“Share your faith!” – Bishop Wiertz’ letter for Lent

In what is most likely his last letter for Lent, Bishop Frans Wiertz of Roermond not only discusses a topic he has underlined before – that we are a part of the worldwide Church which is now on the receiving end of the mission – but also urges us to speak out about our deepest convictions as Catholics. Following the urging of Pope Francis, we must share the Good News, go out into the streets, share in order to multiply.

Mgr. F.J.M. Wiertz“Brothers and sisters,

The invention of social media gave a whole new meaning to the word ‘sharing’. Messages, photos and videos can be ‘shared’ with others via the Internet. An increasingly large number of people can take note of the message in this way. We could say that ‘sharing’ is the new ‘multiplying’. The more a message is shared, the more people can see and read it.

Sharing stories together in this way doesn’t happen on the Internet alone, of course. Every time we speak with people about what occupies our minds, we make others sharers of our experiences. We sometimes say, “What the heart thinks, the mouth speaks”.

On the occasion of the forty-day period of preparation for Easter, we can ask ourselves the question of how full of faith our heart is. How often do we speak about it with others? In other words: what do we do to share the Good News of Jesus Christ and so make sure that the Gospel is widely spread and multiplied?

That question doesn’t come out of nowhere. Christ Himself gave us the mission to spread His Good News across the entire world. We are by definition a missionary Church, a Church that goes out and shares the message which fills her heart.

And ‘the Church’, that is not only the priests or the members of the church board. It’s everyone who is baptised. It is our common mission to share our faith. We can only do so when we experience a personal connection to Jesus Christ; when we want to be His followers and honestly want to put that into practice. Each of us can so be missionary in very different ways.

For many people, the word mission evokes the image of missionaries who travelled to distant countries to proclaim the faith and do development work there. But the times have changed. Former mission territories have grown into mature young churches. We keep supporting them materially through campains like the Vastenactie. We do so in these weeks, and that is good. But in turn we in the west can learn much from their flourishing faith. We sometimes, then, speak about a reversed mission.

We are grateful to the world church which has been coming to our aid for some time. Foreign priests, seminarians and religious have come from their own familiar surroundings to our diocese. Like several missionary families, they have answered the call to serve the Lord and help us to share His Good News. They are an example to let a new missionary impetus grow in our parishes.

Happily, much is happening in practice. There are a fair number of volunteers who support and build up the parishes in numerous areas. Together with the priests, deacons and coworkers they take care of the future of the life of the Church in Limburg. By using their hands they show that they want to respond to the grace of their baptism and confirmation in an active way.

But a missionary Church makes a serious appeal to every Christian to share his or her faith. I know that we are often uncomfortable about that, and that many people sense a great reluctance about bearing witness of their faith all too openly.

It is as if a false sense of shame holds us back. There is no need for that. Isn’t it our deepest conviction? We shouldn’t walk away from that. For each of us as baptised Christians, it should be a matter of honour to address our common faith in God in our direct surroundings. Tell you children and grandchildren, your friends, neighbours and acquaintances that you believe.

As Church, we shouldn’t be closed in on ourselves. Pope Francis keep insisting on this. In one of his frequently quoted texts he claims to prefer “a Church which is bruised, hurting and dirty because it has been out on the streets, rather than a Church which is unhealthy from being confined and from clinging to its own security” (Evangelii Gaudium, n. 49).

Those are clear words. The Pope invites us to go out; to literally and figuratively go out in into the street and speak or show in concrete acts what it means for us to follow Christ.

Obviously, every witness of faith must be authentic and come from the heart. In normal language, with respect for the opinions of the other and certainly not pushy. A missionary Church invites, cordially and mild.

Christ did not give us His Good News to keep it for ourselves, but to pass it on and share it with others. That is our missionary duty: sharing in order to multiply. What our heart is full off, our mouth is allowed to speak. Let us use this Lent to become conscious of that and invite others to share in that joy.

Roermond,

+ Frans Wiertz,
Bishop of Roermond”

Archbishop Léonard reveals his thoughts at missing out on a red hat

In a book recently published, which, like a number of earlier publications, takes the form of a conversation with a (not necessarily) religious philosopher, Archbishop André-Joseph Léonard comments on his thoughts at never being made a cardinal. In the past he has stated that it was no concern to him, not least as Pope Francis preferred to create cardinals from the peripheries of world and Church. Now that he has made Archbishop’s Léonard’s successor, Archbishop Jozef De Kesel, a cardinal, the comments can be seen in a new light.

Titled Un évêque dans le siècle, the new book is a conversation with liberal philosopher Drieu Godefridi, and was written before the news that Archbishop De Kesel would be made a cardinal. On Mr. Godefridi’s question if not being made a cardinal ever hurt for Msgr. Léonard, the latter responds:

ARCHBISHOP ANDRE-JOSEPH LEONARD OF MECHELEN-BRUSSELS TESTIFIES DURING HEARING“Hurt is too big a word. But it did surprise me since it is a tradition of two centuries. In the past there have been many archbishops of Mechelen who were never cardinals, but since two centuries it has become a sort of tradition. Should that remain so? When I thought about it, I told myself it didn’t. It is clear that the current Pope wants to appoint cardinals from countries which never had cardinals, to underline their importance, to not have a College of Cardinals which is too Euro- or Americanocentric. I think that is a good thing.”

Later in the conversation, he speaks some more about his personal feelings.

“It was clear, to return to my case, and despite everything a little surprising. It is a delicate thing to say about myself, but many have said so in my place: pastorally, intellectually, I have done work which few archbishops have managed. In the intellectual field that was Dechamps in Mechelen, who was a very good philosopher, an apologist too. As far as I am concerned, I have completed my task in a rather original way. One of my auxiliary bishops, by the way, has dared to write that I was the first archbishop of Mechelen to visit the entire archdiocese. He also lauds my work in the intellectual field. In short, [not receiving a cardinals’ hat] surprised me, disappointed me a little, but I got over it easily.”

Following the appointment of future Cardinal De Kesel, it is clear that Archbishop Léonard’s assumption that Pope Francis does not want to create cardinals simply because it goes with the see they’re in is not correct. That said, it is equally clear that Pope Francis chooses cardinals who fit a certain pastoral mold, and if these happen to be in traditionally cardinalatial sees, so be it. De Kesel in Mechelen-Brussels is one example, Osoro Sierra in Madrid and Cupich in Chicago are others.

While Archbishop Léonard would never express any doubts or questions he may have at the choice of Archbishop De Kesel for the red hat, others have. In more than a few places, it has been seen as a slighting of Archbishop Léonard, who is now the first archbishop of Mechelen-Brussels since 1832 to not be made a cardinal. While a cardinal’s hat should not be seen as a reward (except in those cases where it given to a retired priest or bishop well in his 80s or 90s), the question remains why Archbishop Léonard never received one. It is not because Mechelen-Brussels no longer has the status in the Church it has (although that status has obviously changed as the heartland of the Church shifts way from Europe). It is also not because, as some have said, Cardinal Godfried Danneels, Archbishop Léonard’s predecessor, had not yet reached the age of 80. Danneels turned 80 in 2013, more than two years before the retirement of Archbishop Léonard.

Is it then because Archbishop Léonard did not meet the criteria of Pope Francis for the red hat? In a recent piece on Cardinal-designate John Ribat of Port Moresby, John Allen Jr. outlines the three criteria that the Pope seems to follow for making cardinals: being from the periphery, supporting a cause near to the Pope’s  heart, and being his kind of guy. Archbishop Léonard does not tick the first box, but then again, neither does Archbishop De Kesel. If a cause can be attributed to Archbishop Léonard, it is evangelisation. Hard to go wrong there, although the ways of achieving it are varied, and Archbishop Léonard’s way of evangelisation through catechesis may not be that of Pope Francis, who has a more hands-on approach. And as for being the Pope’s kind of guy, that is hard to estimate. Archbishop Léonard was certainly not afraid to be among the people. From the very start of his time in Brussels, he went out to visit the deaneries of his archdioceses in cycles that he would simply repeat once completed. The smell of the sheep was not alien to him.

Still, discussing why one man is made a cardinal and the other is not is, to a large extent, a guessing game, and there will probably always be more suitable men than there are red hats to give out. That said, it is my opinion that Archbishop Léonard would have been a fine choice for cardinal. Whether Archbishop De Kesel will be, that remains to be seen. In his short time in Brussels he has said and done both positive and negative things (his defense of a hospital’s freedom to deny euthanasia comes to mind, but so does his strange decision to disband the Fraternity of the Holy Apostles).

