Seculiere deskundigen willen dat de paus zijn ‘beleid’ aanpast. Hoe kunnen we uitleggen dat hij dat niet kan?

Kan deze golf van onbegrip simpelweg niet overbrugt worden?

Door William Oddie

Aartsbisschop Timothy Dolan van New York heeft deze week een interessant stuk op zijn website over, inter alia, het journalistieke gebruik van het woord ‘beleid’ om de leer van de Kerk te beschrijven. Hij begint met het citeren van een artikel:

De krantenkop klonk zo bekend. Weer een groep ‘sprak het Vaticaan aan’ over iets. Deze keer over het vasthouden aan de tijdloze leer van de Kerk dat alleen mannen geroepen zijn tot het Sacrament van deWijding. […] Wat wel frustreert is de toon van de kop en het artikel, dat ‘het Vaticaan’ zulk een bizar, gedateerd, onderdrukkend ‘beleid’ heeft dat ‘herzien’ moet worden zodat zulke ‘beleidslijnen vanuit Rome’ beter passen binnen het verlichte denken van vandaag.

… plak elk woord dat je wilt in deze standaardkop: “Groep klaagt Vaticaan aan over ___________________beleid” – abortus, huewelijk, euthanasie, liegen, stelen, kunstmatige inseminatie, seksuele handelingen buiten het huwelijk, wijding van vrouwen – vul de ‘smaak van de dag’ in, maar dan is de kop nog steeds onjuist: dit zijn geen ‘beleidslijnen’ bepaald door een persoon in het Vaticaan;  dit zijn geen ‘verboden’ uitgevaardigd door een commissie. Dit zijn doctrines, tijdloze leerstellingen die niet de onze zijn om te wijzigen.

De aartsbisschop schrijft dat, toen hij benoemd was, een journalist hem vroeg hoe zijn  ‘beleid’ over het homo-‘huwelijk’ zou verschillen van dat van zijn voorganger, Kardinaal Egan. Hij probeerde uit te leggen dat het de verantwoordelijkheid van elke bisschop is om duidelijk en welwillend de leer van de Kerk te verwoorden, niet om een ‘beleid’ te formuleren over welke leer hij zal volgen en welke leer hij wil veranderen.

Het artikel van de aartsbisschop bracht voor mij de levendige herinnering terug aan een reeks aan interviews en discussies waar ik bij betrokken was rond de tijd van de dood van de vorige paus en, een aantal dagen later, terwijl we wachtten op de witte rook uit de schoorsteen van het consistorie en vooral op het moment (een gezegend moment, wat mij betreft) dat de woorden ‘Cardinalem Josef [lange pauze] Ratzinger” werden uitgesproken.

Ten eerste, in de onmiddelijke nasleep van de dood van Paus Johannes Paulus, wat dacht ik van het ‘beleid’ van wijlen de paus over de standaardonderwerpen: vrouwelijke priesters, getrouwde priesters, condooms, enzovoort. Welke veranderingen in ‘beleid’ dacht ik dat de Kerk nodig had, en waar zouden de kardinalen voor kiezen? Dacht ik dat als er een zwarte Afrikaanse paus zou worden gekozen, dat dat zou leiden tot een ‘beleidsverandering’ over voorbehoudsmiddelen (antwoord: nee, omdat de enige Afrikaanse papabile Kardinaal Arinze was, die hierover, net als over de gehele leer van de Kerk, hetzelfde dacht als de overleden paus, evenals alle andere Afrikaanse bisschoppen waar ik iets van wist. Reactie van de interviewer, een stomverbaast “werkelijk!”).

Later, in een discussie op tv, terwijl ik de afschuw zag op het gezicht van een bekende katholieke commentator die naamloos zal blijven, toen de voormalig Kardinaal Ratzinger verscheen in zijn nieuwe witte toog, de onvermijdelijke vraag: betekent dit dat er geen veranderingen zullen komen in het ‘beleid’ aangaande vrouwenwijding, condooms, enzovoorts, enzovoorts? Mijn antwoord: er zullen precies dezelfde veranderingen komen als bij elke ander paus: dat wil zeggen nul, geen enkele verandering. Waarom niet? Omdat het fundamentele doel van het pausschap is te verzekeren dat dat niet gebeurt. Helemaal niet, zei de beroerd-kijkende liberale katholieke commentator die ik eerder noemde, er zouden grote veranderingen zijn gekomen als Kardinaal Martini gekozen zou zijn. Ja, antwoorde ik, natuurlijk, en daarom zou hij nooit kunnen zijn gekozen. Nog meer gemopper, maar ik had natuurlijk gelijk, en dat wist hij.

