werkelijk wordt.

Het lijden dan, van jou, van mij, van de Paus, ligt in het hart van persoonlijke heiligheid, want het is ons delen in de gehoorzaamheid van Christus dat Zijn glorie openbaart. Het is de manier waarop wij getuigen worden van Zijn lijden en deelgenoten van Zijn komende glorie.

Wees niet ontzet dat er velen in de Kerk zijn die dit nog niet hebben begrepen, en nog minder in de wereld die het ook maar willen overwegen. U weet dat het waar is en tien mensen die de waarheid fluisteren spreken luider dan honderd miljoen die liegen.

Als iemand dan vraagt naar wat we vandaag besproken hebben, vertel hem dan dat we over de waarheid hebben gesproken. Als iemand vraagt waarom u naar deze Mis bent gekomen, zeg dan dat u zo gehoorzaam aan Christus kon zijn. Als iemand naar de homilie vraagt, zeg hem dat het over een geheim ging en als iemand vraagt wat ik heb gezegd over de huidige situatie, zeg hem dan alleen dat we – wij allemaal – heiligen moeten worden door ons lijden.

One thought on “Homilie over lijden en gehoorzaamheid”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s