Outreach – Bishop de Korte explains why his cathedral hosts a prayer service to open a gay pride event

Recently trickling into international Catholic media was the planned ecumenical prayer service at ‘s-Hertogenbosch’s cathedral basilica of St. John the Evangelist, planned expressly to open the annual Pink Saturday gay pride event. There has been much concern and criticism that a catholic church, a cathedral even, is used in a manifestitation that revolves around something that is so at odds with the teachings of the Catholic Church. Some feared that the service could be construed as a form of support of the extravagant lifestyle so often associated with pride manifestations.

Following the first meeting of his new presbyteral council, and upon that council’s request, Bishop Gerard de Korte has written the following letter to not only explain the reasoning behind holding the prayer service, but also to delve into the Catholic Church’s teachings surrounding homosexuality and the balance between doctrine and life.

It is a careful letter, but one that should be admired for the bishop’s sensitive treatment of the issue, and attitude that is often lacking in debates about this issue. The bishop acknowledges his own duties as shepherd and has stressed that the prayer service can not contain anything that is contrary to Catholic doctrine.

In the end, the cathedral administrator and the bishop have made one of two choices. They could have kept far away from any acknowledgement of the pride events taking place in their city, or they could have taken the bold step towards some form of dialogue. They have chosen the latter. A prayer service is in the first place about meeting God, the bishop argues, and not supporting or protesting anything.

The location, St. John’s, is also striking since in 2010 it was the site of protests, supported by gay right activists and even some politicians, during Mass against the denial of Holy Communion to a practising homosexual.

bisschop-de-korte“Brothers and sisters,

On Thursday 1 June the new presbyeral council met for the first time. Among other things, we discussed the ecumenical prayer service which will be held at the start of Pink Saturday (24 June) in the cathedral. Some priests were concerned; others were glad about the breathing room provided. The planned ecumenical prayer service not only triggered discussion among priests, but also among other faithful. Homosexuality remains a sensitive topic in our Church, leading to much emotion. The presbyteral council has asked me to clarify my own position in a letter. It will in the first place be about the prayer service in St. John’s, but also about the topic of Church and homosexuality in a broader sense.

Ecumenical prayer service

The ecumenical prayer service at the cathedral is the primary responsibility of the pastoral team, especially the cathedral administrator. I know that administrator Van Rossem carefully deliberated it. He obviously discussed the service with the church council, but also with me. The cathedral is, after all, the bishop’s church. I left the decision with the administrator, under the condition that nothing will be said during the prayer service that goes against Church teaching. The contents of the prayer service can not be allowed to hurt the religious feelings of our faithful.

The cathedral administrator ultimately made a positive decision. It is very important that the service is prepared by the administrator and three preachers from ‘s-Hertogenbosch. They trust each other and are aware of the concerns of a part of the faithful. I have full confidence that the service will be serene. Every worship service revolves around the worship of and encounter with God. Liturgy requires stillness and can never be used for protests or demonstrations. Those present at the prayer service will hopefully be encouraged and strengthened in their faith that God loves us unconditionally in Christ. The cathedral administrator and the preachers have asked me, as bishop, to conclude the service with a brief word and a blessing.

During Pink Saturday there will probably be things taking place in the city which are strongly disapproved of by Catholics and other Christians, including homosexual Christians. In that regard I recall the remark of one of our priests during the presbyteral council meeting on 1 June. During the days of carnival there are also things taking place which are hard to reconcile with Catholic ethics. That is, however, no reason to abandon carnival services.

Church and homosexuality

I have the need to not only discuss the planned ecumenical prayer service in this letter, but also the topic of Church and homosexuality. In the Roman Catholic view marriage, the life bond between man and woman, is the framework of an ordered experience of sexuality. The unconditional love and faithfulness of God as thus reflected in marriage. Other forms of sexuality are considered disordered. As a Roman Catholic bishop I am called to uphold this teaching.

This vision is, however, at odds with the dominant ideas about relationships and sexuality in modern Netherlands. A great part of our own Church people is influenced by modern secular culture. The result is a deep chasm between the word of the Church and the experience of many outside, but also inside our Church. One thing and another often leads to misunderstanding, anger and regret. As a bishop, however, I feel called to continue seeking out dialogue, no matter how difficult it often is.

Every bishop, but also every priest, is not only a teacher, but also a shepherd. He is aware of the tensions between teachings and life, also and especially in the area of sexuality. The Church’s ideal and stubborn reality regularly clash. It is pastoral wisdom to not use the teachings of the Church as a stick to strike with, but as a staff to lean on.

Traditionally the Church has known the saying: a lion in the pulpit, a lamb in the confessional. This implies that a wise shepherd tries to find an accessible way with every faithful. The Church’s norms are rarely achieved in concrete existence. In those cases we are not called to throw stones. When God starts counting sins, no one remains standing. But God is forgiveness and that nourishes us. We can and must appear before the face of the Lord with all the rough edges of a life lived.

Now what?

Faithful homosexuals, but also their parents and other family, often struggle with many questions. Which way to go? Is it possible to find a relationship of love and trust within the limits of Catholic morality? The Church asks homosexual people to live in abstinence. Such a life can only be lived healthily and happily when one experiences true friendship with other people and with God. This is also a duty for our parishes. Within the Catholic community, homosexuals should find kindness and friendship. Christians are called to honest charity. It is about the acceptance of every person as God’s creature.

The Church’s norms about experiencing sexuality are clear and the bar is set high, certainly according to dominant Dutch culture. Faithful are called to relate to the norms of the Church and form their conscience. Every faithful goes his or her way with God and conscience is the final and ultimate authority. A tension may possibly continue to exist between the truth of the Church and the conscience of every individual faithful. When parents find that one of their children is homosexual, they are called to surround that child with all care and love. The same is, I am convinced, true for the Church as mother.

United in Christ,

Msgr. dr. Gerard de Korte
Bishop of ‘s-Hertogenbosch”

Man of peace – Bishop Ernst passes away

“With his down-to-earth faith and his dedication to his mission, Msgr. Ernst meant a lot to many people. Since my installation in 2012 I was able to visit him more often. His health was fragile, but his mind was strong. At the 75th anniversary of his ordination to the priesthood, in 2016, he was barely mobile, but he very much wanted to concelebrate the Eucharist. The Franciscan sisters increasingly watched over him in the past months. He was able to entrust himself to God. He reflected on his fragility and death very soberly. During a visit last year he told me that someone had advised him to prepare for the end of his life. It was a sign of his vitality that he responded with, “Perhaps it is time to do so”.”

2016-06-07%20Breda_MgrErnst_©RamonMangold_WEB01_410Bishop Jan Liesen responds to the news of the passing of Bishop Hubertus Cornelis Antonius Ernst, emeritus bishop of Breda, six weeks after celebrating his 100th birthday. The most senior of the Dutch bishops passed away late in the evening on Friday 19 May.