Robert Kardinaal Sarah: “Naar een authentieke toepassing van Sacrosanctum Concilium”

This is a Dutch translation of Cardinal Robert Sarah’s address on the first day of the Sacra Liturgia conference, held in London from 5 to 8 July. This translation is based on the text as released via the Sacra Liturgia Facebook page. It is not a complete transcript of what Cardinal Sarah said. This is expected to be released sometime next week, after the cardinal has added a few points once he returns to Rome. In due time, this address, as well as the conference’s other papers, will be published in book form.


Dit is een Nederlandse vertaling van de toespraak die Kardinaal Robert Sarah heeft gegeven op de eerste dag van de Sacra Liturgia conferentie, gehouden in Londen van 5 tot 8 juli. Deze vertaling is gebasseerd op de tekst zoals die op de Facebook-pagina van Sacra Liturgia werd gepubliceerd. Het is geen volledige transcriptie van wat Kardinaal Sarah heeft gezegd. Het is de verwachting dat deze in de loop van de komende week wordt uitgegeven, zodra de kardinaal een aantal punten toe heeft kunnen voegen na zijn terugkeer naar Rome. Uiteindelijk zal deze toespraak, samen met alle andere die tijdens de conferentie gehouden zijn, in boekvorm uitgegeven worden.

TOESPRAAK VAN ZIJNE EMINENTIE ROBERT KARDINAAL SARAH:
“NAAR EEN AUTHENTIEKE TOEPASSING VAN SACROSANCTUM CONCILIUM”

IMG_7842

Ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken aan Zijne Eminentie Vincent Kardinaal Nichols, voor zijn welkom in het Aartsbisdom Westminster en zijn vriendelijke begroetingswoorden. Eveneens wil ik Zijne Excellentie Bisschop Dominique Rey, bisschop van Fréjus-Toulon, danken voor zijn uitnodiging om hier met u aanwezig zijn bij de derde internationale “Sacra Liturgia” conferentie, en vanavond de openingstoespraak te presenteren. Uwe Excellentie, ik feliciteer u met dit internationale initiatief ter bevordering van de studie van het belang van liturgische vorming en viering in het leven en de missie van de Kerk.

In deze toespraak wil ik een aantal overwegingen aan u voorleggen over hoe de westerse Kerk naar een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium kan toewerken. Hiermee wil ik de vraag stellen: “Wat hadden de Vaders van het Tweede Vaticaans Concilie voor ogen met de liturgische hervorming?” Daarna wil ik bespreken hoe hun bedoelingen na het Concilie zijn toegepast. Uiteindelijk zou ik u een aantal voorstellen willen voorleggen over het liturgisch leven van de Kerk vandaag, zodat onze liturgische praktijk de bedoelingen van de Concilievaders beter kan weergeven.

Het is volgens mij overduidelijk dat de Kerk leert dat de katholieke liturgie de unieke bevoorrechte locus is van het verlossende handelen van Christus in onze huidige wereld, door middel van werkelijke participatie waarin wij Zijn genade en kracht ontvangen die zo nodig zijn voor onze volharding en groei in het christelijk leven. Het is de goddelijke vastgestelde plaats waar wij onze plicht tot het aanbieden van een offer, het Ene Ware Offer, aan God komen vervullen. Het is waar we onze diepgaande behoefte om God te aanbidden verwerkelijken. Katholieke liturgie is iets heiligs, iets dat door haar aard heilig is. Katholieke liturgie is geen gewone menselijke samenkomst.

Ik wil hier een zeer belangrijk feit onderstrepen: God, niet de mens, staat in het hart van de katholieke liturgie. We komen om Hem te aanbidden. De liturgie gaat niet om jou of mij; we vieren er niet onze eigen identiteit of prestaties, verheerlijken of promoten er niet onze eigen cultuur of plaatselijke religieuze gewoontes. De liturgie draait in de allereerste plaats om God en wat Hij voor ons gedaan heeft. In Zijn Goddelijke Voorzienigheid heeft de Almachtige God de Kerk gesticht en de heilige liturgie ingesteld waarmee wij Hem ware aanbidding kunnen opdragen in overeenstemming met het Nieuwe Verbond dat Christus gebracht heeft.Hierdoor, door het binnengaan van de vereisten van de heilige riten die in de traditie van de Kerk zijn ontwikkeld, krijgen wij onze ware identiteit en betekenis als zonen en dochters van de Vader.

Het is van essentieel belang dat we dit specifieke karakter van de katholieke eredienst begrijpen, want in recente decennia hebben we vele liturgische vieringen gezien waarin mensen, persoonlijkheid en menselijke prestaties te prominent aanwezig waren, bijna tot uitsluiting van God. Zoals Kardinaal Ratzinger ooit schreef: “Als de liturgie in de eerste plaats een werkplaats voor ons eigen handelen lijkt, dan wordt het essentiële vergeten: God. Het vergeten van God is het meest dreigende gevaar van onze tijd” (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 593). 

We moeten volkomen duidelijk zijn over de aard van de katholieke eredienst als we de Constutitie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie op de juiste wijze willen lezen en als we deze getrouw willen uitvoeren.

Al vele jaren voor het Concilie, in zowel missielanden als in de meer ontwikkelde gebieden, was er veel discussie over de mogelijkheid om het gebruik van de volkstalen in de liturgie uit te breiden, vooral voor de lezingen uit de Heilige Schrift, alsook voor een aantal andere onderdelen van het eerste deel van de Mis (wat we nu de “dienst van het Woord” noemen) en de liturgische zang. De Heilige Stoel had al meerdere keren toestemming gegeven voor het gebruik van de volkstaal in het toedienen van de sacramenten. Dit is de context waarin de Concilievaders spraken over de mogelijke positieve oecumenische of missionaire gevolgen van liturgische hervorming. Het is waar dat de volkstaal een positieve plaats heeft in de liturgie. Hier zochten de Vaders naar, niet naar de protestantisering van de Heilige Liturgie of instemmend met haar onderwerping aan een valse inculturisatie.

Ik ben een Afrikaan. Laat me dit duidelijk maken: de liturgie is niet de plaats om mijn cultuur te promoten. Het is veeleer de plaats waar mijn cultuur gedoopt wordt, waar mijn cultuur in het goddelijke wordt opgenomen. Door de liturgie van de Kerk (die missionarissen door heel de wereld hebben meegedragen) spreekt God tot ons, verandert Hij ons en stelt ons in staat deel te nemen in Zijn goddelijk bestaan. Als iemand christen wordt, als iemand in volledige eenheid met de katholieke kerk komt, ontvangt hij iets meer, iets dat hem verandert. Zeker, culturen en andere christenen brengen gaven met zich mee in de Kerk – de liturgie van de Ordinariaten voor Anglicanen die nu in volle eenheid met de Kerk zijn is hier een prachtig voorbeeld van. Maar zij brengen deze gaven met nederigheid, en de Kerk, in haar moederlijke wijsheid, maakt er gebruik zoals zij dat goed acht.

Eén van de duidelijkste en mooiste uitdrukking van de bedoelingen van de Concilievaders is te vinden aan het begin van het tweede hoofdstuk van de Constitutie, dat het mysterie van de Hoogheilige Eucharistie behandelt. In nummer 48 lezen we:

“Daarom geeft de Kerk zich alle zorg en moeite, dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling, dat zij door Gods woord onderwezen worden, zich voeden aan de tafel van ‘s Heren Lichaam en God dank brengen, dat zij het onbevlekt Offer opdragen niet alleen door de handen van de priester, maar ook tezamen met hem, en zo zich zelf leren offeren, dat zij eindelijk steeds meer door Christus de Middelaar uitgroeien tot een volmaakte eenheid met God en met elkaar, opdat tenslotte Gods alles in allen moge zijn.”

