Interview met Msgr. Guido Marini

Wat had u in gedachten toen u op 6 januari sprak over een ‘hervorming van de hervorming’?

Om eerlijk te zijn heb ik die uitdrukking niet als iets van mezelf gebruikt, maar als een uitspraak die verschillende anderen, waaronder natuurlijk de voormalige Kardinaal Ratzinger, in de loop van vele jaren hebben gedaan. Ik wou niet al te zeer in detail treden over wat verschillende mensen bedoelden met die uitdrukking, want er zijn verschillende manieren om het te bezien. Ik geloof dat de beste, de meeste juiste, manier om de uitdrukking te begrijpen zeker niet het afwijzen van de hervormingen van het Tweede Vaticaans Concilie is. Het is eerder een stap voorwaarts in het begrip en de ervaring van een authentieke liturgische geest, waarin het erfgoed van onze traditie samenkomt met de hervorming die het concilie bereikt heeft, in een geest van ontwikkeling in continuïteit.

De voormalie Kardinaal Ratzinger waarschuwde natuurlijk ook eens tegen nieuwe verschuivingen in de liturgie. Hij zei dat we een periode van stabiliteit nodig hebben. Bent u het daar mee eens?

Ja, ja… daar ben ik het helemaal mee eens! Ik geloof niet dat de liturgie van de Kerk radicale veranderingen of verstoringen nodig heeft, gedeeltelijk omdat dat niet logisch is voor deze geest van ontwikkeling in continuïteit. In plaats daarvan geloof ik dat het een kwestie is van consolideren wat al bestaat, op een authentiekere wijze, volgens de ware geest van de Kerk.

Er is geen sprake van ‘terugdraaien’ van Vaticaan II?

Natuurlijk niet. ‘Terugdraaien’ zou niet logisch zijn, want zo werkt de Kerk niet. Het leven van de Kerk beweegt zich voorwaarts in de tijd, zich steeds ontwikkelend, zonder iets van het leven van het verleden of het heden te verliezen.

U sprak over een aantal traditionele details in de liturgieën van Paus Benedictus, zoals het plaatsen van een kruis op het altaar en het uitreiken van de Communie op de tong. Als ik het goed begrijp suggereert u niet dat dat voorlopers zijn van een nieuw liturgisch beleid voor de hele Kerk.

De paus heeft deze oplossingen voorgesteld, en blijft ze voorstellen. Het is de stijl van de huidige paus om dingen niet op te leggen, maar om ze voor te stellen. Het idee is dat dit alles beetje bij beetje kan worden geaccepteerd, gezien het ware belang die bepaalde beslissingen en bepaalde richtingen kunnen hebben. Mij lijkt dat typisch voor Paus Benedictus.

Of in de toekomst dat wat de paus nu voorstelt meer regel en standaard gaat worden weten we niet. Daar kunnen we niets over zeggen. Zeker, de stijl van het moment is het voorstellen van vormen van het vieren  van de Kerk. Maar toch, als de Heilige Vader iets voorstelt is dat niet simpelweg zijn persoonlijke voorkeur, maar een duidelijke en heldere aanwijzing voor de hele Kerk.

Dat roept een algemenere vraag op. Benedictus XVI heeft duidelijk een sterke liturgische visie, maar tot op heden heeft hij nog geen grootschalige liturgische hervorming doorgevoerd. U lijkt al  aangegeven te hebben waarom niet: zijn strategie is voorstellen in plaats van opleggen. Is dat juist?

Dat zou ik wel zeggen, ja. Het lijkt mij dat zij visie is gebasseerd op een groot geloof in het leven van de Kerk, die natuurlijk haar eigen gevoel van tijd heeft en haar eigen regelmaat. Gezien bepaalde werkelijkheden, inclusief de tijd waarin wij nu leven, kunnen sommige dingen gewoonweg niet snel worden doorgevoerd. Ze moeten langzaam de denkwijze van de Kerk binnengaan, haar gevoelens, haar klimaat. Daarbinnen kan men misschien uiteindelijk een duidelijker regel formuleren, maar misschien is het eerst nuttig om het juiste klimaat te scheppen.

Je moet de cultuur van de Kerk vormen vóór haar regelgeving?

Dat geloof ik wel, zelfs al horen de twee duidelijk bij elkaar, want regels helpen ook een cultuur te vormen. Tegelijkertijd is er een culture vorming die kan leiden tot regels. Ik geloof dat we de balans tussen deze twee in het oog moeten houden.

De nieuwe vertaling van het Romeins Missaal in het Engels komt binnenkort uit. Heeft u het gezien?

Nee. Zoals u weet is dat een taak voor de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst. Ik weet dat het in behandeling is.

Zal de paus het nieuwe missaal gebruiken als hij in september in Engeland is?

Dat weet ik niet, want dat is nog niet besloten. We weten niet of het tegen die tijd al definitief is goedgekeurd. Zeker, als het ondertussen wordt goedgekeurd, zal dat de tekst zijn die hij gebruikt.

Er is kritiek geweest op de nieuwe vertaling vanwege het gebruik van onbekende termen die misschien niet meteen begrijpelijk zijn voor mensen. Ben u het eens met de gedachte dat een zekere ‘sacrale taal’ goed is om mensen uit hun dagelijkse beslommeringen te halen?

Dat geloof ik wel, ja. De liturgie heeft zeker een menselijke kant, maar het heeft ook zijn eigen taal en eigen referentiekader. We hebben soms hulp nodig om in te zien dat we in de liturgische ruimte, in het klimaat van de liturgie, eigenlijk een andere dimensie binnengaan, die niet onze dagelijkse leefwereld is. De paus spreekt vaak over de liturgie als een soort van hemelse ruimte, die zeker niet losstaat van de wereld, maar wel een nieuwe manier van de wereld ervaren biedt. Dit moet allemaal samengaan en soms kan dat worden uitgedrukt in een taal die niet de dagelijkse is, maar de taal van gebed en spiritualiteit, met haar eigen schoonheid.

Met zijn motu proprio van 2007, stond Benedictus XVI het algemeen vieren van de oude Latijnse Mis, de zogenaamde ‘Tridentijnse ritus’, toe naast de nieuwe. Nu het stof wat is gaan liggen, hoe zit de situatie er uit?

Volgens mij is het nu van belang dat de twee vormen van de Romeinse ritus elkaar in alle rust beschouwen en zich realiseren dat ze beide tot het leven van de Kerk behoren en dat geen van beide de enige ware en authentieke vorm is. Meer nog kunnen de twee vormen van de Romeinse ritus elkaar wederzijds verrijken. Dit zal de weg zijn die we moeten gaan, want misschien hebben we deze houding van rust en openheid nog niet helemaal bereikt in ons dagelijks leven.

Advertisement

One thought on “Interview met Msgr. Guido Marini”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s