Bishop Huub Ernst was the 8th bishop of Breda, from 1967 to 1992, after which he served for two more years as apostolic administrator. He lived long enough to see three bishops succeed him: the late Tiny Muskens in 1994, Hans van den Hende, now of Rotterdam, in 2007, and Jan Liesen in 2012. Bishop van den Hende, in his capacity of president of the Dutch Bishops’ Conference, reacted to the passing of Msgr. Ernst on behalf of the other bishops, saying:

ernst van den hende 7-11-2015“Into very old age Bishop Huub Ernst was vital and concerned with his diocese, the Church province and society as a whole. He was consecrated as a bishop almost fifty years ago. Recently, we were able to congratulate him with his 100th birthday. Bishop Ernst was our older brother in the office of bishop, possessing a great heart for charity and the work of peace.”

Generally respected as a wise and well-spoken man, Bishop Ernst nonetheless never received a university education. In some quarters he was also seen a progressive bishop, which he was to a certain extent on the classic topics like celibacy, homosexuality and women, although he failed to get along with the liberal 8 May movement after this group ignored his advice and used a ‘table prayer’ of their own making at their annual manifestation.

download
Bishop Ernst in 1967

Bishop Ernst chaired Pax Christi Netherlands from 1976 to 1994, reflecting his concern with the projects of peace in the world. Under his guidance, Pax Christi and the Catholic Church in the Netherlands threw their support behind protests against the presence of nuclear weapons in the Netherlands and the world. In 1983, he spoke before 550,000 protestors in The Hague on this topic. He would later also be highly critical of the war against terrorism waged by the international coalition led by the United States. He based these positions in Pacem in Terris, Pope John XXIII’s 1963 encyclical on peace in the world.

One of Bishop Ernst lasting achievements is considered to be the establishment of Bovendonk seminary in Hoeven near Breda. At his installation in Breda, the Theological Faculty Tilburg was responsible for the formation of priests. In 1983, Bishop Ernst estaiblished Bovendonk specifically for late vocations: men are educated and formed for the permanent and transitional diaconate, as well as the priesthood, initially while also holding their day job. Graduates from Bovendonk currently work in all dioceses of the Netherlands.

The period of Bishop Ernst’s mission leading the Diocese of Breda coincided with a time of great change in Church and society. Over the course of the 1970s, he developed a program based on three observations: a decrease in the number of faithful; the presence of core group of faithful willing to carry responsibility in the Church; and a decrease in the number of priests, deacons and religious. Towards the end of his time in office he had concluded that the Church in the Netherlands was in a missionary situation and a minority in society. Bishop Ernst believed that the Church should distinguish itself through charity and displaying the contents of her faith through language, liturgy and the behaviour of faithful.

Bishop Ernst tried to find a balance between Church doctrine and respect for the conscience of individual people. As such, he participated in the Synod of Bishops meeting of marriage and family in 1980.

Following his restirement, Bishop Ernst continued to speak on topics of ethics and philosophy. In 2007, he reviewed a publication by the Dutch Dominicans calling for lay priests from among the faithful to offer the Eucharist when a real priest was unavailable. Bishop Ernst called this “incorrect, not sensible and not the right solution”.

In 2011, Bishop Ernst was called to testify in a court case against an abusive Salesian priest. The bishop’s claimed to not have been informed about the priest’s past transgressions and found it unimaginable that the Salesians withheld essential information from him when he was asked to appoint the priest in his diocese.

A short overview of the life of Bishop Ernst

  • 1917: Born as oldest child of three in a Catholic family in Breda. He attended primary school at the parish school and the Huijbergen brothers. Subsequently, he went to minor seminary in Ypelaar and then the major seminary in Bovendonk.
  • 1941: Ordained by Bishop Pieter Hopmans. He was appointed as parish assistant in Leur.
  • 1943: Appointed as conrector of the Franciscan sisters in Etten.
  • 1947: Moved to Bovendonk to teach moral theology there.
  • 1957: Appointed as chairman of the (wonderfully-named) Society of Catechists of the Eucharistic Crusade.
  • 1962: Appointed as vicar general of Breda by Bishop Gerard de Vet.
  • 1967: Following the unexpected death of Bishop de Vet, vicar general Ernst succeeds him as bishop. He is consecrated by the archbishop of Utrecht, Cardinal Alfrink.
  • 1980: Bishop Ernst participates in the Synod of Bishops on marriage and family, representing the Dutch episcopate.
  • 1992: Bishop Ernst offers his resignation upon reaching the age of 75. Pope John Paul II appoints him as apostolic administrator pending the appointment of his successor.
  • 1994: Bishop Ernst retires as apostolic administrator upon the appointment of Bishop Tiny Muskens.

Bishop Ernst was main consecrator of his successor, Bishop Muskens, and served as co-consecrator of Bishop Johann Möller (Groningen, 1969), Jos Lescrauwaet (Haarlem, 1984), Ad van Luyn (Rotterdam, 1994) and Hans van den Hende (Breda, 2007).

Bishop Ernst was the oldest Dutch bishop alive. On his death, that mantle passes to Ronald Philippe Bär, emeritus bishop of Rotterdam, who will be 89 in July.

Phot credit: [1, 2] Ramon Mangold

Prayer, charity and the sacraments – Bishop Hoogmarten’s letter for Lent

In his letter for Lent, published on 27 February, Bishop Patrick Hoogmartens of Hasselt outlines the main ingredients for a fruitful Lent: prayer, charity and the sacraments (especially the sacrament of Confession (which is certainly not limited to general celebrations)).

11-Mgr-Hoogmartens“Dear brothers and sisters,

On 1 March it will be Ash Wednesday. That day’s liturgy reminds us that we – with our qualities and flaws – are all mortal people. We will be invited to reflect on our finiteness: “Remember, man, you are dust and to dust you will return”. The liturgy also provides another formula for the imposition of the ashes: “Repent and believe in the Gospel”. Lent is indeed a time of repentance and internalisation, and a special time of sharing and solidarity. Lent must become a time of strength. With this letter I want to invite and urge you to this.

In the first place, Lent asks us to focus on prayer. For many people today, that is not easy. And yet, many are looking for the inner peace that can only be received through prayer, and so from God. Of course the liturgical assembly is also an important form of prayer: there, we pray with others out of the rich tradition of the Church. But for a Christian, personal prayer is also very important. That can be done by praying a simple prayer, or by reflecting on a few psalms, like Jesus did. Praying can also be done without words, in front of a candle or an icon, or by simply repeating, “Lord, have mercy”. A prayerful heart makes us – with the words of our theme for the year – not wanderers, but pilgrims.

Lent also requires us to have more attention for our love of our neighbour. It can’t be that a Christian would only say, “Lord, Lord” and not concern himself with his neighbour, the sick or people with problems around him. Lent asks us to live more soberly and have an eye for people in need or poverty. The Lenten campaign Broederlijk Delen helps us to realise that concern on a worldwide scale.  But at the same time that wider world is also very close. As Christians we – even more than others – should dare to contact the stranger in our neighbourhood. Wasn’t the great Moses of the burning bush a stranger himself once, looking for a new country out of Egypt? Originally, the entire people of God were a people on the run.