Broeders en zusters, dit is wat de Concilievaders wilden. Jazeker, ze discussieerden en stemden over specifieke manieren om hun bedoelingen toe te passen. Maar laat ons glashelder zijn: de rituele hervormingen in de Constitutie, zoals het herstel van het gebed van de gelovigen tijdens de Mis (n. 53), de uitbreiding van de concelebratie (n. 57) of een aantal van haar beleidslijnen zoals de vereenvoudiging verlangd in nummers 34 en 50, zijn alle ondergeschikt aan de fundamentele bedoelingen van de Concilievaders die ik zojuist heb omschreven. Het zijn middelen tot een doel, en het is het doel dat wij moeten behalen.

Als we naar een authentiekere toepassing van Sacrosanctum Concilium willen toewerken, dan moeten we op de allereerste plaats deze einddoelen in het oog houden. Misschien dat, als we ze met een frisse blik en met het voordeel van de ervaring van de laatste vijf decennia bestuderen, we sommige rituele hervormingen en bepaalde liturgische beleidslijnen in een ander licht zullen zien. Als sommige van deze nu moeten worden heroverwogen, om zo “het christelijk leven onder de gelovigen steeds hoger op te voeren” en “alle mensen tot de Kerk te roepen”, laat ons dan de Heer vragen ons de liefde en de nederigheid en wijsheid te schenken om dit te doen.

Ik noem deze mogelijkheid om opnieuw naar de Constitutie en de hervorming die volgde op de publicatie ervan te kijken, omdat ik niet denk dat we vandaag zelfs ook maar de eerste paragraaf van Sacrosanctum Concilium eerlijk kunnen lezen en tevreden kunnen zijn dat we de doelstellingen ervan hebben bereikt. Broeders en zusters, waar zijn de gelovigen waarover de Concilievaders spraken? Vele gelovigen zij nu ongelovig: ze komen helemaal niet meer naar de liturgie. In de woorden van de heilige Johannes Paulus II: vele christenen leven in een staat van “stille afvalligheid;” zij “leven alsof God niet bestaat” (Apostolische Exhortatie Ecclesia in Europa, 28 juni 2003, 9). Waar is de eenheid die het Concilie hoopte te bereiken? We hebben het nog niet bereikt. Hebben we werkelijk vooruitgang geboekt in het roepen van alle mensen tot de Kerk? Ik denk het niet. En toch hebben we heel veel in de liturgie gedaan!

In mijn 47 jaar als priester en na meer dan 36 jaar aan bisschoppelijk dienstwerk kan ik verklaren dat vele katholieke gemeenschappen en individuen de liturgie, zoals hervormd na het Concilie, met geestdrift en vreugde leven en vieren, en er veel van, zo niet al, het goede uit halen dat de Concilievaders verlangden. Dit is een grote vrucht van het Concilie. Maar uit mijn ervaring – nu ook als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten – weet ik ook dat er vele vervormingen van de liturgie in heel de Kerk van vandaag bestaan, en er zijn vele situaties die verbeterd kunnen worden zodat de doelstellingen van het Concilie behaald kunnen worden. Voor ik over een aantal mogelijke verbeteringen spreek, laten we bedenken wat er gebeurde na de publicatie van de Constitutie over de Heilige Liturgie.

Terwijl het officiele hervormingswerk plaatsvondt ontstonden er een aantal zeer ernstige verkeerde interpretaties van de liturgie en deze schoten wortel in verschillende plaatsen in de wereld. Deze misbruiken van de Heilige Liturgie ontwikkelden zich vanwege een foutief begrip van het Concilie en resulteerden in liturgische vieringen die subjectief waren en meer gericht op de verlangens van de individuele gemeenschap dan op de offerdienst van de Almachtige God. Mijn voorganger als Prefect van de Congregatie, Francis Kardinaal Arinze, noemde dit ooit eens “de doe-het-zelf Mis”. De heilige Johannes Paulus II vond het zelfs noodzakelijk het volgende te schrijven in zijn encycliek Ecclesia de Eucharistia (17 april 2003):

“Deze dienst van de verkondiging van de kant van het Leergezag heeft een antwoord gekregen in de innerlijke groei van de christelijke gemeente. Zonder twijfel heeft de liturgiehervorming van het Concilie in hoge mate bijgedragen aan een bewustere, actievere en vruchtbaarder deelname aan het heilig Offer van het Altaar van de kant van de gelovigen. Op veel plaatsen is Aanbidding van het Allerheiligst Sacrament ook een belangrijke dagelijkse praktijk en wordt een onuitputtelijke bron van heiligheid. De vrome deelname van de gelovigen aan de eucharistische processie op Sacramentsdag is een genade van de Heer die ieder jaar vreugde brengt aan hen die eraan deelnemen. Andere positieve tekenen van geloof in en liefde voor de Eucharistie zouden nog genoemd kunnen worden.

Helaas is er naast dit licht ook schaduw. Op sommige plaatsen is de praktijk van de eucharistische Aanbidding vrijwel volledig verwaarloosd. In verschillende delen van de Kerk zijn misbruiken opgetreden, die lijden tot verwarring met betrekking tot het gezonde geloof en de katholieke leer ten aanzien van dit wonderbaarlijke Sacrament. Soms komt men een uiterst verengd begrip van het eucharistische mysterie tegen. Beroofd van zijn betekenis als offer wordt het gevierd als ware het eenvoudigweg een broederlijke maaltijd. Daarenboven wordt van tijd tot tijd de noodzaak van het ambtelijke priesterschap dat wortelt in de apostolische opvolging verduisterd en de sacramentaliteit van de Eucharistie wordt teruggebracht tot louter werkdadigheid in de verkondiging. Dit heeft hier en daar geleid tot oecumenische initiatieven die hoewel edel in hun motieven, toegeven aan eucharistische praktijken die in tegenspraak zijn met de discipline waarmee de Kerk haar geloof uitdrukt. Kunnen wij anders dan onze diepe droefheid over dit alles uitdrukken? De Eucharistie is een te groot geschenk dan dat wij dubbelzinnigheid en verschraling van de betekenis zouden kunnen dulden.

Ik vertrouw erop dat deze encycliek er effectief aan kan bijdragen om de schaduwen van onaanvaardbare doctrines en praktijken te verdrijven, opdat de Eucharistie verder moge stralen in heel de glans van haar mysterie (n. 10).”

Hier bestond ook een pastorale werkelijkheid: om goede redenen of niet, sommige mensen konden of wilden niet deelnemen aan de hervormde riten. Zij bleven weg of namen alleen deel aan de niet-hervormde liturgie waar ze die konden vinden, zelfs als de viering ervan niet was toegestaan. Zo werd de liturgie een uitdrukking van verdeeldheid in de Kerk, in plaats van één van katholieke eenheid. Het Concilie wilde niet dat de liturgie ons van elkaar scheidde! De heilige Johannes Paulus II werkte aan het genezen van deze verdeling, met de hulp van Kardinaal Ratzinger die, als Paus Benedictus XVI, de nodige interne verzoening in de Kerk wilde faciliteren door in zijn Motu Proprio Summorum Pontificum (7 juli 2007) te bepalen dat de oudere vorm van de Romeinse ritus zonder beperkingen beschikbaar moet zijn voor die individuen en groepen die uit haar rijkdom willen putten. In Gods Voorzienigheid is het nu mogelijk onze katholieke eenheid te vieren met respect voor, en zelfs vreugde in, een legitieme diversiteit van de rituele praktijk.

We mogen dan een hele nieuwe, moderne liturgie in de volkstaal hebben opgebouwd, maar als we niet de juiste basis hebben gelegd – als onze seminaristen en geestelijkheid niet “diep doordrongen zijn van de geest en de kracht van de liturgie”, zoals het Concilie vroeg – dan kunnen zij zelf de mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd niet vormen. We moeten de woorden van het Concilie zelf zeer serieus nemen: het zou “kansloos” zijn te hopen op een liturgische vernieuwing zonder een grondige liturgische vorming. Zonder deze essentiële vorming zouden geestelijken zelfs schade toebrengen aan het geloof van mensen in het eucharistisch mysterie.

Ik wil niet bovenmatig pessimistisch overkomen, en ik zeg nogmaals: er zijn vele, vele gelovige mannelijke en vrouwelijke leken, vele geestelijken en religieuzen voor wie de liturgie zoals hervormd na het Concilie een bron van veel geestelijke en apostolische vruchten is, en daar dank ik de Almachtige God voor. Maar ik denk dat u het met mij eens zal zijn, zelfs op basis van mijn korte analyse hierboven, dat we beter kunnen doen, zodat de Heilige Liturgie werkelijk de bron en het hoogtepunt van het leven en de missie van de Kerk wordt, nu, aan het begin van de eenentwintigste eeuw, zoals de Concilievaders zozeer verlangden.