Vanwege het artikel van Aartsbisschop Dolan ging ik op Google eens zoeken naar het woord ‘beleid’ in samenhang met de huidige paus en zijn voorganger. Ik geef hier twee voorbeelden die ik gevonden heb: beiden laten niets minder zien dan de enorme golf van onbegrip die bestaat tussen katholieken en de seculiere wereld, een wereld  die werkelijk denkt dat de katholieke leer precies zo is als het ‘beleid’ van seculiere politici, oneindig variabel in reactie op steeds-veranderende publieke opinie, en vooral een kwestie van de persoonlijke besluitvorming van iedere politicus op elk willekeurig moment. Hier is mijn eerste voorbeeld, van een site die zichzelf About.com noemt:

Johannes Paulus II was één van de langst levende en meest invloedrijke pausen in de geschiedenis van de Katholieke Kerk. Toen goede oft en kwade, zijn beleid  en persoonlijkheid hebben niet alleen mede het huidige karakter van het katholicisme gevormd, maar ook de richting waarin dhet katholicisme zich de komende generaties zal ontwikkelen. Daarom is het van belang om de tijd te nemen zorgvuldig te overwegen wat zijn beleid was en hoe dit katholieken over de hele wereld heeft beïnvloed.

Daarna volgen een aantal artikelen over zijn meningen over verschillende onderwerpen: vrij interessant als je meer wilt weten over de atheïstisch/agnostische houding tot het katholieke geloof. Het tweede artikel ging over de huidige paus. Een waarschuwing: deze is vrij onaangenaam (hoewel de harde toon wat wordt verzacht door de bijna komische botheid); maar het is evenzeer verhelderend over de seculiere gedachtengang:

Joseph Alois Ratzinger, ook bekend als Paus Benedictus XVI, groeide op in Nazi-Duitsland. In 1941, op zijn 14e, werd hij lid van de Hitlerjeugd. Paus Benedictus XVI werkte aan de zijde van Paus Johannes Paulus om het conservatieve pauselijke beleid uit te voeren. Hierin was hij de rechterhand van Johannes Paulus. Voor zijn verheffing tot het pausschap onthuldden een aantal van zijn gelijken in het college van kardinalen een aantal van zijn bijnamen. Eén was ‘Panzerkardinaal’ als verwijzing naar de Duitse Panzertank. Andere bijnamen waren ‘De Afdwinger’ en ‘Gods Rotweiler’. Hij vertegenwoordigt de extreem-conservatieve factie van de Katholieke Kerk en handelt als bewaker van het orthodoxe katholieke dogma.

Beleidsmatig veroordeelde Benedictus XVI de vrouwenwijding en getrouwde priesters. Ook bestempelde hij theologen die zich niet nauw houden aan het conservatieve leiderschap van de Kerk als ketters. De paus veroordeelt vurig homosexuelen, die, zoals hij zegt, lijden aan een ‘objectieve stoornis’.

In 1987 verklaardde hij dat de Joodse geschiedenis en geschriften alleen een fundering legden voor het katholieke geloof. Toen Joden over de hele wereld protesteerden, onderstreepte de paus dat er “alleen in de Katholieke Kerk eeuwige verlossing te vinden is.” Vele Joden verklaarden dat deze houding deed denken aan ‘theologisch antisemitisme’.

Verdorie: maar dat is wat veel mensen echt denken over het ‘beleid’ van Paus Benedictus, daar kun je niet omheen. Dit zelfverzekrde stuk is geschreven door Diane Clover-Evans, een gepensioneerd civiel ingenieur. Andere literaire producten van haar pensioen omvatten ‘Therapy Dogs”, een kort verhaal in een bloemlezing met de titel “Unconditional Love of Pets”, ‘geschiedkundige artikelen’ in Learning From History (een tijdschrift voor kinderen waarvan ik vermoed dat ouders er verstanding aan doen het niet in huis te halen als ze willen dat hun kinderen ook maar een beetje geschiedenis meekrijgen) en verschillende korte verhalen. Ze heeft ook een werkje geÏllustreerd met de titel “The Four Bunnies”.

Wat duidelijk naar voren komt is dat de leer van de Kerk, hoewel ze voor overtuigde katholieken de ultieme zinnigheid vertegenwoordigd, simpelweg vreemd en ‘extreem conservatief’ , zelfs antsemitisch, lijkt voor mensen buiten de Kerk – mensen zoals Diane Clover-Evans (die waarschijnlijk zeer verstandig is op het gebied van hondjes en konijntjes). Hoe de verbeelde golf te overbruggen tussen katholieken en de moderne wereld – zelfs of het überhaupt mogelijk is dat te doen – is een vraag die we ons nog maar amper serieus zijn gaan stellen.

2 thoughts on “Seculiere deskundigen willen dat de paus zijn ‘beleid’ aanpast. Hoe kunnen we uitleggen dat hij dat niet kan?”

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s