Lent also invites us to greater loyalty to the sacraments in which we are reborn. For lent, I especially invite you to join in faith in the celebration of the Eucharist, that is with a heart for all the gestures, words and prayers which bring us together there. A faithful participation in a penitantial service is also part of the experience of Lent. At the World Youth Days – like last summer in Krakow – I noticed that this service especially touches young people. It is certainly useful to take part in a penitential service at the end of Lent, in a general confession somewhere in your federation or deanery. It opens for us the path to God’s mery. Without that – as Pope Francis taught us in the Year of Mercy – we can not live as Christians and as Church.

Dear brothers and sisters, I gladly wish you a good Lent. He teaches us to first seek the Kingdom and His righteousness (Matt. 6:33). Everything else will be given to us.

Wishing you a blessed Lent.

+ Patrick Hoogmartens, bishop of Hasselt”

A Franciscan first – Groningen-Leeuwarden gets a basilica

It may still not have a bishop, but as of today, the Diocese of Groningen-Leeuwarden does have a minor basilica. Well, at least when the proclamation is officially made on an as yet unspecified date.

franciscuskerk-bolsward

The church of St. Francis in Bolsward is elevated to the dignity of a minor basilica per a papal bull dated on 26 November of last year. Signed by Cardinal Robert Sarah, it is nonetheless a decision from the Pope.

There are several reasons for the elevation of this particular church, which was built in 1932. It is a pilgrimage site to Our Lady of Sevenwouden, a statue of whom was the focal point of a procession, the first in four centuries, through the heart of Bolsward in 2015; it is also the centre of a devotion to Blessed Titus Brandsma, the martyr to the Nazis who was born in Bolsward.

Bishop Gerard de Korte, at that time still bishop of Groningen-Leeuwarden, made the official request to Rome in 2015, supported by the rest of the Bishops’ Conference. The Congregation for Divine Worship then conducted an investigation, looking at the quality of the liturgy, catechesis and charity. The elevation of the church is therefore not just a honour for the building, but also for the faith community it houses.

As a sign of it being a basilica, the church will be allowed to use the papal insignia of the two keys, and it will house a conopeum and a tintinnabulum, a canopy and bell to signify the close bond with the Pope. The local community will also be celebrating a number of extra feasts, including the anniversary of the election of the Pope, and it will be obliged to maintain the vitality and meaning of its activities and life.

The future Basilica of St. Francis is the first for Groningen-Leeuwarden, the 27th for the Netherlands and the most northern. Like the vast majority of basilicas in the world, it is a minor basilica. There are only four major basilicas, all in Rome. The basilica is located in Bolsward, in western Friesland, and is one church location in the parish of Blessed Titus Brandsma. Parish priest is Fr. Arjen Bultsma, episcopal vicar for Friesland and the Noordoostpolder under Bishop de Korte.

Not only fishers, but also fish

“Come after me, and I will make you fishers of men.”

fishers-of-menA line from today’s Gospel reading (Matt. 4:12-23), and a very familiar one at that. Jesus comes to the shores of the Sea of Galilee at the very beginning of His public life, and calls local fishermen to follow Him. He promises the first two of them, Simon and Andrew, that they will no longer catch fish, but people.

In today’s liturgy, this Gospel passage is coupled with the Old Testament text from Isaiah (8:23-9:3), which is quoted in Matthew’s Gospel. The prophet writes, “upon those who dwelt in the land of gloom / a light has shone”.

Whereas regular fishermen remove their prey from the latter’s proper environment, thus condemning them to death, the fishers of men are obviously not tasked to do so: rather than take them out of the environment they live in, with the conditions necessary for living, a fisher of men promises something greater. To quote Isaiah again: “You have brought them abundant joy / and great rejoicing”.

Jesus’ call to His followers to become fishers of men can also be read as a call to all of us. If we want to follow Him, we must and will also fish for people, taking them out a “land of gloom” and bring them to “abundant joy” and “great rejoicing”. But what if we can’t? What if we find ourselves stuck in situations which form a land of gloom for us? We may try our best to follow Christ, but we all know that that does not mean we have no obstacles on our path, no problems, difficulties, even tragedy.

Maybe we sometimes find ourselves to be the fish in need of a net to lift us up, instead of the fisherman looking for people to help. Hopefully there are fishermen around us to help their fellow fishermen up when we need it.

After death, no changes from Rome – some thoughts about the CDF Instruction

cemeteryAd resurgendum cum Christo is nothing new. Today’s Instruction from the Congregation for the Doctrine of the Faith presents no new teachings or policies regarding the burial of the dead. Rather, it aims to underline why the Church prefers burial over cremation in a time when cremation is on the rise. In short, burial confirms faith in the resurrection of the body, shows the dignity of the human body as an integral part of the human person, and it corresponds to the respect owed to the body as an temple of the Holy Spirit. Also significant in this Holy Year of Mercy: burying the dead is one of the corporal works of mercy.

Has the Church been opposed to cremation, and does it continue to be, then? Not at all. Objectively, cremation does not “negate the Christian doctrine of the soul’s immortality nor that of the resurrection of the body” (n. 4). Like with burial, the Church asks that the ashes be placed in a sacred place, such as a cemetery or other area set aside by compentent Church authorities. Like the buried body, the ashes of the deceased should be similarly included in the prayers of the living and are deserving of continuous respect. Their location helps to assure that.

The most interesting part of the Instruction, in my opinion, is that these considerations and requirements aim to prevent any form of superstition (paragraph 7 mentions pantheism, naturalism and nihilism as reasons to not allow the scattering of ashes “in the air, on land, at sea or in some other way”).

We are created in the image of God, in body and spirit. Through Baptism our bodies have become home to the Holy Spirit. Human beings have an innate dignity which flows directly from our created nature. This dignity does not stop at death. Our bodies continue to be deserving of respect. In life we have shown our faith through our actions and words. In death we remain able to show our faith in the bodily ressurection in which Christ went before us. Physical life may end at death, but the two are not separate. In our modern western society we have grown used to keeping death out of sight (which probably accounts for how easily we allow such horrors like abortion and euthanasia), but life and death are integral to our existence and our faith, as Ad resurgendum cum Christo underlines in its second paragraph:

“Because of Christ, Christian death has a positive meaning. The Christian vision of death receives privileged expression in the liturgy of the Church: “Indeed for your faithful, Lord, life is changed not ended, and, when this earthly dwelling turns to dust, an eternal dwelling is made ready for them in heaven” [Roman Missal, Preface I for the Dead]. By death the soul is separated from the body, but in the resurrection God will give incorruptible life to our body, transformed by reunion with our soul. In our own day also, the Church is called to proclaim her faith in the resurrection: “The confidence of Christians is the resurrection of the dead; believing this we live” [Tertullian, De Resurrectione carnis, 1,1].”