Gezien de fundamentele verlangens van de Concilievaders en de verschillende situaties die na het Concilie zichtbaar zijn geworden, zou ik een aantal praktische overwegingen willen presenteren over hoe we Sacrosanctum Concilium vandaag beter kunnen toepassen. Ook al dien ik als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst, ik doe dit in alle nederigheid als een priester en een bisschop in de hoop dat dit een volwassen reflectie en studie en goed liturgisch handelen in heel de Kerk zal bevorderen.

Het zal geen verrassing zijn wanneer ik zeg dat we in de eerste plaats de kwaliteit en diepgang van onze liturgische vorming moeten onderzoeken, hoe we de geest en kracht van de liturgie overbrengen op onze geestelijken, religieuzen en lekengelovigen. Te vaak nemen we aan dat onze wijdingskandidaten voor het priesterschap of het permanente diaconaat genoeg over de liturgie “weten”. Maar het Concilie drong hierin niet aan op kennis, hoewel de Constitutie natuurlijk het belang van liturgiestudie onderstreepte (zie n. 15-17). Nee, de eerste en essentiële liturgische vorming is meer een onderdompeling in de liturgie, in het diepe mysterie van God, onze liefhebbende Vader. Het is een kwestie van de liturgie beleven in al haar rijkdom, zodat we, na gedronken te hebben uit haar bron, altijd dorsten naar haar verrukkingen, haar orde en schoonheid, haar stilte en bezinning, haar verheerlijking en aanbidding, haar vermogen ons ten diepste te verbinden met Hem die in en door de riten van de Kerk werkt.

Als we hier zorg voor dragen, als onze nieuwe priesters en diakens werkelijk dorsten naar de liturgie, zullen zij op hun beurt in staat zijn degenen die aan hun zorg zijn toevertrouwd te vormen – zelfs als de liturgische situatie en mogelijkheden van hun kerkelijke missie bescheidener zijn dan die van het seminarie of de kathedraal. Ik weet van vele priesters in zulke omstandigheden die hun mensen vormen in de geest en kracht van de liturgie, en wier parochies voorbeelden zijn van grote liturgische schoonheid. We moeten niet vergeten dat waardige eenvoud niet hetzelfde is als reductief minimalisme of een verwaarloosde en vulgaire stijl. Zoals onze Heilige Vader, Paus Franciscus, leert in zijn Apostolische Exhortatie Evangelii Gaudium: “De Kerk evangeliseert en evangeliseert zichzelf met de schoonheid van de liturgie, die ook viering is van de evangeliserende activiteit en bron van een hernieuwde impuls tot zelfgave.” (n. 24)

Ten tweede denk ik dat het zeer belangrijk is dat we duidelijk zijn over de aard van liturgische participatie, van de participatio actuosa waar het Concilie toe opriep. Hierover is veel verwarring geweest in de laatste decennia. Nummer 48 van de Constitutie zegt: De Kerk wil “dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling.” Het Concilie beschouwt participatie als voornamelijk intern, voortkomend uit een goed begrip van de riten en gebeden. Zeker, de Concilievaders vragen de gelovigen te zingen, de priester te antwoorden, liturgische taken op zich te nemen die rechtmatig de hunne zijn, maar staan erop dat allen zich bewust zijn van wat ze doen, “godvruchtig en actief”.

Als we het belang van de internisalisatie van onze liturgische participatie begrijpen zullen we het luidruchtige en gevaarlijke liturgische activisme, dat in de laatste decennia zo prominent aanwezig is geweest, vermijden. We gaan niet naar de liturgie om op te treden, om dingen te doen zodat anderen het kunnen zien: we gaan om verbonden te worden met het handelen van Christus door een internalisatie van de uitwendige liturgische riten, gebeden, tekenen en symbolen. Wellicht dat degenen die geroepen zijn tot liturgisch dienstwerk dit zich beter moeten herinneren dan anderen! Maar we moeten anderen ook vormen, in het bijzonder onze kinderen en jonge mensen, in de ware betekenis van liturgische participatie, in de ware manier om de liturgie te bidden.

Ten derde, ik heb gesproken over het feit dat een aantal hervormingen die na het Concilie zijn ingevoerd mogelijk zijn samengesteld volgens de tijdsgeest en dat er een groeiende hoeveelheid studie door trouwe zonen en dochters van de Kerk is geweest, waarin wordt gevraagd of wat was ingevoerd werkelijk de doelstellingen van de Constitutie toepaste, of dat ze er in werkelijkheid aan voorbij gingen. Deze studie vindt soms plaats onder de noemer “hervorming van de hervorming” en ik weet dat EH Thomas Kocik over deze kwestie een doorwrochte studie heeft gepresenteerd tijdens de Sacra Liturgia conferentie in New York, een jaar geleden.

Ik denk niet dat we de mogelijkheid of de wenselijkheid van een officiële hervorming van de liturgische hervorming kunnen afwijzen, omdat haar voorstanders een aantal belangrijke beweringen doen in hun pogingen trouw te zijn aan de nadruk van het Concilie in nummer 23 van de Constitutie “om de gezonde traditie te bewaren en toch de weg te openen voor een gewettigde vooruitgang”, en dat “vernieuwingen niet plaats hebben, tenzij deze door een werkelijk en duidelijk nut van de Kerk worden vereist, waarbij men er op dient te letten, dat de nieuwe vormen als het ware organisch voortkomen uit de reeds bestaande vormen.”

Ik kan meedelen dat, toen ik afgelopen april door de Heilige Vader in audiëntie werd ontvangen, Paus Franciscus mij vroeg de kwestie van een hervorming van een hervorming te bestuderen en hoe beide vormen van de Romeinse ritus te verrijken. Dat zal een fijngevoelig werk zijn en ik vraag om uw geduld en gebed. Maar als we Sacrosanctum Concilium beter willen toepassen, als we willen bereiken wat het Concilie verlangde, dan is dit een serieuze kwestie die zorgvuldig moet worden bestudeerd en behandeld met de nodige duidelijkheid en voorzichtigheid.

Wij priesters, wij bisschoppen dragen een grote verantwoordelijkheid. Hoe leidt ons goede voorbeeld tot goed liturgisch handelen; hoe kwetst onze onachtzaamheid of wangedrag de Kerk en haar heilige liturgie!

Wij priesters moeten in de allereerste plaats aanbidders zijn. Onze mensen zien het verschil tussen een priester die met geloof viert en één die haastig viert, veel op zijn horloge kijkt, bijna alsof hij zo snel mogelijk weer terug naar de televisie wil! Priesters, we kunnen niets belangrijkers doen dan de heilige mysteries te vieren: laten we oppassen voor de verleiding van liturgische luiheid, want dat is een verleiding van de duivel.

We moeten onthouden dat wij niet de makers van de liturgie zijn. Wij zijn haar nederige bedienaars, onderworpen aan haar discipline en wetten. Wij hebben ook de verantwoordelijkheid om degenen die ons bijstaan in liturgische functies te vormen in zowel de geest en kracht van de liturgie en zeker ook haar regels. Ik heb soms priesters een stap terug doen zetten om buitengewone bedienaars de Heilige Communie uit te laten delen: dit is fout, het is een ontkenning van het priesterlijk dienstwerk evenals een klerikalisering van de leken. Wanneer dit gebeurt is het een teken dat de vorming verkeerd is gegaan, en dat het gecorrigeerd moet worden.

Ik heb ook priesters en bisschoppen gezien die, gekleed om de Heilige Mis te vieren, telefoons en camera’s tevoorschijn haalden en in de heilige liturgie gebruikten. Dit is een verschrikkelijke aanklacht tegen het begrip dat zij hebben over wat ze doen als ze de liturgische gewaden aantrekken, dus zich als een alter Christus kleden – en nog meer, als ipse Christus, als Christus zelf. Dit is heiligschennis. Geen bisschop, priester of diaken die is gekleed voor het liturgisch dienstwerk of aanwezig op het priesterkoor moet foto’s nemen, zelfs niet tijdens grote geconcelebreerde Missen. Dit priesters dit vaak doen tijdens zulke Missen, of met elkaar praten of nonchalant zitten, is volgens mij een teken dat wij opnieuw moeten nadenken over de gepastheid van deze Missen, vooral als het priesters aanzet tot zulk schandalig gedrag dat het gevierde mysterie zo onwaardig is, of als de grootte van deze geconcelebreerde vieringen tot het risico van ontheiliging van de heilige Eucharistie leidt.