Photo credit: Inge Verdurmen

Robert Kardinaal Sarah: “Naar een authentieke toepassing van Sacrosanctum Concilium”

This is a Dutch translation of Cardinal Robert Sarah’s address on the first day of the Sacra Liturgia conference, held in London from 5 to 8 July. This translation is based on the text as released via the Sacra Liturgia Facebook page. It is not a complete transcript of what Cardinal Sarah said. This is expected to be released sometime next week, after the cardinal has added a few points once he returns to Rome. In due time, this address, as well as the conference’s other papers, will be published in book form.


Dit is een Nederlandse vertaling van de toespraak die Kardinaal Robert Sarah heeft gegeven op de eerste dag van de Sacra Liturgia conferentie, gehouden in Londen van 5 tot 8 juli. Deze vertaling is gebasseerd op de tekst zoals die op de Facebook-pagina van Sacra Liturgia werd gepubliceerd. Het is geen volledige transcriptie van wat Kardinaal Sarah heeft gezegd. Het is de verwachting dat deze in de loop van de komende week wordt uitgegeven, zodra de kardinaal een aantal punten toe heeft kunnen voegen na zijn terugkeer naar Rome. Uiteindelijk zal deze toespraak, samen met alle andere die tijdens de conferentie gehouden zijn, in boekvorm uitgegeven worden.

TOESPRAAK VAN ZIJNE EMINENTIE ROBERT KARDINAAL SARAH:
“NAAR EEN AUTHENTIEKE TOEPASSING VAN SACROSANCTUM CONCILIUM”

IMG_7842

Ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken aan Zijne Eminentie Vincent Kardinaal Nichols, voor zijn welkom in het Aartsbisdom Westminster en zijn vriendelijke begroetingswoorden. Eveneens wil ik Zijne Excellentie Bisschop Dominique Rey, bisschop van Fréjus-Toulon, danken voor zijn uitnodiging om hier met u aanwezig zijn bij de derde internationale “Sacra Liturgia” conferentie, en vanavond de openingstoespraak te presenteren. Uwe Excellentie, ik feliciteer u met dit internationale initiatief ter bevordering van de studie van het belang van liturgische vorming en viering in het leven en de missie van de Kerk.

In deze toespraak wil ik een aantal overwegingen aan u voorleggen over hoe de westerse Kerk naar een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium kan toewerken. Hiermee wil ik de vraag stellen: “Wat hadden de Vaders van het Tweede Vaticaans Concilie voor ogen met de liturgische hervorming?” Daarna wil ik bespreken hoe hun bedoelingen na het Concilie zijn toegepast. Uiteindelijk zou ik u een aantal voorstellen willen voorleggen over het liturgisch leven van de Kerk vandaag, zodat onze liturgische praktijk de bedoelingen van de Concilievaders beter kan weergeven.

Het is volgens mij overduidelijk dat de Kerk leert dat de katholieke liturgie de unieke bevoorrechte locus is van het verlossende handelen van Christus in onze huidige wereld, door middel van werkelijke participatie waarin wij Zijn genade en kracht ontvangen die zo nodig zijn voor onze volharding en groei in het christelijk leven. Het is de goddelijke vastgestelde plaats waar wij onze plicht tot het aanbieden van een offer, het Ene Ware Offer, aan God komen vervullen. Het is waar we onze diepgaande behoefte om God te aanbidden verwerkelijken. Katholieke liturgie is iets heiligs, iets dat door haar aard heilig is. Katholieke liturgie is geen gewone menselijke samenkomst.

Ik wil hier een zeer belangrijk feit onderstrepen: God, niet de mens, staat in het hart van de katholieke liturgie. We komen om Hem te aanbidden. De liturgie gaat niet om jou of mij; we vieren er niet onze eigen identiteit of prestaties, verheerlijken of promoten er niet onze eigen cultuur of plaatselijke religieuze gewoontes. De liturgie draait in de allereerste plaats om God en wat Hij voor ons gedaan heeft. In Zijn Goddelijke Voorzienigheid heeft de Almachtige God de Kerk gesticht en de heilige liturgie ingesteld waarmee wij Hem ware aanbidding kunnen opdragen in overeenstemming met het Nieuwe Verbond dat Christus gebracht heeft.Hierdoor, door het binnengaan van de vereisten van de heilige riten die in de traditie van de Kerk zijn ontwikkeld, krijgen wij onze ware identiteit en betekenis als zonen en dochters van de Vader.

Het is van essentieel belang dat we dit specifieke karakter van de katholieke eredienst begrijpen, want in recente decennia hebben we vele liturgische vieringen gezien waarin mensen, persoonlijkheid en menselijke prestaties te prominent aanwezig waren, bijna tot uitsluiting van God. Zoals Kardinaal Ratzinger ooit schreef: “Als de liturgie in de eerste plaats een werkplaats voor ons eigen handelen lijkt, dan wordt het essentiële vergeten: God. Het vergeten van God is het meest dreigende gevaar van onze tijd” (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 593). 

We moeten volkomen duidelijk zijn over de aard van de katholieke eredienst als we de Constutitie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie op de juiste wijze willen lezen en als we deze getrouw willen uitvoeren.

Al vele jaren voor het Concilie, in zowel missielanden als in de meer ontwikkelde gebieden, was er veel discussie over de mogelijkheid om het gebruik van de volkstalen in de liturgie uit te breiden, vooral voor de lezingen uit de Heilige Schrift, alsook voor een aantal andere onderdelen van het eerste deel van de Mis (wat we nu de “dienst van het Woord” noemen) en de liturgische zang. De Heilige Stoel had al meerdere keren toestemming gegeven voor het gebruik van de volkstaal in het toedienen van de sacramenten. Dit is de context waarin de Concilievaders spraken over de mogelijke positieve oecumenische of missionaire gevolgen van liturgische hervorming. Het is waar dat de volkstaal een positieve plaats heeft in de liturgie. Hier zochten de Vaders naar, niet naar de protestantisering van de Heilige Liturgie of instemmend met haar onderwerping aan een valse inculturisatie.

Ik ben een Afrikaan. Laat me dit duidelijk maken: de liturgie is niet de plaats om mijn cultuur te promoten. Het is veeleer de plaats waar mijn cultuur gedoopt wordt, waar mijn cultuur in het goddelijke wordt opgenomen. Door de liturgie van de Kerk (die missionarissen door heel de wereld hebben meegedragen) spreekt God tot ons, verandert Hij ons en stelt ons in staat deel te nemen in Zijn goddelijk bestaan. Als iemand christen wordt, als iemand in volledige eenheid met de katholieke kerk komt, ontvangt hij iets meer, iets dat hem verandert. Zeker, culturen en andere christenen brengen gaven met zich mee in de Kerk – de liturgie van de Ordinariaten voor Anglicanen die nu in volle eenheid met de Kerk zijn is hier een prachtig voorbeeld van. Maar zij brengen deze gaven met nederigheid, en de Kerk, in haar moederlijke wijsheid, maakt er gebruik zoals zij dat goed acht.

Eén van de duidelijkste en mooiste uitdrukking van de bedoelingen van de Concilievaders is te vinden aan het begin van het tweede hoofdstuk van de Constitutie, dat het mysterie van de Hoogheilige Eucharistie behandelt. In nummer 48 lezen we:

“Daarom geeft de Kerk zich alle zorg en moeite, dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling, dat zij door Gods woord onderwezen worden, zich voeden aan de tafel van ‘s Heren Lichaam en God dank brengen, dat zij het onbevlekt Offer opdragen niet alleen door de handen van de priester, maar ook tezamen met hem, en zo zich zelf leren offeren, dat zij eindelijk steeds meer door Christus de Middelaar uitgroeien tot een volmaakte eenheid met God en met elkaar, opdat tenslotte Gods alles in allen moge zijn.”

Broeders en zusters, dit is wat de Concilievaders wilden. Jazeker, ze discussieerden en stemden over specifieke manieren om hun bedoelingen toe te passen. Maar laat ons glashelder zijn: de rituele hervormingen in de Constitutie, zoals het herstel van het gebed van de gelovigen tijdens de Mis (n. 53), de uitbreiding van de concelebratie (n. 57) of een aantal van haar beleidslijnen zoals de vereenvoudiging verlangd in nummers 34 en 50, zijn alle ondergeschikt aan de fundamentele bedoelingen van de Concilievaders die ik zojuist heb omschreven. Het zijn middelen tot een doel, en het is het doel dat wij moeten behalen.

Als we naar een authentiekere toepassing van Sacrosanctum Concilium willen toewerken, dan moeten we op de allereerste plaats deze einddoelen in het oog houden. Misschien dat, als we ze met een frisse blik en met het voordeel van de ervaring van de laatste vijf decennia bestuderen, we sommige rituele hervormingen en bepaalde liturgische beleidslijnen in een ander licht zullen zien. Als sommige van deze nu moeten worden heroverwogen, om zo “het christelijk leven onder de gelovigen steeds hoger op te voeren” en “alle mensen tot de Kerk te roepen”, laat ons dan de Heer vragen ons de liefde en de nederigheid en wijsheid te schenken om dit te doen.

Ik noem deze mogelijkheid om opnieuw naar de Constitutie en de hervorming die volgde op de publicatie ervan te kijken, omdat ik niet denk dat we vandaag zelfs ook maar de eerste paragraaf van Sacrosanctum Concilium eerlijk kunnen lezen en tevreden kunnen zijn dat we de doelstellingen ervan hebben bereikt. Broeders en zusters, waar zijn de gelovigen waarover de Concilievaders spraken? Vele gelovigen zij nu ongelovig: ze komen helemaal niet meer naar de liturgie. In de woorden van de heilige Johannes Paulus II: vele christenen leven in een staat van “stille afvalligheid;” zij “leven alsof God niet bestaat” (Apostolische Exhortatie Ecclesia in Europa, 28 juni 2003, 9). Waar is de eenheid die het Concilie hoopte te bereiken? We hebben het nog niet bereikt. Hebben we werkelijk vooruitgang geboekt in het roepen van alle mensen tot de Kerk? Ik denk het niet. En toch hebben we heel veel in de liturgie gedaan!

In mijn 47 jaar als priester en na meer dan 36 jaar aan bisschoppelijk dienstwerk kan ik verklaren dat vele katholieke gemeenschappen en individuen de liturgie, zoals hervormd na het Concilie, met geestdrift en vreugde leven en vieren, en er veel van, zo niet al, het goede uit halen dat de Concilievaders verlangden. Dit is een grote vrucht van het Concilie. Maar uit mijn ervaring – nu ook als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten – weet ik ook dat er vele vervormingen van de liturgie in heel de Kerk van vandaag bestaan, en er zijn vele situaties die verbeterd kunnen worden zodat de doelstellingen van het Concilie behaald kunnen worden. Voor ik over een aantal mogelijke verbeteringen spreek, laten we bedenken wat er gebeurde na de publicatie van de Constitutie over de Heilige Liturgie.

Terwijl het officiele hervormingswerk plaatsvondt ontstonden er een aantal zeer ernstige verkeerde interpretaties van de liturgie en deze schoten wortel in verschillende plaatsen in de wereld. Deze misbruiken van de Heilige Liturgie ontwikkelden zich vanwege een foutief begrip van het Concilie en resulteerden in liturgische vieringen die subjectief waren en meer gericht op de verlangens van de individuele gemeenschap dan op de offerdienst van de Almachtige God. Mijn voorganger als Prefect van de Congregatie, Francis Kardinaal Arinze, noemde dit ooit eens “de doe-het-zelf Mis”. De heilige Johannes Paulus II vond het zelfs noodzakelijk het volgende te schrijven in zijn encycliek Ecclesia de Eucharistia (17 april 2003):

“Deze dienst van de verkondiging van de kant van het Leergezag heeft een antwoord gekregen in de innerlijke groei van de christelijke gemeente. Zonder twijfel heeft de liturgiehervorming van het Concilie in hoge mate bijgedragen aan een bewustere, actievere en vruchtbaarder deelname aan het heilig Offer van het Altaar van de kant van de gelovigen. Op veel plaatsen is Aanbidding van het Allerheiligst Sacrament ook een belangrijke dagelijkse praktijk en wordt een onuitputtelijke bron van heiligheid. De vrome deelname van de gelovigen aan de eucharistische processie op Sacramentsdag is een genade van de Heer die ieder jaar vreugde brengt aan hen die eraan deelnemen. Andere positieve tekenen van geloof in en liefde voor de Eucharistie zouden nog genoemd kunnen worden.

Helaas is er naast dit licht ook schaduw. Op sommige plaatsen is de praktijk van de eucharistische Aanbidding vrijwel volledig verwaarloosd. In verschillende delen van de Kerk zijn misbruiken opgetreden, die lijden tot verwarring met betrekking tot het gezonde geloof en de katholieke leer ten aanzien van dit wonderbaarlijke Sacrament. Soms komt men een uiterst verengd begrip van het eucharistische mysterie tegen. Beroofd van zijn betekenis als offer wordt het gevierd als ware het eenvoudigweg een broederlijke maaltijd. Daarenboven wordt van tijd tot tijd de noodzaak van het ambtelijke priesterschap dat wortelt in de apostolische opvolging verduisterd en de sacramentaliteit van de Eucharistie wordt teruggebracht tot louter werkdadigheid in de verkondiging. Dit heeft hier en daar geleid tot oecumenische initiatieven die hoewel edel in hun motieven, toegeven aan eucharistische praktijken die in tegenspraak zijn met de discipline waarmee de Kerk haar geloof uitdrukt. Kunnen wij anders dan onze diepe droefheid over dit alles uitdrukken? De Eucharistie is een te groot geschenk dan dat wij dubbelzinnigheid en verschraling van de betekenis zouden kunnen dulden.