Ik wil een beroep doen aan alle priester. U heeft misschien mijn artikel in L’Osservatore Romano van een jaar geleden (12 juni 2015) gelezen, of mijn interview met het tijdschrift Famille Chrétienne in mei van dit jaar. Bij beide gelegenheden heb ik gezegd dat ik denk dat het heel belangrijk is dat we zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting, van priesters en gelovigen samen in dezelfde richting – naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt, in die delen van de liturgische riten waarin we ons tot God richten. Dit is toegestaan onder de huidige liturgische regels. Het is volledig legitiem in de moderne ritus. Ik denk dat het een heel belangrijke stap is om te verzekeren dat in onze vieringen de Heer werkelijk in het centrum staat.

En dus, beste priesters, vraag ik u dit waar mogelijk toe te passen, voorzichtig en met de nodige catechese, zeker, maar ook met het zelfvertrouwen van een herder dat dit iets goeds is voor de Kerk, iets goeds voor onze mensen. Uw eigen pastorale oordeel zal bepalen hoe en wanneer dit mogelijk is, maar wellicht is de eerste zondag van de Advent van dit jaar, wanneer we uitkijken naar “de Heer die zal komen” en “die niet aarzelt”, een hele goede tijd om dit te doen. Beste priesters, we zouden opnieuw moeten luisteren naar de klaagzang van God zoals verkondigd door de profeet Jeremia: “ze hebben Mij de rug toegekeerd” (2:27). Laat ons weer naar de Heer terugkeren!

Ik zou ook een beroep willen doen op mijn broeders bisschoppen: leidt u alstublieft uw priesters en mensen op deze manier naar de Heer, in het bijzonder in grote vieringen in uw bisdommen en in uw kathedraal. Vorm uw seminaristen alstublieft in de werkelijkheid dat we niet tot het priesterschap geroepen zijn om zelf in het hart van de liturgische eredienst te staan, maar om de gelovigen van Christus als medegelovigen naar Hem te leiden. Maak deze eenvoudige maar diepgaande hervorming alstublieft mogelijk in uw bisdommen, uw kathedralen, uw parochies en uw seminaries.

Wij bisschoppen hebben een grote verantwoordelijkheid, en ooit zullen we ons voor de Heer moeten verantwoorden over ons beheer. Wij bezitten niets! Zoals de heilige Paulus ons leert, wij zijn slechts “helpers van Christus, belast met het beheer van Gods geheimen” (1 Kor. 4:1). Wij hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de heilige werkelijkheid van de liturgie wordt gerespecteerd in onze bisdommen en dat onze priesters en diakens zich niet alleen aan de liturgische voorschriften houden, maar de geest en de kracht van de liturgie waaruit deze voortkomen kennen. Ik was zeer bemoedigd door het lezen van de presentatie getiteld “The Bishop: Governor, Promoter and Guardian of the Liturgical Life of the Diocese”, gegeven voor de Sacra Liturgia conferentie in Rome in 2013 door aartsbisschop Alexander Sample van Portland in Oregon in de VS, en ik raad mijn broeders bisschoppen op broederlijke wijze aan zijn overwegingen zorgvuldig te bestuderen.

Hier herhaal ik wat ik elders heb gezegd: dat Paus Franciscus mij heeft gevraagd het liturgisch werk voort te zetten dat Paus Benedictus begonnen is (zie: Boodschap aan Sacra Liturgia 2015, New York City). Het feit dat we een nieuwe paus hebben betekent niet dat de visie van zijn voorganger nu niet langer geldig is. Integendeel, zoals we weten heeft onze Heilige Vader Paus Franciscus het grootste respect voor de liturgische visie en maatregelen die Paus Benedictus heeft uitgevoerd in opperste trouw aan de wensen en doelstellingen van de Concilievaders.

Staat u mij, voor ik afrond, toe een aantal andere kleine manieren te noemen die ook bij kunnen dragen aan een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium. Eén daarvan is dat we de liturgie moeten zingen, we moeten de liturgische teksten zingen, met respect voor de liturgische tradities van de Kerk en ons verheugend in de schatkist aan gewijde muziek die de onze is, in het bijzonder die muziek die hoort bij de Romeinse ritus, het Gregoriaans. We moeten gewijde liturgische muziek zingen, en niet slechts religieuze muziek of, erger, wereldse muziek.

We moeten de juiste balans vinden tussen de volkstalen en het gebruik van het Latijn in de liturgie. Het Concilie heeft nooit de bedoeling gehad dat de Romeinse ritus volledig in de volkstaal gevierd zou worden. Maar het wilde wel een breder gebruik ervan toestaan, in het bijzonder voor de lezingen. Tegenwoordig zou het mogelijk moeten zijn, vooral door moderne druktechnieken, om voor ieder het begrijpen van het Latijn te vergemakkelijken, wellicht voor de liturgie van de Eucharistie, en dit is natuurlijk met name gepast bij internationale samenkomsten waar de plaatselijke volkstaal door velen niet verstaan wordt. En wanneer de volkstaal gebruikt wordt moet het natuurlijk een juiste vertaling van het originele Latijn zijn, zoals Paus Franciscus recent aan mij heeft bevestigd.


Tussenkomst van Bisschop Rey

Met grote vreugde hebben we vandaag gehoord dat onze Heilige Vader, Paus Franciscus, u heeft gevraagd een studie te beginnen van de liturgische hervorming na het Concilie, en mogelijkheden te verkennen van wederzijdse verrijking tussen de oudere en nieuwere vormen van de Romeinse ritus, oorspronkelijk besproken door Paus Benedictus XVI.

Uwe Eminentie, uw oproep dat wij “zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting” in onze liturgische vieringen, “naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt,” is een uitnodiging tot een radicale herontdekking van iets dat aan de wortel ligt van de christelijke liturgie. Het roept ons op om wederom te beseffen dat, in al onze liturgische vieringen, de christelijke liturgie in essentie gericht is op Christus, wiens komst wij met vreugdevolle hoop afwachten.

Uwe Eminentie, ik ben slechts één bisschop van één bisdom in het zuiden van Frankrijk. Maar als antwoord op uw oproep wil ik nu aankondigen dat, in ieder geval op de laatste zondag van de Advent van dit jaar, in mijn viering van de heilige Eucharistie in mijn kathedraal en bij andere gelegenheden zoals het past, ik ad orientem zal vieren – in de richting van de Heer die komt. Voor de Advent zal ik een brief schrijven aan mijn priesters en mensen over deze kwestie om mijn beslissing toe te lichten. Ik zal hen aanmoedigen mijn voorbeeld te volgen. Ik zal hen vragen mijn persoonlijke getuigenis, als eerste herder van het bisdom, te ontvangen in de geest van iemand die zijn volk wil oproepen om hierdoor het primaatschap van de genade in hun liturgische vieringen te herontdekken. Ik zal uitleggen dat deze verandering ons zal helpen de fundamentele aard van de christelijke eredienst te herinneren: dat het steeds op de Heer gericht moet zijn.


Kardinaal Sarah, Addendum

We moeten ervoor zorgen dat aanbidding het hart is van onze liturgische vieringen. Te vaak maken we niet de beweging van viering naar aanbidding, maar als we dat niet doen ben ik bang dat we niet altijd volledig intern hebben deelgenomen aan de liturgie. Twee lichaamshoudingen zijn hier nuttig, zelf onmisbaar. De eerste is stilte. Als ik nooit stil ben, als de liturgie mij geen ruimte geeft voor stil gebed en bezinning, hoe kan ik dan Christus aanbidden, hoe ik mij dan in mijn hart en ziel met Hem verbonden voelen? Stilte is zeer belangrijk, en niet alleen voor en na de liturgie.

Zo is ook het knielen bij de consecratie (tenzij ik ziek ben) van belang. In het westen is dit een lichamelijke handeling van aanbidding die ons nederig maakt voor onze Heer en God. Het is in zichzelf een gebedshandeling. Waar knielen en buigen uit de liturgie zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht, in het bijzonder in verband met het ontvangen van onze Heer in de heilige communie. Beste priesters, vorm uw mensen, waar mogelijk en met pastorale prudentie, zoals ik eerder zei, in deze prachtige handeling van aanbidding en liefde. Laat ons wederom neerknielen in aanbidding en liefde voor de Eucharistische Heer!