Ik vertrouw erop dat deze encycliek er effectief aan kan bijdragen om de schaduwen van onaanvaardbare doctrines en praktijken te verdrijven, opdat de Eucharistie verder moge stralen in heel de glans van haar mysterie (n. 10).”

Hier bestond ook een pastorale werkelijkheid: om goede redenen of niet, sommige mensen konden of wilden niet deelnemen aan de hervormde riten. Zij bleven weg of namen alleen deel aan de niet-hervormde liturgie waar ze die konden vinden, zelfs als de viering ervan niet was toegestaan. Zo werd de liturgie een uitdrukking van verdeeldheid in de Kerk, in plaats van één van katholieke eenheid. Het Concilie wilde niet dat de liturgie ons van elkaar scheidde! De heilige Johannes Paulus II werkte aan het genezen van deze verdeling, met de hulp van Kardinaal Ratzinger die, als Paus Benedictus XVI, de nodige interne verzoening in de Kerk wilde faciliteren door in zijn Motu Proprio Summorum Pontificum (7 juli 2007) te bepalen dat de oudere vorm van de Romeinse ritus zonder beperkingen beschikbaar moet zijn voor die individuen en groepen die uit haar rijkdom willen putten. In Gods Voorzienigheid is het nu mogelijk onze katholieke eenheid te vieren met respect voor, en zelfs vreugde in, een legitieme diversiteit van de rituele praktijk.

We mogen dan een hele nieuwe, moderne liturgie in de volkstaal hebben opgebouwd, maar als we niet de juiste basis hebben gelegd – als onze seminaristen en geestelijkheid niet “diep doordrongen zijn van de geest en de kracht van de liturgie”, zoals het Concilie vroeg – dan kunnen zij zelf de mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd niet vormen. We moeten de woorden van het Concilie zelf zeer serieus nemen: het zou “kansloos” zijn te hopen op een liturgische vernieuwing zonder een grondige liturgische vorming. Zonder deze essentiële vorming zouden geestelijken zelfs schade toebrengen aan het geloof van mensen in het eucharistisch mysterie.

Ik wil niet bovenmatig pessimistisch overkomen, en ik zeg nogmaals: er zijn vele, vele gelovige mannelijke en vrouwelijke leken, vele geestelijken en religieuzen voor wie de liturgie zoals hervormd na het Concilie een bron van veel geestelijke en apostolische vruchten is, en daar dank ik de Almachtige God voor. Maar ik denk dat u het met mij eens zal zijn, zelfs op basis van mijn korte analyse hierboven, dat we beter kunnen doen, zodat de Heilige Liturgie werkelijk de bron en het hoogtepunt van het leven en de missie van de Kerk wordt, nu, aan het begin van de eenentwintigste eeuw, zoals de Concilievaders zozeer verlangden.

Gezien de fundamentele verlangens van de Concilievaders en de verschillende situaties die na het Concilie zichtbaar zijn geworden, zou ik een aantal praktische overwegingen willen presenteren over hoe we Sacrosanctum Concilium vandaag beter kunnen toepassen. Ook al dien ik als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst, ik doe dit in alle nederigheid als een priester en een bisschop in de hoop dat dit een volwassen reflectie en studie en goed liturgisch handelen in heel de Kerk zal bevorderen.

Het zal geen verrassing zijn wanneer ik zeg dat we in de eerste plaats de kwaliteit en diepgang van onze liturgische vorming moeten onderzoeken, hoe we de geest en kracht van de liturgie overbrengen op onze geestelijken, religieuzen en lekengelovigen. Te vaak nemen we aan dat onze wijdingskandidaten voor het priesterschap of het permanente diaconaat genoeg over de liturgie “weten”. Maar het Concilie drong hierin niet aan op kennis, hoewel de Constitutie natuurlijk het belang van liturgiestudie onderstreepte (zie n. 15-17). Nee, de eerste en essentiële liturgische vorming is meer een onderdompeling in de liturgie, in het diepe mysterie van God, onze liefhebbende Vader. Het is een kwestie van de liturgie beleven in al haar rijkdom, zodat we, na gedronken te hebben uit haar bron, altijd dorsten naar haar verrukkingen, haar orde en schoonheid, haar stilte en bezinning, haar verheerlijking en aanbidding, haar vermogen ons ten diepste te verbinden met Hem die in en door de riten van de Kerk werkt.

Als we hier zorg voor dragen, als onze nieuwe priesters en diakens werkelijk dorsten naar de liturgie, zullen zij op hun beurt in staat zijn degenen die aan hun zorg zijn toevertrouwd te vormen – zelfs als de liturgische situatie en mogelijkheden van hun kerkelijke missie bescheidener zijn dan die van het seminarie of de kathedraal. Ik weet van vele priesters in zulke omstandigheden die hun mensen vormen in de geest en kracht van de liturgie, en wier parochies voorbeelden zijn van grote liturgische schoonheid. We moeten niet vergeten dat waardige eenvoud niet hetzelfde is als reductief minimalisme of een verwaarloosde en vulgaire stijl. Zoals onze Heilige Vader, Paus Franciscus, leert in zijn Apostolische Exhortatie Evangelii Gaudium: “De Kerk evangeliseert en evangeliseert zichzelf met de schoonheid van de liturgie, die ook viering is van de evangeliserende activiteit en bron van een hernieuwde impuls tot zelfgave.” (n. 24)

Ten tweede denk ik dat het zeer belangrijk is dat we duidelijk zijn over de aard van liturgische participatie, van de participatio actuosa waar het Concilie toe opriep. Hierover is veel verwarring geweest in de laatste decennia. Nummer 48 van de Constitutie zegt: De Kerk wil “dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling.” Het Concilie beschouwt participatie als voornamelijk intern, voortkomend uit een goed begrip van de riten en gebeden. Zeker, de Concilievaders vragen de gelovigen te zingen, de priester te antwoorden, liturgische taken op zich te nemen die rechtmatig de hunne zijn, maar staan erop dat allen zich bewust zijn van wat ze doen, “godvruchtig en actief”.

Als we het belang van de internisalisatie van onze liturgische participatie begrijpen zullen we het luidruchtige en gevaarlijke liturgische activisme, dat in de laatste decennia zo prominent aanwezig is geweest, vermijden. We gaan niet naar de liturgie om op te treden, om dingen te doen zodat anderen het kunnen zien: we gaan om verbonden te worden met het handelen van Christus door een internalisatie van de uitwendige liturgische riten, gebeden, tekenen en symbolen. Wellicht dat degenen die geroepen zijn tot liturgisch dienstwerk dit zich beter moeten herinneren dan anderen! Maar we moeten anderen ook vormen, in het bijzonder onze kinderen en jonge mensen, in de ware betekenis van liturgische participatie, in de ware manier om de liturgie te bidden.