In verband met het geknield ontvangen van de heilige communie  wil ik verwijzen naar de brief van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten uit 2002, die duidelijk maakt dat “elke weigering van de Heilige Communie aan één van de gelovigen op basis van zijn of haar knielende houding is een ernstige overtreding van één van de meest fundamentele rechten van de christengelovigen” (Brief, 1 juli 2002, Notitiae, n. 437, nov-dec 2002, p. 583).

Het correct kleden van alle liturgische bedienaren op het priesterkoor, inclusief de lectoren, is ook van groot belang, wil dit dienstwerk als authentiek beschouwd worden en wil het uitgevoerd worden met het decorum passend bij de heilige liturgie – ook de bedienaren zelf dienen de juiste eerbied te tonen voor de mysteries die zij toedienen.

Dit zijn enkele voorstellen: ik ben er zeker van dat er vele andere gedaan kunnen worden. Ik leg ze u voor als mogelijke manieren om verder te gaan naar “de juiste manier om de liturgie innerlijk en uiterlijk te vieren”, dat natuurlijk het verlangen was dat Kardinaal Ratzinger aan het begin van zijn grootse werk, De Geest van de Liturgie, uitdrukte (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 4). Ik moedig u aan om alles te doen dat u kunt om dit doel te realiseren, dat volledig in overeenstemming is met dat van de Constitutie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie.

 

 

“Remember your leaders” – In Echternach, Cardinal Eijk on St. Willibrord

Five years ago I wrote about the annual Echternach procession in honour of Saint Willibrord. In this year’s edition, which was held on Tuesday, Cardinal Wim Eijk gave the homily for the opening celebration. As archbishop of Utrecht and metropolitan of the Dutch Church province, he usually attends the procession, as St. Willibrord is the patron saint of the archdiocese, the Netherlands and Luxembourg (where he is buried iin Echternach abbey, which he founded in 698).

IMG_1738.JPG

In addition to Cardinal Eijk and Luxembourg’s Archbishop Jean-Claude Hollerich and his predecessor Archbishop Fernand Franck, other prelates attending included the Apostolic Nuncio to Belgium and Luxembourg, Archbishop Giacinto Berloco; Bishop Frans Wiertz of Roermond and his auxiliary Bishop Everard de Jong; Bishop Felix Genn of Münster with his auxiliary Bishop Wilfred Theising; Bishop Jean-Christophe Lagleize of Metz, Bishop Stephan Ackermann of Trier and his auxiliary Bishop Jörg Peters; Bishop Theodorus Hoogenboom, auxiliary of Utrecht; Bishop Franz Vorrath, auxiliary bishop emeritus of Essen, as well as the abbots of Clervaux in Luxembourg and Sankt Mathias Trier, Kornelimünster and Himmerod in Germany. In total, there were 9,383 participants in the procession, which started at 9:30 in the morning and ended at 1pm.

Cardinal Eijk’s homily follows below:

DSC05172“Dear brothers and sisters,

“Remember your leaders (that is, the Christian community leaders and pastors) who spoke the word of God to you. Consider the outcome of their way of life and imitate their faith”,  we read in the Letter to the Hebrews (13:7). We do know to which community this letter was addressed. The author is similarly unknown. The background and the aim of the letter are, however, clear: the author is a pastor, who is worried as the faith in the community to whom he writes his letter is decreasing. Other ideas, which are alien to the Gospel, are being increasingly accepted: “Do not be carried away by all kinds of strange teaching” (Heb. 13:9). It is not said which teachings these are.

It is notable that the faith in this still young community is already under attack. The Letter to the Hebrews was written between the 70s and 90s of the first century, some forty to sixty years after the resurrection of Jesus, the first Pentecost and the beginning of the proclamation of the Gospel by the Church. When the decline has begun, it goes fast. This instinctively reminds us of the decline of the Dutch Church province in the 1960, which subsequently also became clear in other countries. This decline also took place in only a few years. We are flooded by new concepts and ideas that deny the Christian faith. In hindsight, our situation is comparable with the community to whom the Letter to the Hebrews was written. The advice to remember our leaders who first spoke the word of God to us, also goes for us.

Let us follow this advice. Saint Willibrord, who is called the Aposte of the Netherlands and who established Echternach Abbey, is one of the most important leaders who first proclaimed the Christian faith to us. What do we know about him? What characterised him and what drove him? How can he inspire us today? Willibrord was born in 658 in Northumberland (in the north of England). In his twenties he entered Rathmelsighi monastery in Dublin (Ireland) to prepare for a mission in the Netherlands. For twelve years he received a thorough education there. He got to know the spirituality of the Hiberno-Scottish monks. In 690 he came to the Netherlands with his companions. A year later he received from Pope Sergius I the mission to proclaim the Gospel among the Frisians. Willibrord expressly wanted to perform his mission in union with Rome and be a part of the entire world Church. During his second visit to Rome in 685 the Pope ordained him as archbishop of the Frisians and he received the pallium.

When we really want to know the spirit of Saint Willibrord and his motives, we must know a few things about the aforementioned Hiberno-Scottish monks. These did not strive for a systematic evangelisation and did not in the first place think of the creation of great structures and the establishment of dioceses. Their motive, to proclaim the faith, had in the first place to do with their focus on their own sanctification. They fostered an ascetical-mystical ideal: Like Christ during His earthly life and like His Apostles, they wanted to have no place to rest their heads (Matt. 8:20), and like them possess nothing and endure the suffering that would be theirs through rejection, misunderstanding, resistance and violence. They wanted to be what is called in Latin peregrini, meaning strangers or pilgrims, like Jesus and the Apostles themselves. It was their ideal to spread the good news like Jesus and the Apostles, as strangers without a permanent residence, following His call: “And everyone who has given up houses or brothers or sisters or father or mother or children or lands for the sake of my name will receive a hundred times more, and will inherit eternal life” (Matt. 19:29).

Willibrord and his companions wanted to heed this call and left their homeland with its already well-developed and widespread Christian structures, to proclaim Christ and His Gospel as peregrini among us on the European mainland. Willibrord experienced what it is to go with Jesus without being able to rely on established structures. He and his companions had the same experiences as Jesus during His earthly life. They too encountered misunderstanding and persecution. They found what it means that no slave is above his master (Matt. 10:24).

Of course, Willibrord also tried to rely on structures: he saught the protection of the Frankish royal house and established monasteries to support the mission. But in the beginning there were no structures at all. And what structures he established were frequently destroyed again, for example during a rebellion of the Frisians under their King Radbod. This also provides one of the explanations for the way in which the spring procession was held until 1947: with three steps forward and two back. This reflects the evangelisation, which in general was very fruitful, but not without times of serious setbacks.

As Willibrord and his companions could, at the start of their mission, not rely on permanent Christian structures, and as the structures they built were frequently destroyed again, their Hiberno-Scottish spirituality was not just their motivation, but also the most important means of their evangelisation. The direct imitation of Christ in their way of living gave them a strong personal charisma as disciples of Jesus. This was well-received: soon they were joined by missionaries from the areas they had evangelised, aglow with the same fire – like Saint Liudger, founder of the Diocese of Münster, born in Zuilen, a village near Utrecht and today a subburb of that city.

Can we not see a comparison here with what later happened multiple times in the Church? During the French Revolution and the the time after it, for example, the Church in western Europe lost many of her structures and took several steps backwards. But over the course of the nineteenth century the Church took many steps forward again.

Sadly we have to conclude that the Church has once again taken quite a few step back in the past fifty years. In the 1950s the communication of faith happened almost automatically, carried by our strong parishes, Catholic schools and other structures which played an important role in the past. Now even more than in the past, the advice is true: remember your leaders, who first spoke the word of God to you. Willibrord and his companions are an example for us because of their determination, based on the spirituality of the Hiberno-Scottish monks, to be on the road with Jesus, even without great structures, even in the face of opposition. That enabled them to withstand misunderstanding, criticism, opposition and setbacks and gave them the charisma of the disciples of Jesus during his earthly life. This was precisely what made their evangelisation – despite the frequently necessary steps back – very fruitful.

We have now taken steps backwards and can rely on ever fewer structures. We can’t literally follow Saint Willibrord, but we can be inspired by his spirituality. It not only shows us the way towards our own sanctification, but at the same time teaches us how we can proclaim the faith without structures of any kind. His spirituality, directed towards the development of a convincing personal charisma as disciples of Jesus, is, perhaps more than we realise, groundbreaking for the new evangelisation of western Europa. I am not a prophet, but we can anticipate that our current secular culture is not for ever and will at some point in the future be replaced by another culture. And who knows, perhaps then, in regard to our Christian structures, we can take a few steps forwards again. Amen.”

Photo gallery available here.

How God left the Netherlands – or is it the other way around?

Lots of news on social media today about the latest edition of the five-yearly poll on the faith of the Dutch. In short, the trend is as expected: fewer people who call themselves Christians, who believe in the existence of God, or go to any church. At the same time, and this is perhaps surprising, fewer people call themselves generally spiritual (this despite the apparently steady popularity of vaguely spiritual magazines, websites and television programs).

Among Catholics the trend is largely similar to the overal picture: fewer people remain members of the Catholic Church, and of those who do, fewer are active in the Church. Some numbers: 13% believes in the existence of heaven, and 17% in a personal God. Only one-third of the Dutch Catholics prays every day and less than half believe that Jesus is the Son of God or was sent by Him (in comparison, among Protestants 77% believes that Christ is God). Disconcerting numbers, to be sure. These are essential elements of the Christian faith, but apparently there are many Catholics who see no apparent problem in denying them and continuing to consider themselves Christian.

Does the root of the problem lie in a serious failure of the Church to communicate the faith? Perhaps in part: the Church has become marginalised over the past decades, by forces outside of her control, but also by a creeping fear of being too visibly Christian in society. Many Catholic communities, in my opinion, are content to keep their faith indoors, and when they do make it visible, it is in the form of charitable and social activities, which are laudable in their own right, but not exclusive to churches and faith communities. Another element, I think, is the extreme individualism prevalent in Dutch society. Certainly, society is still social, but when it comes to religion, the general idea is that people have to make up their own minds, and that means figuring it all out for themselves. For those many people who call themselves atheist, agnostic or vaguely spiritual, the decision to become Christian would be a personal one and one that must not be influenced by what others say, or else the individual’s freedom becomes curtailed. Others see religion is essentially curtailing freedom, but they are often blind to the fact that any life philosophy, including their own, is equally or even more curtailing. The moment one makes a choice or a decision, other options become impossible, and so the freedom to choose it has vanished. Lastly, an increasing number of people see no need to believe in God. They get along fine in society, and even if they don’t, they do not see how faith will change any of that. The value and need for faith is invisible, and so is the distinction between the various religions. What does it matter if you are Catholic or Protestant, Jew of Buddhist, if it works for you and it all boils down to being nice to each other? Here lies perhaps the hardest challenge for us: how to show the value of faith.

There is, however, always hope. Catholics under 40 are generally more orthodox in faith and practice, and that is a new trend. New and young Catholics do not want mere general sentiments of being nice. They can get that anywhere. They want a solid body of faith and philosophy, teaching and action. And the Catholic Church has that aplenty. It’s a shame that that is too often hidden.

Should we be overly worried about these developments? Of course, we are talking about increasing numbers of people who do not know about the truth of their existence. That is a concern. But God does not depend on popularity. He does not abandon His people, not even in the Netherlands. Let these numbers be an incentive for us, as Catholics, not to hide behind the doors of our churces, to take the faith out into the Streets, show its value and invite others in.

Germanicus – a look at the German position

It’s safe to say that the German Synod fathers are scrutinised more heavily by Catholic media than others, and not always fairly, in my opinion. I already mentioned my own misgivings about what Archbishop Koch said in his intervention, but that’s not even remotely the same as accusing him of apostasy and heresy, as some have done. He has a clear understanding about the reality of Catholic life in Germany (which does not differ too much from that in other Protestant/secular parts of Northwestern Europe, and the picture he paints is one we should take seriously.

synod german circle

^A glimpse of the small windowless room where the German circle, the smallest of all thirteen groups, was to meet initially. Cardinal Müller soon invited the group to relocate to the roomier and less stuffy offices of the Congregation for the Doctrine of the Faith.

Today, the reports from the Circoli minori, the smaller language groups in which the Synod fathers discussed the first part of the Instrumentum laboris, were published. Because of the aforementioned interest in what the German circle thinks and wants emphasised, I will focus on their report here.

The Circulus Germanicus consists of the following persons, mainly from the German-speaking countries, but also some from central Europe, Scandinavia and even the Middle East:

  • Moderator: Christoph Cardinal Schönborn, archbishop of Vienna
  • Relator: Archbishop Heiner Koch, archbishop of Berlin
  • Walter Cardinal Kasper, President emeritus of the Pontifical Council for Promoting Christian Unity
  • Kurt Cardinal Koch, President of the Pontifical Council for Promoting Christian Unity
  • Reinhard Cardinal Marx, archbishop of München und Freising
  • Gerhard Ludwig Cardinal Müller, Prefect of the Congregation of the Doctrine of the Faith
  • Patriarch Gregorios III Laham, patriarch of Antioch of the Greek-Melkites
  • Archbishop Stanislav Zvolenský, archbishop of Bratislava
  • Bishop Franz-Josef Bode, bishop of Osnabrück
  • Bishop Benno Elbs, bishop of Feldkirch
  • Bishop Ladislav Német, bishop of Zrenjanín
  • Bishop Teemu Sippo, bishop of Helsinki
  • Bishop Antun Škvorcevic, bishop of Pozega
  • Bishop András Veres, bishop of Szombathely
  • Father Michael Sievernich, professor emeritus of Pastoral Theology at the University of Mainz and the Hichschule Sankt Georgen in Frankfurt
  • Dr. Aloys Johann Buch, professor of Moral Theology at the Interdiocesan Major Seminary of St. Lambert and Permanent Deacon in Aachen
  • Mrs,. Petra Buch, diocesan family pastoral worker
  • His Eminence Andrej, Metropolitan of Austria-Switzerland of the Serbian Patriarchate
  • Very Rev. Thomas Schirrmacher, President of the Theological Commission of the World Evangelical Alliance

The report, which was composed by Archbishop Koch in his function as relator, in my translation:

In the German circle, led by Christoph Cardinal Schönborn O.P., we have considered and edited the first part of the Instrumentum laboris in an open and good atmosphere. The various views of the participants were enriching and were also perceived as such. In my opinion the work in this group once again shows: diversity enriches.

The general style of the text was met with approval. We also agree very much with the given order of the Instrumentum laboris, and with the arrangement in three chapters. It takes up the structure of papers from earlier Synod and conferences, which lead from seeing to judging, culminating ultimately in action.

We have, however, also added elements which we think are important. We suggest and ask that a section is added at the beginning of the first chapter, which describes the beauty of marriage and the mission of couples and families, drawing on the concerns and considerations of Pope Francis. Gratefully and with wonderment we notice that marriage is called to take part in the Creation of God and in His work of salvation. Marriage is not just a topic of Catholic faith, but proves to be in the profoundest sense a fundamental desire of man. It shows itself to be remarkably constant across cultural and religious boundaries and beyond all social changes in time. Man desires to love and be loved. Love is the comprehensive and unconditional Yes to another human being – for his own sake, without ulterior motives or reservations. It is also a basic trait of humanity, that love always wants to give itself again. So marriage unfolds in the love of the children and others in the family. So grows the family out of marriage, which radiates in society and Church. Christian marriage is in this way a slice of living Church.

We also suggest to say thanks, in these introductory thoughts, to the married couples and families for their great service to each other, to our society and to our Church. We also want to especially thank those who stayed together in difficult times and so became a visible sign of the faithfulness of God.

In these introductory words we also want to mention why we as bishops take a stand for marriage and family: We come from families, live like families and take part in the life of the family. In ouir responsibility as shepherds we bishops care for the lives of married couples and families. But we also want to hear about their situations and their challenges and accompany and strenghten them with the loving gaze of the Gospel.