Ten derde, ik heb gesproken over het feit dat een aantal hervormingen die na het Concilie zijn ingevoerd mogelijk zijn samengesteld volgens de tijdsgeest en dat er een groeiende hoeveelheid studie door trouwe zonen en dochters van de Kerk is geweest, waarin wordt gevraagd of wat was ingevoerd werkelijk de doelstellingen van de Constitutie toepaste, of dat ze er in werkelijkheid aan voorbij gingen. Deze studie vindt soms plaats onder de noemer “hervorming van de hervorming” en ik weet dat EH Thomas Kocik over deze kwestie een doorwrochte studie heeft gepresenteerd tijdens de Sacra Liturgia conferentie in New York, een jaar geleden.

Ik denk niet dat we de mogelijkheid of de wenselijkheid van een officiële hervorming van de liturgische hervorming kunnen afwijzen, omdat haar voorstanders een aantal belangrijke beweringen doen in hun pogingen trouw te zijn aan de nadruk van het Concilie in nummer 23 van de Constitutie “om de gezonde traditie te bewaren en toch de weg te openen voor een gewettigde vooruitgang”, en dat “vernieuwingen niet plaats hebben, tenzij deze door een werkelijk en duidelijk nut van de Kerk worden vereist, waarbij men er op dient te letten, dat de nieuwe vormen als het ware organisch voortkomen uit de reeds bestaande vormen.”

Ik kan meedelen dat, toen ik afgelopen april door de Heilige Vader in audiëntie werd ontvangen, Paus Franciscus mij vroeg de kwestie van een hervorming van een hervorming te bestuderen en hoe beide vormen van de Romeinse ritus te verrijken. Dat zal een fijngevoelig werk zijn en ik vraag om uw geduld en gebed. Maar als we Sacrosanctum Concilium beter willen toepassen, als we willen bereiken wat het Concilie verlangde, dan is dit een serieuze kwestie die zorgvuldig moet worden bestudeerd en behandeld met de nodige duidelijkheid en voorzichtigheid.

Wij priesters, wij bisschoppen dragen een grote verantwoordelijkheid. Hoe leidt ons goede voorbeeld tot goed liturgisch handelen; hoe kwetst onze onachtzaamheid of wangedrag de Kerk en haar heilige liturgie!

Wij priesters moeten in de allereerste plaats aanbidders zijn. Onze mensen zien het verschil tussen een priester die met geloof viert en één die haastig viert, veel op zijn horloge kijkt, bijna alsof hij zo snel mogelijk weer terug naar de televisie wil! Priesters, we kunnen niets belangrijkers doen dan de heilige mysteries te vieren: laten we oppassen voor de verleiding van liturgische luiheid, want dat is een verleiding van de duivel.

We moeten onthouden dat wij niet de makers van de liturgie zijn. Wij zijn haar nederige bedienaars, onderworpen aan haar discipline en wetten. Wij hebben ook de verantwoordelijkheid om degenen die ons bijstaan in liturgische functies te vormen in zowel de geest en kracht van de liturgie en zeker ook haar regels. Ik heb soms priesters een stap terug doen zetten om buitengewone bedienaars de Heilige Communie uit te laten delen: dit is fout, het is een ontkenning van het priesterlijk dienstwerk evenals een klerikalisering van de leken. Wanneer dit gebeurt is het een teken dat de vorming verkeerd is gegaan, en dat het gecorrigeerd moet worden.

Ik heb ook priesters en bisschoppen gezien die, gekleed om de Heilige Mis te vieren, telefoons en camera’s tevoorschijn haalden en in de heilige liturgie gebruikten. Dit is een verschrikkelijke aanklacht tegen het begrip dat zij hebben over wat ze doen als ze de liturgische gewaden aantrekken, dus zich als een alter Christus kleden – en nog meer, als ipse Christus, als Christus zelf. Dit is heiligschennis. Geen bisschop, priester of diaken die is gekleed voor het liturgisch dienstwerk of aanwezig op het priesterkoor moet foto’s nemen, zelfs niet tijdens grote geconcelebreerde Missen. Dit priesters dit vaak doen tijdens zulke Missen, of met elkaar praten of nonchalant zitten, is volgens mij een teken dat wij opnieuw moeten nadenken over de gepastheid van deze Missen, vooral als het priesters aanzet tot zulk schandalig gedrag dat het gevierde mysterie zo onwaardig is, of als de grootte van deze geconcelebreerde vieringen tot het risico van ontheiliging van de heilige Eucharistie leidt.

Ik wil een beroep doen aan alle priester. U heeft misschien mijn artikel in L’Osservatore Romano van een jaar geleden (12 juni 2015) gelezen, of mijn interview met het tijdschrift Famille Chrétienne in mei van dit jaar. Bij beide gelegenheden heb ik gezegd dat ik denk dat het heel belangrijk is dat we zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting, van priesters en gelovigen samen in dezelfde richting – naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt, in die delen van de liturgische riten waarin we ons tot God richten. Dit is toegestaan onder de huidige liturgische regels. Het is volledig legitiem in de moderne ritus. Ik denk dat het een heel belangrijke stap is om te verzekeren dat in onze vieringen de Heer werkelijk in het centrum staat.

En dus, beste priesters, vraag ik u dit waar mogelijk toe te passen, voorzichtig en met de nodige catechese, zeker, maar ook met het zelfvertrouwen van een herder dat dit iets goeds is voor de Kerk, iets goeds voor onze mensen. Uw eigen pastorale oordeel zal bepalen hoe en wanneer dit mogelijk is, maar wellicht is de eerste zondag van de Advent van dit jaar, wanneer we uitkijken naar “de Heer die zal komen” en “die niet aarzelt”, een hele goede tijd om dit te doen. Beste priesters, we zouden opnieuw moeten luisteren naar de klaagzang van God zoals verkondigd door de profeet Jeremia: “ze hebben Mij de rug toegekeerd” (2:27). Laat ons weer naar de Heer terugkeren!

Ik zou ook een beroep willen doen op mijn broeders bisschoppen: leidt u alstublieft uw priesters en mensen op deze manier naar de Heer, in het bijzonder in grote vieringen in uw bisdommen en in uw kathedraal. Vorm uw seminaristen alstublieft in de werkelijkheid dat we niet tot het priesterschap geroepen zijn om zelf in het hart van de liturgische eredienst te staan, maar om de gelovigen van Christus als medegelovigen naar Hem te leiden. Maak deze eenvoudige maar diepgaande hervorming alstublieft mogelijk in uw bisdommen, uw kathedralen, uw parochies en uw seminaries.

Wij bisschoppen hebben een grote verantwoordelijkheid, en ooit zullen we ons voor de Heer moeten verantwoorden over ons beheer. Wij bezitten niets! Zoals de heilige Paulus ons leert, wij zijn slechts “helpers van Christus, belast met het beheer van Gods geheimen” (1 Kor. 4:1). Wij hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de heilige werkelijkheid van de liturgie wordt gerespecteerd in onze bisdommen en dat onze priesters en diakens zich niet alleen aan de liturgische voorschriften houden, maar de geest en de kracht van de liturgie waaruit deze voortkomen kennen. Ik was zeer bemoedigd door het lezen van de presentatie getiteld “The Bishop: Governor, Promoter and Guardian of the Liturgical Life of the Diocese”, gegeven voor de Sacra Liturgia conferentie in Rome in 2013 door aartsbisschop Alexander Sample van Portland in Oregon in de VS, en ik raad mijn broeders bisschoppen op broederlijke wijze aan zijn overwegingen zorgvuldig te bestuderen.