In their respective cultural backgrounds family relationships beyond the nuclear family especially offer many kinds of possibilities of support in the raising of children and in family life. They are especially important where the life of the nuclear family is made more difficult, impaired or even destroyed because of migration, disasters or flight, but also because of the effects of job mobility or broken human relationships, In these situations especially the wide net of kinship proves itself as a valuable aid.

Both of these examples should indicate that we have accepted the text presented to us in a positive way, but have also wanted to develop and add to it.

I would like to suggest one comment for the perception and evaluation of different cultural realities. A Synodal document must take the current cultural realities and differences properly into account. Especially when it deals with ambivalent or in the eyes of the Church problematic elements of modern cultural reality. Here a differentiated analysis and assessment is indispensable, to contribute to a proper and nuanced ecclesiastical-intercultural exchange. I would like to explain this with an example: the first chapter talks much about individualism. As a selfish trait it is undoubtedly a great danger to the lives of people. It should however not be confused with the individuality of people. Every single human being is uniquely and wonderfully made God and deserves esteem and protection of the dignity of his person. Our text speaks frequently about individualism, but the positive signs of the times, arising from respect for the individuality of people, are little appreciated. If we do not perceive here in a differentiatied way, we also come to different assessments of our society and subsequently different pastoral recommendations. Our circle asks not to succumb to an overvaluation of the rather pessimistic perception of our society.

Lastly: There is a double problem regarding the translation, that of the literal translation of the Italian text and that of the cultural translation of the content.

The German translation is relatively true to the Italian text, but this often makes the German text difficult to understand. The reason for this may be found in the overly long sentences, where the German prefers shorter sentences. The nested style is also bothersome. Here too, shorter sentences and a better structure of the contents is to be preferred. The translation of the final text should ensure a good style, pleasant readability and clear structure. The translation should not be interlinear, but mutatis mutandis.

In creating the text, it should be ensured that the ecclesiastical and theological position are not only understood internally, but are accessible also in a secular environment. This calls for a “cultural translation”, as well as an inculturation. From this follows the question if, in editing the joint document, a negatively confining and normatively judgemental language prevails (forensic style) or a postivie language which unfolds the Christian position, which then implicitly addresses what position are incompatible with Christianity. That also presupposes the willingness (cf. Gaudium et spes) to pick up positive developments in society.  Perhaps we need a sort of “hermeneutic of evangelisation” for the overall general style, which considers the topic “in the light of the Gospel”.

We are looking forward to further fraternal labour together and thank all for the many efforts to achieve a unanimous course and conclusion to the Synod.

In short, positive language, emphasis on the beauty and value of marriage and family life, and a nuanced relation with modern society. I am very much in favour of the first two points, while the third point requires a solid basis in the faith and the doctrine of the Church. Only if the Church is true to herself can she relate properly to society.

As a final comment, many have noticed the criticism against the Instrumentum laboris, but as Cardinal Luis Antonio Tagle said in today’s press conference, that document is intended to be sacrificed for the final document that is to be drafted out of the suggestions made by the smaller groups.

Hot topic – Archbishop Koch’s intervention

It seems that the German Synod fathers also do not feel obliged to keep their interventions at the Synod a secret. Archbishop Heiner Koch of Berlin spoke about a selection of points from the Instrumentum laboris, including the topic that has many extremely worried: divorce, a second marriage and Communion.

That aside, and I do see some problems with the archbishop’s presentation on that topic, he also discusses the reality of Catholic marriage, or the lack thereof, in heavily secularised urban settings, thje powerful witness of a Christian marriage, the need for a positive language and closes with a pro-life message.

The original text can be found here, and my translation follows:
Dr. Heiner Koch, Erzbischof von BerlinConcerning Point 28 of the Instrumentum laboris:

1. Until recently I was the bishop of the Diocese of Dresden-Meißen and now I come to the Synod as archbishop of Berlin. In eastern Germany more than 80 per cent of the people are not baptised and have often not had any contact with the Christian faith and the Church for many generations. We Catholics are sometimes no more than 3 or 4 percent of the population. But in the cities, for example in Dresden and Leipzig, we are a young Church: the majority of Catholics is between 20 and 30 years of age. That is the age at which young people marry and start a family. Many of them, however, do not want to get married and live together unmarried. For many, that has nothing to do with a lack of commitment or a failing morality. The institution and the tradition of marriage is not considered to be of vital importance.

Concerning Point 35 of the Instrumentum laboris:

2. But when two young people marry before the Church – often one of the couples belongs to another faith or confession, and not seldomly he or she is not baptised – then this is in our society a profound and often thought-provoking witness of faith: “Why do they marry before the Church? Wat does that mean?” unbaptised friends wonder when they experience such a  Church wedding. The wedding leads them to the question of God and the faith. I am grateful to the witness of young people who are preparing for marriage. Forty percent of the marriages of Catholics in my archdiocese are marriages in which one of the partners belongs to another confession. Such marriages are ecumanically speaking a special challenge and opportunity. These families expect from us an encouraging word. In section 28 of the Instrumentum laboris they are taken into account much too weakly.

It is so important that the Holy Father, with us, sends out from this Synod the Gospel of the mystery of marriage, with a new hermeneutic, in a new language, a language of fullness, of blessing, of the richness of life, provocative and inviting for the people. What grace is offered to the people, what participation in God’s order of creation and salvation, what depths of mutual love between God and people: Marriage is for us about a life in fullness and in the love of God, even in our brokenness. This must be our message in Church and society. The Synod can not give the impression that we mainly fought over divorce and conditions for admittance to the sacraments.

However, deeply faithful young Christians also ask me, in light of experiences in their families and circles of friends, the question: “But when we divorce and later enter into a new marriage, why are we then barred from the table of the Lord? Does God refuse the people who have gone through a divorce?” I then try to explain why divorced and remarried people can not receive Communion, but the arguments of these theological statements do not silence the questions in the hearts of people: Is there no place at the Lord’s table for people who experienced  and suffered an irreversible break in their lives? How perfect and holy must one be to be allowed to the supper of the Lord? It becomes clear to me every time that the question of allowing divorced and remarried people to the Eucharist is not in the first place a question about the indissolubility of the sacrament of marriage. Many people question the Church and her mercy in this regard. More than a few people concerned leave the Church with their children on the basis of what they see as rejection. Ultimately and most profoundly it is much more about the Christian faith and God and His mercy. For many, the question of admittance to the Eucharist makes them doubt God.

Concerning Point 29 of the Instrumentum laboris:

3. In Berlin alone there are more than 100,000 single parents with all their challenges and stress in their personal lives, raising their children and their work. In all that we think about: They too are families.

Concerning Points 24 to 27 of the Instrumentum laboris:

4. Families with many children, who are a blessing for us, deserve special care. In Germany their number has dropped more drastically than in other parts of the world; a true reason for our demographic concerns. Their financial security, insufficient recognition of the pedagogical benefit of the parents in our society and the difficulty of later reintegration into the work force represent great scandals. To them in particular we should  express a word of recognition and our esteem.

Concerning Point 29 of the Instrumentum laboris:

5. For one third of the Catholics in the city of Berlin, German is not their mother tongue. Berlin is home to many immigrants, asylum seekers and refugees. From the first day of my service in this city I have also witnessed the drama of refugee families, separated by violence or fled together, but now far from home. We can not leave these families alone, not even at this Synod. The Holy Family fled and only had a manger for their child, but this refugee family became a blessing for us all. Does God perhaps today also want the refugee families in particular to be a blessing for us? At this Synod we must also speak about these families and we must speak about ourselves as the new family of Jesus, the family of His Church, which does not erect any walls or barbed wire.The refugee families are part of us and we of them. We are a blessing for each other.

Concerning Points 17 and 20 of the Instrumentum laboris:

6. We should be grateful to the married couples who have faithfully lived and sometimes also persevered in the life of their families in good and bad times, for their witness of faith made with their marriage, and also express this as a Synod. Family is more than young parents with their young children. Perhaps family life becomes hardest in old age and death, about which ever more pressing questions are being asked in our society. The current discussion in Europe about so-called assisted dying is even more dramatic as many elderly people find no home in their families and no place for them in their small houses and in the face of many occupational stresses. Aging, being ill and dying are topics of the family, about which we can not remain silent in this Synod, when we talk about the beauty of the family. Protecting unborn life from conception and protecting life during and at the end of life belong inseparably together.

Rome, 5 October 2015

Heiner Koch
Archbishop of Berlin