Hier herhaal ik wat ik elders heb gezegd: dat Paus Franciscus mij heeft gevraagd het liturgisch werk voort te zetten dat Paus Benedictus begonnen is (zie: Boodschap aan Sacra Liturgia 2015, New York City). Het feit dat we een nieuwe paus hebben betekent niet dat de visie van zijn voorganger nu niet langer geldig is. Integendeel, zoals we weten heeft onze Heilige Vader Paus Franciscus het grootste respect voor de liturgische visie en maatregelen die Paus Benedictus heeft uitgevoerd in opperste trouw aan de wensen en doelstellingen van de Concilievaders.

Staat u mij, voor ik afrond, toe een aantal andere kleine manieren te noemen die ook bij kunnen dragen aan een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium. Eén daarvan is dat we de liturgie moeten zingen, we moeten de liturgische teksten zingen, met respect voor de liturgische tradities van de Kerk en ons verheugend in de schatkist aan gewijde muziek die de onze is, in het bijzonder die muziek die hoort bij de Romeinse ritus, het Gregoriaans. We moeten gewijde liturgische muziek zingen, en niet slechts religieuze muziek of, erger, wereldse muziek.

We moeten de juiste balans vinden tussen de volkstalen en het gebruik van het Latijn in de liturgie. Het Concilie heeft nooit de bedoeling gehad dat de Romeinse ritus volledig in de volkstaal gevierd zou worden. Maar het wilde wel een breder gebruik ervan toestaan, in het bijzonder voor de lezingen. Tegenwoordig zou het mogelijk moeten zijn, vooral door moderne druktechnieken, om voor ieder het begrijpen van het Latijn te vergemakkelijken, wellicht voor de liturgie van de Eucharistie, en dit is natuurlijk met name gepast bij internationale samenkomsten waar de plaatselijke volkstaal door velen niet verstaan wordt. En wanneer de volkstaal gebruikt wordt moet het natuurlijk een juiste vertaling van het originele Latijn zijn, zoals Paus Franciscus recent aan mij heeft bevestigd.


Tussenkomst van Bisschop Rey

Met grote vreugde hebben we vandaag gehoord dat onze Heilige Vader, Paus Franciscus, u heeft gevraagd een studie te beginnen van de liturgische hervorming na het Concilie, en mogelijkheden te verkennen van wederzijdse verrijking tussen de oudere en nieuwere vormen van de Romeinse ritus, oorspronkelijk besproken door Paus Benedictus XVI.

Uwe Eminentie, uw oproep dat wij “zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting” in onze liturgische vieringen, “naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt,” is een uitnodiging tot een radicale herontdekking van iets dat aan de wortel ligt van de christelijke liturgie. Het roept ons op om wederom te beseffen dat, in al onze liturgische vieringen, de christelijke liturgie in essentie gericht is op Christus, wiens komst wij met vreugdevolle hoop afwachten.

Uwe Eminentie, ik ben slechts één bisschop van één bisdom in het zuiden van Frankrijk. Maar als antwoord op uw oproep wil ik nu aankondigen dat, in ieder geval op de laatste zondag van de Advent van dit jaar, in mijn viering van de heilige Eucharistie in mijn kathedraal en bij andere gelegenheden zoals het past, ik ad orientem zal vieren – in de richting van de Heer die komt. Voor de Advent zal ik een brief schrijven aan mijn priesters en mensen over deze kwestie om mijn beslissing toe te lichten. Ik zal hen aanmoedigen mijn voorbeeld te volgen. Ik zal hen vragen mijn persoonlijke getuigenis, als eerste herder van het bisdom, te ontvangen in de geest van iemand die zijn volk wil oproepen om hierdoor het primaatschap van de genade in hun liturgische vieringen te herontdekken. Ik zal uitleggen dat deze verandering ons zal helpen de fundamentele aard van de christelijke eredienst te herinneren: dat het steeds op de Heer gericht moet zijn.


Kardinaal Sarah, Addendum

We moeten ervoor zorgen dat aanbidding het hart is van onze liturgische vieringen. Te vaak maken we niet de beweging van viering naar aanbidding, maar als we dat niet doen ben ik bang dat we niet altijd volledig intern hebben deelgenomen aan de liturgie. Twee lichaamshoudingen zijn hier nuttig, zelf onmisbaar. De eerste is stilte. Als ik nooit stil ben, als de liturgie mij geen ruimte geeft voor stil gebed en bezinning, hoe kan ik dan Christus aanbidden, hoe ik mij dan in mijn hart en ziel met Hem verbonden voelen? Stilte is zeer belangrijk, en niet alleen voor en na de liturgie.

Zo is ook het knielen bij de consecratie (tenzij ik ziek ben) van belang. In het westen is dit een lichamelijke handeling van aanbidding die ons nederig maakt voor onze Heer en God. Het is in zichzelf een gebedshandeling. Waar knielen en buigen uit de liturgie zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht, in het bijzonder in verband met het ontvangen van onze Heer in de heilige communie. Beste priesters, vorm uw mensen, waar mogelijk en met pastorale prudentie, zoals ik eerder zei, in deze prachtige handeling van aanbidding en liefde. Laat ons wederom neerknielen in aanbidding en liefde voor de Eucharistische Heer!

In verband met het geknield ontvangen van de heilige communie  wil ik verwijzen naar de brief van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten uit 2002, die duidelijk maakt dat “elke weigering van de Heilige Communie aan één van de gelovigen op basis van zijn of haar knielende houding is een ernstige overtreding van één van de meest fundamentele rechten van de christengelovigen” (Brief, 1 juli 2002, Notitiae, n. 437, nov-dec 2002, p. 583).

Het correct kleden van alle liturgische bedienaren op het priesterkoor, inclusief de lectoren, is ook van groot belang, wil dit dienstwerk als authentiek beschouwd worden en wil het uitgevoerd worden met het decorum passend bij de heilige liturgie – ook de bedienaren zelf dienen de juiste eerbied te tonen voor de mysteries die zij toedienen.

Dit zijn enkele voorstellen: ik ben er zeker van dat er vele andere gedaan kunnen worden. Ik leg ze u voor als mogelijke manieren om verder te gaan naar “de juiste manier om de liturgie innerlijk en uiterlijk te vieren”, dat natuurlijk het verlangen was dat Kardinaal Ratzinger aan het begin van zijn grootse werk, De Geest van de Liturgie, uitdrukte (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 4). Ik moedig u aan om alles te doen dat u kunt om dit doel te realiseren, dat volledig in overeenstemming is met dat van de Constitutie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie.