‘From Conflict to Community’ – Nordic bishops on the eve of Pope Francis’ ecumenical visit

The members of the Nordic Bishops’ Conference – covering the countries of Iceland, Norway, Denmark, Sweden and Finland – have written a pastoral letter looking ahead to Pope Francis’ visit to Lund and Malmö, as well as the state and future of ecumenical relations with the Lutheran church in their countries. They rightly indicate that the anniversary of the Reformation, which will begin with the events in Lund that the Pope will attend, is no reason to celebrate for Catholics.

My translation of the document, which generally aligns itself closely with ‘From Conflict to Communion’, the 1999 document in which the Catholics and Lutherans agreed on the doctrine of justification. My translation follows:

7904248_orig“In 2017 we mark an event which has had great consequences for the Christian faith, in the first place in Europe. In the year 1517 Martin Luther initiated a process which became known in history as the Reformation and which, especially for our Lutheran fellow Christians represents an important moment in the development of their ecclesiastical tradition and identity. But since the Reformation would have been impossible without the Catholic basis, it is appropriate that we, as Catholic Christians, also think about it. That is already expressed in the document ‘From conflict to communion’, the result of dialogue in the Lutheran-Catholic Commission for the Unity of the Church. This tekst is directed towards a common commemoration, which is based on reflection rather than triumphalism.

Despite all explainable reasons, the Reformation caused a split in Christianity, which remains painful to this day. In the Nordic countries this split meant that the Catholic Church could only start again after many centuries. That is why the 500th anniversary of the event of the Reformation can not be observed as a celebration in the true sense. Rather it should be recalled in contrition. The process of reconciliation between the Catholic Church and the churches of the Reformation began many decades ago. But we can not tire of striving for the full unity in Christ.

At the start of the 16th century, the Catholic Church was in need of reform, something that not only Martin Luther, but also others acknowledged and expressed at that time. But instead of dealing with the necessary doctrinal questions, Christians of different confessions have instead done much harm to each other. At the closing of this year’s Week of Prayer for Christian Unity, Pope Francis prayed for “mercy and forgiveness for the unevangelical behaviour of Catholics towards other Christians”. In Sweden several Lutheran ministers have responded to that and also asked us Catholics for forgiveness.

The important questions is now, how we can continue together to come closer together in faith, in hope and in love? We, the Catholic bishops in the north of Europe, want to go on this path of reconciliation with our Lutheran brothers and sisters and do everything to promote unity.

Ecclesia semper reformanda

The Church must always let herself be converted and renewed by Christ. We are indeed a holy people, but a people of sinners on pilgrimage to eternity. Conversion, contrition and maturing in the faith are important stations on this path. Through the Second Vatican Council, the Catholic Church opened herself to many things that are also important to Lutheran Christians, for example the role of Holy Scripture and the meaning of the priesthood of all baptised. Thus, many difference have actually disappeared.

What still divides is, among other things, the sacramentality of the Church, as well as the understanding of the sacrament and the office. As Catholics we believe that the Church is the fundamental sacrament in which the incardinated word becomes present through the sacraments, in order to unite with us in love and transform us in Himself.

At the same time we see that many faithful Lutheran Christians become increasingly open to these aspects. A questions that remains pending and which is painfully felt on both sides is that of the common Eucharist. As much as this desired is justified, the unity of the Lord’s Table must also reflect the full unity in faith.

The Petrine office is also difficult to understand for many Lutheran Christians. But the personality of Pope Francis has made it more understandable. Pope Saint John Paul II already invited all non-Catholic Christians to think about other ways of  exercising the Petrine office (Ut Unum Sint, N.95).

Traditionally, the role of Mary and the saints has also been contentious. But among many non-Catholic Christians the meaning of Mary as the Mother of God and example in faith is being re-acknowledged.

Despite the mutual approach in question of doctrine, greater differences in questions of ethics and morality have recently appeared. But even when these make the dialogue in some respects more difficult, it should not be given up.

Definition of the Christian faith

In all ages Christians have formulated teachings to clearly define doctrine, distinguish them from false ideas or to convey them intelligebly. Often such formulations evolved into bones of contention, which for a long time created great frontlines between Christians. The principles of the reformers were similarly divided for many centuries. It is nevertheless fruitful, also for Catholics, to constructively engage with them.

Sola fide

The faith is undoubtedly necessary for justification. We share the central mysteries of the faith – for example, about the Trinity, about Jesus Christ, about salvation and justification – with our Lutheran brothers and sisters. We rejoice in this unity of faith which is based in baptism and expressed in the joint declaration about justification. That is why it is our mission to be witnesses of these truths of faith in our secular society. In our Nordic countries, where few practice their faith, it is important to proclaim the good news together and with one voice.

Sola Scriptura

Only through Holy Scripture can we receive the full revelation about the salvation which is offered to us in Christ. This revelation in received and shared in the Church. Through the teaching office of the Church this living tradition in Holy Scripture is codified. For us Catholics Church, teaching, tradition and Scripture belong together. In the Church and with the Church, Scripture is opened for us.  In this way the faith becomes ever more alive for us. Recently the number of Lutheran Christians who agree with  us believe that Scripture and the tradition of the Church are closely connected, has been on the rise.

Sola gratia

“Everything is mercy”, the saintly Doctor of the Church Thérèse of Lisieux, who can be considered as the Catholic answer to Martin Luther, says. Without God’s mercy we can do nothing good. Without His mercy we can not come to eternal life. Only through God’s mercy can we be justified and holy. Mercy can truly transform us, but we must also respond to this mercy and work alongside it. In the Mother of God, Mary, full of mercy and immaculate, we see how much can God can do in a person.

For many Lutheran Christians it is still difficult to agree with this truth. But we also see that many of them are open to similar questions about growth in prater and in holiness.

Simul iustus et peccator

We are all at the same time justified and sinners. As Catholics we believe that we are really sinners; but through the mercy of God we can receive forgiveness of all guilt in the Sacrament of Reconciliation. As baptised Christians we are called to holiness. The Church is a school of holiness. The saints, who we can ask to intercede for us, are shining examples and role models of this holiness. One of these role models is a woman from our countries, Saint Elisabeth Hesselblad, who was recently canonised. She is an incentive to all of us to go the way of holiness more consciously.

We see that many Lutherans are also open to the saints, such as, for example, Saint Francis of Assisi and Saint Mother Teresa of Calcutta. In our secularised world we need such witnesses of faith. They are living and credible witnesses of our faith.


We know that also in our time many Christians are persecuted for their faith and that there are also many blood witnesses. Martyrdom unites Christians from various churches. We think of all Christians, also in the Middle East, who are persecuted and yet remain true to Christ and His Church. Their example also strengthens us in our faith. Many Christians from these countries have also come to us in the north. it is therefore important that we, all Christians in our countries, maintain, protect and deepen what we share in faith. Then we can also increasingly give and common witness of the risen Lord.

Future perspectives

The joint declaration ‘From conflict to communion’ closes with five ecumenical imperatives, suggested to us Catholics and Lutherans to take further steps on the common way to unity. They are:

  1. Beginning from a perspective of unity and not of division, and promoting what we have in common.
  2. At the same time allowing oneself to be transformed by the witness of the other.
  3. Committing oneself to the search for visible unity.
  4. Rediscovering jointly the power of the Gospel of Christ for our time.
  5. Witness together of the mercy of God in proclamation and service to the world.

Also when these five imperatives speak of great and not always simple concerns, their message is clear, but only when we devote outself completely to Christ and together rediscover the power of the Gospel (cf. 4th imperative).

We are happy and thank God that the Holy Father, Pope Francis, will be coming to Lund on the occasion of the commemoration of the Reformation, to strengthen us in faith.

We therefore invite all Catholics to accompany the preparations for the papal visit with their prayer and to participate in as great a number as possible in both the ecumenical meeting in Malmö Arena and the Mass in Swedbank Stadion. In that way we will show both the joy, as Catholics, of being with Pope Francis, and also respect for the identity of our Lutheran fellow Christians, grown from the Reformation. Despite the still existing differences we are convinced, confident in the mercy of God, that ways towards common unity can be found.

On the Feast of St. Teresa of Avila, 15 October 2016

+ Czeslaw Kozon, Bishop of Copenhagen

+ Anders Arborelius OCD, Bishop of Stockholm

+ Bernt Eidsvig Can. Reg, Bishop of Oslo, Administrator of Trondheim

+ David Tencer OFM Cap, Bishop of Reykjavik

+ Teemu Sippo SCJ, Bishop of Helsinki

+ Berislav Grgic, Bishop-Prelate of Tromsø

+ Gerhard Schwenzer SS.CC., Bishop emeritus of Oslo”

csm_vollversammlung_01_37cd1858a6^Bishops Grgic, Sippo, Eidsvig, Kozon, Arborelius and Tencer, with Sr Anna Mirijam Karschner CPS, the general secretary of the Nordic Bishops’ Conference.

“The bishop bearing witness to the Cross” – Cardinal Woelki’s homily at the consecration of Bishop Bätzing

On Sunday, Bishop Georg Bätzing was ordained and installed as the 13th bishop of Limburg. Cardinal Rainer Maria Woelki, the archbishop of Cologne, gave the homily, which I share in my English translation below. The cardinal also served as consecrator of the new bishop, together with Bishop Manfred Grothe, who lead the diocese as Apostolic Administrator during the two and a half years between bishops, and Bishop Stephan Ackermann of the new bishop’s native Diocese of Trier.

bischofsweihe_neu_int_23“Dear sisters, dear brothers,

An ordination – be it to deacon, to priest or, as today, to bishop – is always a public act; an effective action which changes both the person being ordained – although he is an remains the same person – and his environment. This is true even when an ordination must be performed in secret for political reasons. And so public interest, especially at an episcopal ordination, is a most natural thing. Today too, many eyes are focussed on Limburg; perhaps even more eyes than usual at an episcopal ordination. In recent years, the focus of the media on Limburg and its bishop has been too strong, if the question of how things would proceed now was not one well beyond the Catholic press.

The man who will be ordained as the thirteenth Bishop of Limburg today, is being sent to “bring good news to the afflicted, to bind up the brokenhearted” (cf. Is. 61:1). He knows the wounds that need healing; he knows that the faithful in this diocese must be brought together and united again, and he knows the challenges which face not just the Church in Limburg, but everywhere, when she wants to proclaim, credibly,  Christ as the salvation of all people, also in the future. His motto, then, advances what has already been important to him in his various pastoral duties in Trier: he was and is concerned with unity in diversity – Congrega in unum. It is no coincidence that today’s ordination concludes the traditional week dedicated to the Holy Cross in the Diocese of Limburg.

The feast of the Cross and the Week of the Cross have a long tradition here, which is applicable in this situation. At the introduction of the feast in 1959 by Bishop Wilhelm Kempf its goal was to establish an identity in a young diocese. He chose the Feast of the Exaltation of the Holy Cross as diocesan feast, with an eye on the relic of the Holy Cross kept in the reliquary of the cathedral treasury of Limburg. But not from this artistic and outstanding treasure of Byzantine art, before which one can linger in amazement and admiration like before an exhibit in a museum, does the Church in Limburg derive her identity. No, it is from that which is hidden within: the precious Cross of the Lord, by which we are saved. Only that grants the Church of Limburg, yes, the entire Church, her identity. The Apostle Paul knew this, and following him, everyone who is appointed to the episcopal ministry therefore knows this.

Our new bishop also knows. Because this is the heart of his calling and mission as bishop: to proclaim Christ, as the Crucified One in fact. He is not to proclaim Him with clever and eloquent words, so that the Cross “might not be emptied of his meaning” (cf. 1 Cor. 1:17).

On the Cross hangs the unity of the Church, because from the crucified Body of Jesus the Church emerged. In her all the baptised are woven together. All the diversity of the Spirit, which animates and moves the Church, has its origin there. Understanding the mystery of Christ depends on the Cross. No salvation without the Cross! Without the Cross no Gospel, no Christianity! Only in the Cross do we recognise who God and who man is, what God and what man is capable of. We say that God is love. These horribly absurd, often abused and yet so eagerly awaited words gain their sober and exhilerating depth and truth against all kitsch and all shallow romanticism only in the light of the Crucified One.

Saint John the Evangelist reminds us that God so loved the world, that He gave His only son (cf. John 3:16). This was not an “either-or” devotion. It was not a game of God with Himself without us humans, no large-scale deception, no comedy. Christ died and so He become equal to us all, we who received everything that we have from God and who always violently want to “be like God”, on our own strength, as we can read in the first pages of the Bible, in the history of the fall. And then he, the Son of God, did not want to cling to His divinity with violence, like a robber, but He emptied Himself, became man, creature, became the second Adam, who did not want to be like God on his own strength, but wanted to be obedient until the death on the Cross. Only in this humiliation, in this selfless devotion to God’s love for us, He is raised: the Crucified One lives! The humiliated one reigns!

This is then the case: The God who we imagined as unapproachable, as fearsome, is dead, definitively dead! It was not us who killed him, as Nietzsche claimed, but this Jesus of Nazareth, He has killed him. But the true God lives, the God who came down to us, unimaginably close in Jesus Christ. This God lives, who we recognised on the cross as God-with-us, and whom we continue to recognise only through the cross of Christ, recognise in that complete sense in which recognition means acknowledging, loving, being there for others.

And so, after all, understanding this world and our lives also depends on the cross. Its image assures us that we are ultimately embraced by the mercy of God. That, dear sisters and brothers, is our identity as Christians and therefore also our identity as Church. That is what a bishop is to proclaim, even more, to live. Before everything, he is to be a witness of the death and resurrection of Jesus Christ as the decivise salvific act of God. From this everything else flows: our commitment to and engagement  with Church and society, our commitment to peace and social justice, to human dignity and rights, to the poor and homeless, to the suffering, the sick, the dying, to life, also of the unborn. Everything flows from the mystery of the cross, and so the bishop promises just before his ordination to care for all, to be responsible and seek out the lost to the very end. “Tend to my sheep,” (John 21:16) does not mean, “Tend to my sheep where it is easy, where no dangers lurk.” It means to protect every human being as God Himself does – also there where it becomes abysmal and dark; where people lose themselves, where they put trust in false truths or confuse having with being. God knows how vulnerable we people are, and how much care and mercy each of us needs to live in such a way that it pleases God: not loving ourselves, but God and our neighbour. The cross is the reality of this love which desires to exclude no one, but which also recognises the “no” of those which it addresses. The openness of the most recent Council to a universal understanding of divine salvation allows us to see those who believe differently, only half or not at all as potential sisters and brothers. Such an understanding of and relationship with all people also permeates our Holy Father, when he wants to cure the sickness in ecclesial and social coexistence with the medicine of mercy (cf. Jan Heiner Tück).

As universal sacrament of salvation the Church only has one single Lord: Jesus Christ. God Himself anointed Him (Is. 61:1). That is why we always must ask ourselves what He wants from us and where He wants to lead His Church. The future of the Church is critically dependant on how the different charisms that God has given us can be developed. At the time that Bishop Kempf established the feast of the Cross it was, in addition to establishing an identity, about bringing together unity and diversity, centre and periphery in the young diocese.

This program can not be better summarised than in the new bishop’s motto: “Congrega in unum“. Also today, it is the mission of a bishop to discover charisms, recognise talents, guide developments, allow unity in diversity: “For as in one body we have many parts, and all the parts do not have the same function, so we, though many, are one body in Christ and individually parts of one another” (Rom. 12:4-5). Where he succeeds in this service, oaks of justice can grow (Is. 61:3) and plantings can develop through which the Lord can show His justice (61:3) – in the heart of history, in the here and now, in the heart of this diocese. Where this service is successful people are encouraged and empowered to imitate and let God guide their lives – also when He may lead them, for a short while, “where they do not want to go” (John 21:18). We humans may be sure – in all hazards to which we are exposed or expose in faith – that we are protected by God; He has entrusted the bishop with the most valuable task that He has to give: “Feed my sheep!” (John 21:17).  Nothing more – but that absolutely.


Photo credit: Bistum Limburg

“Room for the Risen One” -Looking back at the installation of bishop Timmerevers

On 27 August, Bishop Heinrich Timmerevers was installed as bishop of Dresden-Meißen. Here on the blog it went sort of unmarked because of the summer season, but here is the translation of the homily Bishop Timmervers gave on that day.

There are a few interesting comments to be found, not so much about the future direction he wishes to take in managing the diocese, but of a more theological nature. Comments about the centrality of the person of Jesus and our constant need to seek Him out, but also about what it means that we followed a resurrected Jesus, the need for vocations and recognising Jesus in the faces of the poor and needy.

160509-timmerevers-250“Dear sisters and brothers here in the cathedral and in the courtyard!
Dear fellow celebrants via the screens!


The first encounters with faithful from our diocese took place during the Katholikentag in Leipzig. Various people often addressed me with the words, “Are you not our new bishop?” “Yes, I am!” We usually exchanged a few words and then I was often told, “We look forward to you very much!” – sometimes followed by the addition, “Hopefully you will stay a bit longer!” “That is what I’m expecting”, I answered.

Dear sisters and brothers! Since a few weeks my identity card includes the line ‘Schloßstrasse 24, 01067 Dresden’. I want to grow new roots here in the Diocese of Dresden-Meißen and make my home among you. The words I frequently heard – “We are happy with you!” – I gladly answer them now, “I am also happy you!”


A person entering the cathedral is soon taken with the altar statue, created for this church by Anton Raphael Mengs in 1752. Christ, the crucified and risen one, is being taken up into heaven. It is an Ascension image.

In the reading we have just heard a part of the Letter from the Apostle Paul to the Colossians (3:1-4). They are the verses which we always hear on the feast of the Ascension of Christ: “If then you were raised with Christ, seek what is above, where Christ is seated at the right hand of God. Think of what is above, not of what is on earth.”

It seems a remarkable coincidence to me, that I chose my episcopal motto from these verses 15 years ago, and that it is now held up to use in the form of this great image. “Seek, where Christ is!”. “Think of what is above, not of what is on earth.” What is above is Christ. Jesus Christ, the Son of God, become man for us, crucified, died and buried, but then risen from the dead, He returns home to the Father. Through the Spirit, which He has poured out over the entire world, and which He continues to pour out, He is among us. This is the Jesus Christ with whom we are concerned, with whom Christians are concerned, He is the heart of our faith and life. This also seems a wonderful coincidence to me: Bishop Joachim chose the motto “Jesus in the centre”; Archbishop Heiner the motto “Rejoice always, the Lord is near!”. And I chose as motto: “Seek, where Christ is!” It is all about Him!


Perhaps some would wonder, “Why should I seek Christ, what does that mean to me?” What it means to me, I have heard already in the first line of today’s reading: “You were raised with Christ!” One who is united to Christ through Baptism, has received a new life with Him, a life which does not end with death. Even more: the person baptised holds life within him, which today, now, gives us the strength and courage to face the challenges of life. Who seeks Jesus, finds direction for his life. Who seeks Jesus, finds clarity amid the many meanings presented by this world. Who seeks Jesus, finds with him the power of love, which conquers all division! Who seeks Jesus, finds a peace with Him, which the world can not give and no man can create! To quote Pope Benedict: “By relying on Jesus, you lose nothing, but gain everything!” You gain quality of life! How many of us, gathered here together, can say: It is worth seeking Jesus and entrusting yourself to Him!


Where do we find this Jesus Christ?

The statue of the Ascension in the cathedral provides an initial answer. The Church is the place of the risen, and indeed this, our Church, today, which constantly needs renewal and vitalisation through the Gospel. This Church, which has suffered under division since the Reformation, this Church, which every now and then can give a credible witness of love and mercy, this Church is the place of the Risen Lord! And in this Church the Lord is present in His Word, which is proclaimed and lived; He is present under the signs of bread and wine; He is present in the ministries of our Church. He is present when we come together in His name.

The faithful in the communities of the Diocese of Dresden-Meißen have, over the past years, been working with a process of exploration. What matters is to find ways in which as many people as possible in Saxony and eastern Thuringia can come to know and encounter Christ. I want to familiarise myself very soon with this process and I want – as soon as possible – to visit and get to know the responsible communities.  I agree with the basic conviction of this process: the Church is the space of the Risen, the parish as the home of the Risen, the community coming together, is a place of the Risen! And then, dear sisters and brothers, the responsible communities established in this process of exploration will also be places of the Risen.

Amid all the questions and searching, with their arguments, clarifications and decisions, which must be made for a new structure for the pastoral care, and in trying to be a living and inviting Church, we all share the responsibility together to give the Risen One space among us. How can this be experienced?

The abbot of a great religious order told me that, when he would visit the various monasteries of the community, he would ask two question and speak with the monks about them. The first question: “Are you in the peace of the Risen One?” And the second question: “Do you have vocations?”

Dear sisters and brothers, I invite you to ask yourself these questions: “Are you in the peace of the Risen One, and do you have vocations?” In thinking about what the future will brign for our communities, what matter is that we create room among us for the Risen One! Who approaches Him in thought, question, search and in word and deed, will experience His peace.

The second question, “Do you have vocations?”, is internally connected to the first one! The Risen One calls people to be priests, religious. the Church needs these vocations! The Risen One calls the baptised and confirmed to come together with their gifts and abilities and work together on building up the Church! In the peace of the Rison One we can be Church together and have an effect on the world!


The Church does not exist only for herself: we have been placed in the world, we live in it and with our lives we witness to the Good News! “Seek where Christ is!” Christ Himself shows us an even greater horizon, where we we look for and can find Him. In the Gospel that we hae just heard (Matt. 25:31-40), Jesus speaks about the final judgement and presents to us what will be asked then. These questions make our lives today very concrete!

Jesus says something unimaginable, He identifies Himself with the suffering and needy of this world. Whoever seeks Him, finds Him in the hungry, the thirst, the homeless, the naked, the sick and the imprisoned. He takes the suffering out of their anonymitym He gives them a face, His face! And so He can say, “Whatever you did for one of these least brothers of mine, you did for me”.

Christ broadens our horizon! Being Church and being Christian is not realised by staring at heaven, Christians do not remain within the churches, however beautiful these are! Being Christian means not being satisfied with looking inward in sacristies and parish houses! In seeking Christ we arrive at those who – for whatever reason – are in need! That is where we are all called!

Dear sisters and brothers, I invite you to go with me. Let us seek where Christ is!

I rejoice in you!


To be an instrument of the Lord – Bishop van den Hende’s catechesis talk at WYD

World Youth Day 2016 is over, but here is a translation of the third catechesis given to the Dutch pilgrims over the course of the week-long event which saw several million young Catholics gathered in Kraków. This catechesis, which in its message mirrored the call by Pope Francis to young Catholics to get off the couch and act, was given by Rotterdam’s Bishop Hans van den Hende. Like during  previous editions, the bishop’s talk could count on an ovation at the end.

Bishop van den Hende speaks about the popular image of divine mercy and what it means to be an instrument of the Lord.

“Dear young people, I was just given the advice to put mercy into practice by not given you catechesis today. But Jesus’ message of mercy does not come in easy bite-size chunks and is not a matter of just swallowing it. A merciful attitude – in imitation of the Lord – is for us a matter of practice and therefore there is catechesis after all.


1. Image of the merciful Jesus

The topic for this day is: Lord, make me an instrument of your mercy. When I was thinking about this beforehand, and this became even clearer these days, I had to think of the person of Jesus Himself. Especially the image of Jesus, such as here in the church of divine mercy.

Hyla%20blue%20largposter%20copyThe image of the divine mercy was created following the direction of Sister Faustina (1905-1938). In this image Jesus points at His heart, He looks at us and you a read and a white beam. It is an image of Jesus who gave His life out of boundless love for us. In the Gospels we can read in the passages about his passion and death on the cross about a soldier who stabbed his side with a spear, causing blood and water to flow (John 19:34). In the image of the divine mercy Jesus looks at us and He points at His heart. He shows that He wants to give everything for us, even His blood. He saves us. And the water reminds us of Baptism.

The person of Jesus has been on our minds for days. You see Him everywhere. The front of our pilgrims’ booklet even shows the two beams that are part of the image of divine mercy.  And we have also seen the image at the shrine of Sister Faustina here in Krakow. Yesterday when we welcomed the Pope, Pope Francis said that Jesus lives and is among us. That is what is most important about this World Youth Day. The Pope may take the initiative for the WYD, it is Jesus Himself who comes to us and is among us with all the gifts we need (Matt. 28:20b).

Pope Francis calls Jesus the face of God’s mercy (misericordiae vultus). In Jesus, the incarnate son of God, we can experience and hear how great the mercy of God is for us. We can look upon Him every day, whether in this image or a cross in your bedroom at home. Every day, you can take the step towards Him, to approach Him, to put your hope in Him and find your strength in Him. Not just on the day on which you have exams, or when things go bad, but you can come to Him every day anew.

Underneath the image of divine mercy, Holy Sister Faustina wrote in Polish: Jesus, I trust in you. In the great church of the shrine of Sister Faustina and the divine mercy, where we were last Tuesday, this sentence was whispered into a microphone several time: Jesus, I trust in you. That could perhaps be your first step, to consciously start each day by going to Jesus: I trust in you, it will be a good day with You, whatever may happen. We encounter the Father’s mercy in Jesus. His heart shows that His love for us is eternal. He is always willing to forgive. Many of you have received the sacrament of penance and reconciliation in these days. It is good to always conclude the confession of your sins with these words: I trust in you. We experience God’s mercy in the things Jesus doesd and says, solemnly put, the acts of the Lord. In the Gospel we read that Jesus heals people, consoles them, forgives people and puts them back on track with renewed courage. Jesus lets His heart speak and you can see and hear how great His mercy for us is. Look at Jesus, listen to Him, go to Him every day and say: Jesus, I trust in you. And perhaps you can take a further step and pray: Jesus, make my heart continously more like yours, that it may be involved with the things your heart is involved with: love, forgiveness, justice, solidarity, new life.

Santa-Faustina-2-760x747Sister Faustina, who only lived to the age of 33, wanted to share the message of God’s mercy. She said: this is so important, I cannot remain silent about this, I will tell this. She only went to school for three years, but she took up the pen and wrote. In the texts, Jesus calls her “His secretary of mercy’. She was an instrument of mercy. In order to make the limitless mercy of the Father known even more – for in he 1930s, like now, there was much crisis, threat of war, violence, discrimination and hate. Especially in a world of sin and evil God’s mercy must be announced. Sister Faustina wanted to do that, she wanted to be an instrument of mercy, a secretary of mercy.

2. To be an instrument of the Lord

When it comes to being an instrument of the Lord, we are part of a good tradition. In the history of our faith there are many who have answered that question with an eager yes. Yes, with your help. Think of the Blessed Virgin Mary, who was asked as a young woman to be the mother of the Lord. At first she doesn’t know what to say: I don’t even have a husband, how can this be? But then she says, I can be an instrument of your plan with the world: “May it be done to me according to your word” (Luke 1:38). In this way Mary consented to being the mother of Jesus. Another example of Saint Francis (1182-1226). Just now we prayed: make me an instrument of your peace. That prayer is attributed to Saint Francis, who had converted and was praying before a cross at a ruined chapel. He approached Jesus and said: Lord, what can I do for you? How can I be your instrument? And the Lord said, rebuild my house. Francis immediately went shopping, so to speak, collected all sorts of building supplies and repaired the chapel, making it wind and watertight. But then Francis found that it wasn’t about the church building as such, but about the people who were the Church, it was about the Church of Christ as the network of love in which there was indifference and unbelief, and such a gap between rich and poor. The prayer you prayed this morning deepens the question: what should I do? I want to be your instrument, Lord. So, in the great tradition of our faith there are always people who have the courage to be instruments of the Lord. Such as the Blessed Virgin in the Gospel and Brother Francis in the course of his life.

In his encyclical Lumen fidei, the Pope explains that it may sound a little clinical, a person as an instrument. As if you are a screwdriver, while we are people with a name and a heart. It ay sound as if you are just a cog in a great machine, and that it doesn’t really matter what you contribute. But the Pope says: do not let yourself be belittled, do not think that you are just a small part, but think of the Church as the body of Christ (1 Cor. 12:12-31) to which you belong. Not a finger can be missed, not an eye, not a toe, not an artery. The tone should then not be: I am just a part. No, you are (no matter how small) an instrument in the great work of God. You can do even the smallest task as a part of the greater whole of His body, the Church, close to Christ. However small your task is, you take part in the work of the Lord and in that no one can be missed.

 3. To be an instrument of the Lord: to accept or hesitate?

What do you do when the Lord ask you: do you want to be my instrument? Do you hesitate, do you accept? Do you ask for time to think? That is often the same as hesitating. In a shop the  shopkeeper knows very well that, when you say you want to think about it, you are probably going to buy it over the Internet.

When the Lord asks you to be His instrument, you may feel that you are too young, or not strong enough in your faith. But take a look in the Bible, you are not alone in that. Remember the prophet Jeremiah. When God asked him to be a prophet, Jeremiah answered, “I do not know how to speak. I am too young!” (Jer. 1:6). But the Lord said: It is me who is calling you, and when I call you it means that I will also give you the strength and talent to do it. And Jeremiah said: Lord, send me. Als remember the Apostle Peter, who hesitated at first. He saw the Lord and the abundant catch. But Peter did not say: “How wonderful”. No, he says, “Depart from me, Lord, for I am a sinful man” (Luke 5:8). And what about the Apostle Paul? He was at first a persecutor of Jesus and His disciples, and he looked on with arms crossed when Stephen the deacon was stoned (Acts 7:58). When Jesus calls him, Paul says, “I am the least of the apostles”, and considers himself as born abnormally (cf. 1 Cor. 15:8-9).

4. How good do you have to be to be an instrument of the Lord?

There are great examples of people who have said yes, and there are those who at first hesitated, such as Jeremiah, Peter and Paul. But in the end they did accept, for they found their strength in God. When we say to Jesus, “I trust in you,” we take the same step as Peter and Paul. Whether you are small or young, sinful or haven’t discovered many of your talents yet.

How good do you actually have to be in order to become an instrument? In the Gispel there are remarkable examples about this, such as the tax collector Levi, who works for the emperor and collects a major bonus for himself. This does not make one popular, as it is unfair. Jesus passes him and says, “Follow me”. The Pharisees wondered: How can Jesus call someone like that? A sinner, someone so untrustworthy! But Jesus says, “I have not come to call the righteous to repentance but sinners” (Luke 5:27,32; see also: Mark 2:13-17). If that isn’t mercy! Pope Francis also refers to this special calling, but in the Gospel of Matthew (9:9-13). He speaks of the tax collector Matthew, sitting at the customs post. The Lord sees him and says, “Follow me. Pope Francis applied this to himself, and his motto is ‘miserando atque eligendo’. This means as much as ‘being chosen by mercy’. The Lord did not come for the healthy, but for the sick to heal them (Matt. 9:12).

The Lord calling and needing you, that is what ultimately matters. It is the Lord who has a plan with you and who calls you and gives you the means in His mercy. So it’s not you being ready with all your talents and thinking, what’s keeping Him? No, the Lord Jesus sees us and calls us to accept His merciful love and accept Him as the basis of our lives, and in turn to be His instrument of mercy. When the Lord calls you, He also gives you the talent. He enables you to be His instrument of mercy. Jesus looks at you and calls you to accept mercy. Do not say that you are too busy or not suited to being an instrument of the Lord. That is no reason for saying no. At my ordination to the priesthood I also wondered, why me? But at the same time I thought, I am not worthy, I am not holy, but you called me (“non sum dignus neque sanctus tamen tu vocasti me“). When He calls and invites you, that is the basis for saying yes. So when Jesus asks you to be His instrument, have the courage to say yes. At the ordination of a deacon or priest, the ordinand says, “Yes, with the help of God’s grace”. Jesus calls and gives you His grace. He wants you to be His instrument and also gives you the tools to do it. Saying yes is very specific. In the first place it is prayer. Like Mary, like Peter and Paul. Going towards the Lord is the first step: here I am, what can I do for you, I know you have a plan for me, for you have called me since my first hour (cf. Jer. 1:5; Ps. 139; CCC 27).

5. Being an instrument of Christ: very specific

“Be merciful like your Father is merciful” is the theme of the WYD.

The Gospel of Matthew, Chapter 25, takes centre stage today. Jesus says, “I was hungry and you gave me food, I was thirsty and you gave me drink, I was naked and you clothed me” (Matt. 25:31-46). To all these works of mercy you can think of people who have been an instrument of the Lord. Think for example of Saint Martin (ca. 316-397) who shared his cloak with a poor man on the side of the road. And think of Saint Elisabeth of Thuringia (1207-1231) who have bread to the hungry and nursed the sick. Putting the works of mercy from Matthew 25 into practice makes being an instrument of mercy very tangible.

But there is more in Chapter 25 of Matthew. Before speaking about the works of mercy, Jesus tells a parable, namely a parable that we should be vigilant (Matt. 25:1-13). You must use your eyes well to see what is needed, and your heart open for the Lord who comes. Or else you risk sitting ready with your talents, but never taking action. That is abit like the fire station with a closed oor, where nothing ever happens. So be vigilant, what do you see with the eyes of the Lord? In Matthew Chapter 25 Jesus tells another parable, namely that you must use the talrnts God has given you, struggles and all (Matt. 25:14-20). You werent given your talents to bury them in the ground in an attempt to never make mistakes. No, be vigilant, keep your eyes and heart open and use your talents. The you can get started on the works of mercy: comforting people, correcting and advicing people, bear annoyances. Jesus says, “Whatever you did for one of these least brothers of mine, you did for me” (Matt. 25:40). Jesus says this to each of us.

6. Being an instrument of mercy, together with others who are instruments: as Church being one community of called, in service to the Lord.

You need not be able to do everything as instrument of mercy. The one may be able to listen well, and the other visits the sick without fear of infection. You need not be able to do everything, but choose what you are going to do. You are to be part of the Church, in which many are called and work.

You can be glad for the talents of others. And finally: encourage each other. Hunger and thirst, tears and loneliness remain. But get to work. Get up according to your calling and the talents that go with it. Hold on to each other. Jesus asks you to have confidence. And when you fall, ask to start anew in the light of God’s forgiving love. You are a human being according to God’s heart, with a name and a unique destiny. As an instrument of the Lord you have your own share in the mission of mercy that the Lord has entrusted to His Church.

I hope and pray that you will begin every day with looking towards the Lord, choose what you can do for Him, keep your trust in Him and support each other not to quit, because the mercy of the God is much to important and great for that. Thank you.”

Robert Kardinaal Sarah: “Naar een authentieke toepassing van Sacrosanctum Concilium”

This is a Dutch translation of Cardinal Robert Sarah’s address on the first day of the Sacra Liturgia conference, held in London from 5 to 8 July. This translation is based on the text as released via the Sacra Liturgia Facebook page. It is not a complete transcript of what Cardinal Sarah said. This is expected to be released sometime next week, after the cardinal has added a few points once he returns to Rome. In due time, this address, as well as the conference’s other papers, will be published in book form.

Dit is een Nederlandse vertaling van de toespraak die Kardinaal Robert Sarah heeft gegeven op de eerste dag van de Sacra Liturgia conferentie, gehouden in Londen van 5 tot 8 juli. Deze vertaling is gebasseerd op de tekst zoals die op de Facebook-pagina van Sacra Liturgia werd gepubliceerd. Het is geen volledige transcriptie van wat Kardinaal Sarah heeft gezegd. Het is de verwachting dat deze in de loop van de komende week wordt uitgegeven, zodra de kardinaal een aantal punten toe heeft kunnen voegen na zijn terugkeer naar Rome. Uiteindelijk zal deze toespraak, samen met alle andere die tijdens de conferentie gehouden zijn, in boekvorm uitgegeven worden.



Ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken aan Zijne Eminentie Vincent Kardinaal Nichols, voor zijn welkom in het Aartsbisdom Westminster en zijn vriendelijke begroetingswoorden. Eveneens wil ik Zijne Excellentie Bisschop Dominique Rey, bisschop van Fréjus-Toulon, danken voor zijn uitnodiging om hier met u aanwezig zijn bij de derde internationale “Sacra Liturgia” conferentie, en vanavond de openingstoespraak te presenteren. Uwe Excellentie, ik feliciteer u met dit internationale initiatief ter bevordering van de studie van het belang van liturgische vorming en viering in het leven en de missie van de Kerk.

In deze toespraak wil ik een aantal overwegingen aan u voorleggen over hoe de westerse Kerk naar een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium kan toewerken. Hiermee wil ik de vraag stellen: “Wat hadden de Vaders van het Tweede Vaticaans Concilie voor ogen met de liturgische hervorming?” Daarna wil ik bespreken hoe hun bedoelingen na het Concilie zijn toegepast. Uiteindelijk zou ik u een aantal voorstellen willen voorleggen over het liturgisch leven van de Kerk vandaag, zodat onze liturgische praktijk de bedoelingen van de Concilievaders beter kan weergeven.

Het is volgens mij overduidelijk dat de Kerk leert dat de katholieke liturgie de unieke bevoorrechte locus is van het verlossende handelen van Christus in onze huidige wereld, door middel van werkelijke participatie waarin wij Zijn genade en kracht ontvangen die zo nodig zijn voor onze volharding en groei in het christelijk leven. Het is de goddelijke vastgestelde plaats waar wij onze plicht tot het aanbieden van een offer, het Ene Ware Offer, aan God komen vervullen. Het is waar we onze diepgaande behoefte om God te aanbidden verwerkelijken. Katholieke liturgie is iets heiligs, iets dat door haar aard heilig is. Katholieke liturgie is geen gewone menselijke samenkomst.

Ik wil hier een zeer belangrijk feit onderstrepen: God, niet de mens, staat in het hart van de katholieke liturgie. We komen om Hem te aanbidden. De liturgie gaat niet om jou of mij; we vieren er niet onze eigen identiteit of prestaties, verheerlijken of promoten er niet onze eigen cultuur of plaatselijke religieuze gewoontes. De liturgie draait in de allereerste plaats om God en wat Hij voor ons gedaan heeft. In Zijn Goddelijke Voorzienigheid heeft de Almachtige God de Kerk gesticht en de heilige liturgie ingesteld waarmee wij Hem ware aanbidding kunnen opdragen in overeenstemming met het Nieuwe Verbond dat Christus gebracht heeft.Hierdoor, door het binnengaan van de vereisten van de heilige riten die in de traditie van de Kerk zijn ontwikkeld, krijgen wij onze ware identiteit en betekenis als zonen en dochters van de Vader.

Het is van essentieel belang dat we dit specifieke karakter van de katholieke eredienst begrijpen, want in recente decennia hebben we vele liturgische vieringen gezien waarin mensen, persoonlijkheid en menselijke prestaties te prominent aanwezig waren, bijna tot uitsluiting van God. Zoals Kardinaal Ratzinger ooit schreef: “Als de liturgie in de eerste plaats een werkplaats voor ons eigen handelen lijkt, dan wordt het essentiële vergeten: God. Het vergeten van God is het meest dreigende gevaar van onze tijd” (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 593). 

We moeten volkomen duidelijk zijn over de aard van de katholieke eredienst als we de Constutitie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie op de juiste wijze willen lezen en als we deze getrouw willen uitvoeren.

Al vele jaren voor het Concilie, in zowel missielanden als in de meer ontwikkelde gebieden, was er veel discussie over de mogelijkheid om het gebruik van de volkstalen in de liturgie uit te breiden, vooral voor de lezingen uit de Heilige Schrift, alsook voor een aantal andere onderdelen van het eerste deel van de Mis (wat we nu de “dienst van het Woord” noemen) en de liturgische zang. De Heilige Stoel had al meerdere keren toestemming gegeven voor het gebruik van de volkstaal in het toedienen van de sacramenten. Dit is de context waarin de Concilievaders spraken over de mogelijke positieve oecumenische of missionaire gevolgen van liturgische hervorming. Het is waar dat de volkstaal een positieve plaats heeft in de liturgie. Hier zochten de Vaders naar, niet naar de protestantisering van de Heilige Liturgie of instemmend met haar onderwerping aan een valse inculturisatie.

Ik ben een Afrikaan. Laat me dit duidelijk maken: de liturgie is niet de plaats om mijn cultuur te promoten. Het is veeleer de plaats waar mijn cultuur gedoopt wordt, waar mijn cultuur in het goddelijke wordt opgenomen. Door de liturgie van de Kerk (die missionarissen door heel de wereld hebben meegedragen) spreekt God tot ons, verandert Hij ons en stelt ons in staat deel te nemen in Zijn goddelijk bestaan. Als iemand christen wordt, als iemand in volledige eenheid met de katholieke kerk komt, ontvangt hij iets meer, iets dat hem verandert. Zeker, culturen en andere christenen brengen gaven met zich mee in de Kerk – de liturgie van de Ordinariaten voor Anglicanen die nu in volle eenheid met de Kerk zijn is hier een prachtig voorbeeld van. Maar zij brengen deze gaven met nederigheid, en de Kerk, in haar moederlijke wijsheid, maakt er gebruik zoals zij dat goed acht.

Eén van de duidelijkste en mooiste uitdrukking van de bedoelingen van de Concilievaders is te vinden aan het begin van het tweede hoofdstuk van de Constitutie, dat het mysterie van de Hoogheilige Eucharistie behandelt. In nummer 48 lezen we:

“Daarom geeft de Kerk zich alle zorg en moeite, dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling, dat zij door Gods woord onderwezen worden, zich voeden aan de tafel van ‘s Heren Lichaam en God dank brengen, dat zij het onbevlekt Offer opdragen niet alleen door de handen van de priester, maar ook tezamen met hem, en zo zich zelf leren offeren, dat zij eindelijk steeds meer door Christus de Middelaar uitgroeien tot een volmaakte eenheid met God en met elkaar, opdat tenslotte Gods alles in allen moge zijn.”

Broeders en zusters, dit is wat de Concilievaders wilden. Jazeker, ze discussieerden en stemden over specifieke manieren om hun bedoelingen toe te passen. Maar laat ons glashelder zijn: de rituele hervormingen in de Constitutie, zoals het herstel van het gebed van de gelovigen tijdens de Mis (n. 53), de uitbreiding van de concelebratie (n. 57) of een aantal van haar beleidslijnen zoals de vereenvoudiging verlangd in nummers 34 en 50, zijn alle ondergeschikt aan de fundamentele bedoelingen van de Concilievaders die ik zojuist heb omschreven. Het zijn middelen tot een doel, en het is het doel dat wij moeten behalen.

Als we naar een authentiekere toepassing van Sacrosanctum Concilium willen toewerken, dan moeten we op de allereerste plaats deze einddoelen in het oog houden. Misschien dat, als we ze met een frisse blik en met het voordeel van de ervaring van de laatste vijf decennia bestuderen, we sommige rituele hervormingen en bepaalde liturgische beleidslijnen in een ander licht zullen zien. Als sommige van deze nu moeten worden heroverwogen, om zo “het christelijk leven onder de gelovigen steeds hoger op te voeren” en “alle mensen tot de Kerk te roepen”, laat ons dan de Heer vragen ons de liefde en de nederigheid en wijsheid te schenken om dit te doen.

Ik noem deze mogelijkheid om opnieuw naar de Constitutie en de hervorming die volgde op de publicatie ervan te kijken, omdat ik niet denk dat we vandaag zelfs ook maar de eerste paragraaf van Sacrosanctum Concilium eerlijk kunnen lezen en tevreden kunnen zijn dat we de doelstellingen ervan hebben bereikt. Broeders en zusters, waar zijn de gelovigen waarover de Concilievaders spraken? Vele gelovigen zij nu ongelovig: ze komen helemaal niet meer naar de liturgie. In de woorden van de heilige Johannes Paulus II: vele christenen leven in een staat van “stille afvalligheid;” zij “leven alsof God niet bestaat” (Apostolische Exhortatie Ecclesia in Europa, 28 juni 2003, 9). Waar is de eenheid die het Concilie hoopte te bereiken? We hebben het nog niet bereikt. Hebben we werkelijk vooruitgang geboekt in het roepen van alle mensen tot de Kerk? Ik denk het niet. En toch hebben we heel veel in de liturgie gedaan!

In mijn 47 jaar als priester en na meer dan 36 jaar aan bisschoppelijk dienstwerk kan ik verklaren dat vele katholieke gemeenschappen en individuen de liturgie, zoals hervormd na het Concilie, met geestdrift en vreugde leven en vieren, en er veel van, zo niet al, het goede uit halen dat de Concilievaders verlangden. Dit is een grote vrucht van het Concilie. Maar uit mijn ervaring – nu ook als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten – weet ik ook dat er vele vervormingen van de liturgie in heel de Kerk van vandaag bestaan, en er zijn vele situaties die verbeterd kunnen worden zodat de doelstellingen van het Concilie behaald kunnen worden. Voor ik over een aantal mogelijke verbeteringen spreek, laten we bedenken wat er gebeurde na de publicatie van de Constitutie over de Heilige Liturgie.

Terwijl het officiele hervormingswerk plaatsvondt ontstonden er een aantal zeer ernstige verkeerde interpretaties van de liturgie en deze schoten wortel in verschillende plaatsen in de wereld. Deze misbruiken van de Heilige Liturgie ontwikkelden zich vanwege een foutief begrip van het Concilie en resulteerden in liturgische vieringen die subjectief waren en meer gericht op de verlangens van de individuele gemeenschap dan op de offerdienst van de Almachtige God. Mijn voorganger als Prefect van de Congregatie, Francis Kardinaal Arinze, noemde dit ooit eens “de doe-het-zelf Mis”. De heilige Johannes Paulus II vond het zelfs noodzakelijk het volgende te schrijven in zijn encycliek Ecclesia de Eucharistia (17 april 2003):

“Deze dienst van de verkondiging van de kant van het Leergezag heeft een antwoord gekregen in de innerlijke groei van de christelijke gemeente. Zonder twijfel heeft de liturgiehervorming van het Concilie in hoge mate bijgedragen aan een bewustere, actievere en vruchtbaarder deelname aan het heilig Offer van het Altaar van de kant van de gelovigen. Op veel plaatsen is Aanbidding van het Allerheiligst Sacrament ook een belangrijke dagelijkse praktijk en wordt een onuitputtelijke bron van heiligheid. De vrome deelname van de gelovigen aan de eucharistische processie op Sacramentsdag is een genade van de Heer die ieder jaar vreugde brengt aan hen die eraan deelnemen. Andere positieve tekenen van geloof in en liefde voor de Eucharistie zouden nog genoemd kunnen worden.

Helaas is er naast dit licht ook schaduw. Op sommige plaatsen is de praktijk van de eucharistische Aanbidding vrijwel volledig verwaarloosd. In verschillende delen van de Kerk zijn misbruiken opgetreden, die lijden tot verwarring met betrekking tot het gezonde geloof en de katholieke leer ten aanzien van dit wonderbaarlijke Sacrament. Soms komt men een uiterst verengd begrip van het eucharistische mysterie tegen. Beroofd van zijn betekenis als offer wordt het gevierd als ware het eenvoudigweg een broederlijke maaltijd. Daarenboven wordt van tijd tot tijd de noodzaak van het ambtelijke priesterschap dat wortelt in de apostolische opvolging verduisterd en de sacramentaliteit van de Eucharistie wordt teruggebracht tot louter werkdadigheid in de verkondiging. Dit heeft hier en daar geleid tot oecumenische initiatieven die hoewel edel in hun motieven, toegeven aan eucharistische praktijken die in tegenspraak zijn met de discipline waarmee de Kerk haar geloof uitdrukt. Kunnen wij anders dan onze diepe droefheid over dit alles uitdrukken? De Eucharistie is een te groot geschenk dan dat wij dubbelzinnigheid en verschraling van de betekenis zouden kunnen dulden.

Ik vertrouw erop dat deze encycliek er effectief aan kan bijdragen om de schaduwen van onaanvaardbare doctrines en praktijken te verdrijven, opdat de Eucharistie verder moge stralen in heel de glans van haar mysterie (n. 10).”

Hier bestond ook een pastorale werkelijkheid: om goede redenen of niet, sommige mensen konden of wilden niet deelnemen aan de hervormde riten. Zij bleven weg of namen alleen deel aan de niet-hervormde liturgie waar ze die konden vinden, zelfs als de viering ervan niet was toegestaan. Zo werd de liturgie een uitdrukking van verdeeldheid in de Kerk, in plaats van één van katholieke eenheid. Het Concilie wilde niet dat de liturgie ons van elkaar scheidde! De heilige Johannes Paulus II werkte aan het genezen van deze verdeling, met de hulp van Kardinaal Ratzinger die, als Paus Benedictus XVI, de nodige interne verzoening in de Kerk wilde faciliteren door in zijn Motu Proprio Summorum Pontificum (7 juli 2007) te bepalen dat de oudere vorm van de Romeinse ritus zonder beperkingen beschikbaar moet zijn voor die individuen en groepen die uit haar rijkdom willen putten. In Gods Voorzienigheid is het nu mogelijk onze katholieke eenheid te vieren met respect voor, en zelfs vreugde in, een legitieme diversiteit van de rituele praktijk.

We mogen dan een hele nieuwe, moderne liturgie in de volkstaal hebben opgebouwd, maar als we niet de juiste basis hebben gelegd – als onze seminaristen en geestelijkheid niet “diep doordrongen zijn van de geest en de kracht van de liturgie”, zoals het Concilie vroeg – dan kunnen zij zelf de mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd niet vormen. We moeten de woorden van het Concilie zelf zeer serieus nemen: het zou “kansloos” zijn te hopen op een liturgische vernieuwing zonder een grondige liturgische vorming. Zonder deze essentiële vorming zouden geestelijken zelfs schade toebrengen aan het geloof van mensen in het eucharistisch mysterie.

Ik wil niet bovenmatig pessimistisch overkomen, en ik zeg nogmaals: er zijn vele, vele gelovige mannelijke en vrouwelijke leken, vele geestelijken en religieuzen voor wie de liturgie zoals hervormd na het Concilie een bron van veel geestelijke en apostolische vruchten is, en daar dank ik de Almachtige God voor. Maar ik denk dat u het met mij eens zal zijn, zelfs op basis van mijn korte analyse hierboven, dat we beter kunnen doen, zodat de Heilige Liturgie werkelijk de bron en het hoogtepunt van het leven en de missie van de Kerk wordt, nu, aan het begin van de eenentwintigste eeuw, zoals de Concilievaders zozeer verlangden.

Gezien de fundamentele verlangens van de Concilievaders en de verschillende situaties die na het Concilie zichtbaar zijn geworden, zou ik een aantal praktische overwegingen willen presenteren over hoe we Sacrosanctum Concilium vandaag beter kunnen toepassen. Ook al dien ik als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst, ik doe dit in alle nederigheid als een priester en een bisschop in de hoop dat dit een volwassen reflectie en studie en goed liturgisch handelen in heel de Kerk zal bevorderen.

Het zal geen verrassing zijn wanneer ik zeg dat we in de eerste plaats de kwaliteit en diepgang van onze liturgische vorming moeten onderzoeken, hoe we de geest en kracht van de liturgie overbrengen op onze geestelijken, religieuzen en lekengelovigen. Te vaak nemen we aan dat onze wijdingskandidaten voor het priesterschap of het permanente diaconaat genoeg over de liturgie “weten”. Maar het Concilie drong hierin niet aan op kennis, hoewel de Constitutie natuurlijk het belang van liturgiestudie onderstreepte (zie n. 15-17). Nee, de eerste en essentiële liturgische vorming is meer een onderdompeling in de liturgie, in het diepe mysterie van God, onze liefhebbende Vader. Het is een kwestie van de liturgie beleven in al haar rijkdom, zodat we, na gedronken te hebben uit haar bron, altijd dorsten naar haar verrukkingen, haar orde en schoonheid, haar stilte en bezinning, haar verheerlijking en aanbidding, haar vermogen ons ten diepste te verbinden met Hem die in en door de riten van de Kerk werkt.

Als we hier zorg voor dragen, als onze nieuwe priesters en diakens werkelijk dorsten naar de liturgie, zullen zij op hun beurt in staat zijn degenen die aan hun zorg zijn toevertrouwd te vormen – zelfs als de liturgische situatie en mogelijkheden van hun kerkelijke missie bescheidener zijn dan die van het seminarie of de kathedraal. Ik weet van vele priesters in zulke omstandigheden die hun mensen vormen in de geest en kracht van de liturgie, en wier parochies voorbeelden zijn van grote liturgische schoonheid. We moeten niet vergeten dat waardige eenvoud niet hetzelfde is als reductief minimalisme of een verwaarloosde en vulgaire stijl. Zoals onze Heilige Vader, Paus Franciscus, leert in zijn Apostolische Exhortatie Evangelii Gaudium: “De Kerk evangeliseert en evangeliseert zichzelf met de schoonheid van de liturgie, die ook viering is van de evangeliserende activiteit en bron van een hernieuwde impuls tot zelfgave.” (n. 24)

Ten tweede denk ik dat het zeer belangrijk is dat we duidelijk zijn over de aard van liturgische participatie, van de participatio actuosa waar het Concilie toe opriep. Hierover is veel verwarring geweest in de laatste decennia. Nummer 48 van de Constitutie zegt: De Kerk wil “dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling.” Het Concilie beschouwt participatie als voornamelijk intern, voortkomend uit een goed begrip van de riten en gebeden. Zeker, de Concilievaders vragen de gelovigen te zingen, de priester te antwoorden, liturgische taken op zich te nemen die rechtmatig de hunne zijn, maar staan erop dat allen zich bewust zijn van wat ze doen, “godvruchtig en actief”.

Als we het belang van de internisalisatie van onze liturgische participatie begrijpen zullen we het luidruchtige en gevaarlijke liturgische activisme, dat in de laatste decennia zo prominent aanwezig is geweest, vermijden. We gaan niet naar de liturgie om op te treden, om dingen te doen zodat anderen het kunnen zien: we gaan om verbonden te worden met het handelen van Christus door een internalisatie van de uitwendige liturgische riten, gebeden, tekenen en symbolen. Wellicht dat degenen die geroepen zijn tot liturgisch dienstwerk dit zich beter moeten herinneren dan anderen! Maar we moeten anderen ook vormen, in het bijzonder onze kinderen en jonge mensen, in de ware betekenis van liturgische participatie, in de ware manier om de liturgie te bidden.

Ten derde, ik heb gesproken over het feit dat een aantal hervormingen die na het Concilie zijn ingevoerd mogelijk zijn samengesteld volgens de tijdsgeest en dat er een groeiende hoeveelheid studie door trouwe zonen en dochters van de Kerk is geweest, waarin wordt gevraagd of wat was ingevoerd werkelijk de doelstellingen van de Constitutie toepaste, of dat ze er in werkelijkheid aan voorbij gingen. Deze studie vindt soms plaats onder de noemer “hervorming van de hervorming” en ik weet dat EH Thomas Kocik over deze kwestie een doorwrochte studie heeft gepresenteerd tijdens de Sacra Liturgia conferentie in New York, een jaar geleden.

Ik denk niet dat we de mogelijkheid of de wenselijkheid van een officiële hervorming van de liturgische hervorming kunnen afwijzen, omdat haar voorstanders een aantal belangrijke beweringen doen in hun pogingen trouw te zijn aan de nadruk van het Concilie in nummer 23 van de Constitutie “om de gezonde traditie te bewaren en toch de weg te openen voor een gewettigde vooruitgang”, en dat “vernieuwingen niet plaats hebben, tenzij deze door een werkelijk en duidelijk nut van de Kerk worden vereist, waarbij men er op dient te letten, dat de nieuwe vormen als het ware organisch voortkomen uit de reeds bestaande vormen.”

Ik kan meedelen dat, toen ik afgelopen april door de Heilige Vader in audiëntie werd ontvangen, Paus Franciscus mij vroeg de kwestie van een hervorming van een hervorming te bestuderen en hoe beide vormen van de Romeinse ritus te verrijken. Dat zal een fijngevoelig werk zijn en ik vraag om uw geduld en gebed. Maar als we Sacrosanctum Concilium beter willen toepassen, als we willen bereiken wat het Concilie verlangde, dan is dit een serieuze kwestie die zorgvuldig moet worden bestudeerd en behandeld met de nodige duidelijkheid en voorzichtigheid.

Wij priesters, wij bisschoppen dragen een grote verantwoordelijkheid. Hoe leidt ons goede voorbeeld tot goed liturgisch handelen; hoe kwetst onze onachtzaamheid of wangedrag de Kerk en haar heilige liturgie!

Wij priesters moeten in de allereerste plaats aanbidders zijn. Onze mensen zien het verschil tussen een priester die met geloof viert en één die haastig viert, veel op zijn horloge kijkt, bijna alsof hij zo snel mogelijk weer terug naar de televisie wil! Priesters, we kunnen niets belangrijkers doen dan de heilige mysteries te vieren: laten we oppassen voor de verleiding van liturgische luiheid, want dat is een verleiding van de duivel.

We moeten onthouden dat wij niet de makers van de liturgie zijn. Wij zijn haar nederige bedienaars, onderworpen aan haar discipline en wetten. Wij hebben ook de verantwoordelijkheid om degenen die ons bijstaan in liturgische functies te vormen in zowel de geest en kracht van de liturgie en zeker ook haar regels. Ik heb soms priesters een stap terug doen zetten om buitengewone bedienaars de Heilige Communie uit te laten delen: dit is fout, het is een ontkenning van het priesterlijk dienstwerk evenals een klerikalisering van de leken. Wanneer dit gebeurt is het een teken dat de vorming verkeerd is gegaan, en dat het gecorrigeerd moet worden.

Ik heb ook priesters en bisschoppen gezien die, gekleed om de Heilige Mis te vieren, telefoons en camera’s tevoorschijn haalden en in de heilige liturgie gebruikten. Dit is een verschrikkelijke aanklacht tegen het begrip dat zij hebben over wat ze doen als ze de liturgische gewaden aantrekken, dus zich als een alter Christus kleden – en nog meer, als ipse Christus, als Christus zelf. Dit is heiligschennis. Geen bisschop, priester of diaken die is gekleed voor het liturgisch dienstwerk of aanwezig op het priesterkoor moet foto’s nemen, zelfs niet tijdens grote geconcelebreerde Missen. Dit priesters dit vaak doen tijdens zulke Missen, of met elkaar praten of nonchalant zitten, is volgens mij een teken dat wij opnieuw moeten nadenken over de gepastheid van deze Missen, vooral als het priesters aanzet tot zulk schandalig gedrag dat het gevierde mysterie zo onwaardig is, of als de grootte van deze geconcelebreerde vieringen tot het risico van ontheiliging van de heilige Eucharistie leidt.

Ik wil een beroep doen aan alle priester. U heeft misschien mijn artikel in L’Osservatore Romano van een jaar geleden (12 juni 2015) gelezen, of mijn interview met het tijdschrift Famille Chrétienne in mei van dit jaar. Bij beide gelegenheden heb ik gezegd dat ik denk dat het heel belangrijk is dat we zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting, van priesters en gelovigen samen in dezelfde richting – naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt, in die delen van de liturgische riten waarin we ons tot God richten. Dit is toegestaan onder de huidige liturgische regels. Het is volledig legitiem in de moderne ritus. Ik denk dat het een heel belangrijke stap is om te verzekeren dat in onze vieringen de Heer werkelijk in het centrum staat.

En dus, beste priesters, vraag ik u dit waar mogelijk toe te passen, voorzichtig en met de nodige catechese, zeker, maar ook met het zelfvertrouwen van een herder dat dit iets goeds is voor de Kerk, iets goeds voor onze mensen. Uw eigen pastorale oordeel zal bepalen hoe en wanneer dit mogelijk is, maar wellicht is de eerste zondag van de Advent van dit jaar, wanneer we uitkijken naar “de Heer die zal komen” en “die niet aarzelt”, een hele goede tijd om dit te doen. Beste priesters, we zouden opnieuw moeten luisteren naar de klaagzang van God zoals verkondigd door de profeet Jeremia: “ze hebben Mij de rug toegekeerd” (2:27). Laat ons weer naar de Heer terugkeren!

Ik zou ook een beroep willen doen op mijn broeders bisschoppen: leidt u alstublieft uw priesters en mensen op deze manier naar de Heer, in het bijzonder in grote vieringen in uw bisdommen en in uw kathedraal. Vorm uw seminaristen alstublieft in de werkelijkheid dat we niet tot het priesterschap geroepen zijn om zelf in het hart van de liturgische eredienst te staan, maar om de gelovigen van Christus als medegelovigen naar Hem te leiden. Maak deze eenvoudige maar diepgaande hervorming alstublieft mogelijk in uw bisdommen, uw kathedralen, uw parochies en uw seminaries.

Wij bisschoppen hebben een grote verantwoordelijkheid, en ooit zullen we ons voor de Heer moeten verantwoorden over ons beheer. Wij bezitten niets! Zoals de heilige Paulus ons leert, wij zijn slechts “helpers van Christus, belast met het beheer van Gods geheimen” (1 Kor. 4:1). Wij hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de heilige werkelijkheid van de liturgie wordt gerespecteerd in onze bisdommen en dat onze priesters en diakens zich niet alleen aan de liturgische voorschriften houden, maar de geest en de kracht van de liturgie waaruit deze voortkomen kennen. Ik was zeer bemoedigd door het lezen van de presentatie getiteld “The Bishop: Governor, Promoter and Guardian of the Liturgical Life of the Diocese”, gegeven voor de Sacra Liturgia conferentie in Rome in 2013 door aartsbisschop Alexander Sample van Portland in Oregon in de VS, en ik raad mijn broeders bisschoppen op broederlijke wijze aan zijn overwegingen zorgvuldig te bestuderen.

Hier herhaal ik wat ik elders heb gezegd: dat Paus Franciscus mij heeft gevraagd het liturgisch werk voort te zetten dat Paus Benedictus begonnen is (zie: Boodschap aan Sacra Liturgia 2015, New York City). Het feit dat we een nieuwe paus hebben betekent niet dat de visie van zijn voorganger nu niet langer geldig is. Integendeel, zoals we weten heeft onze Heilige Vader Paus Franciscus het grootste respect voor de liturgische visie en maatregelen die Paus Benedictus heeft uitgevoerd in opperste trouw aan de wensen en doelstellingen van de Concilievaders.

Staat u mij, voor ik afrond, toe een aantal andere kleine manieren te noemen die ook bij kunnen dragen aan een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium. Eén daarvan is dat we de liturgie moeten zingen, we moeten de liturgische teksten zingen, met respect voor de liturgische tradities van de Kerk en ons verheugend in de schatkist aan gewijde muziek die de onze is, in het bijzonder die muziek die hoort bij de Romeinse ritus, het Gregoriaans. We moeten gewijde liturgische muziek zingen, en niet slechts religieuze muziek of, erger, wereldse muziek.

We moeten de juiste balans vinden tussen de volkstalen en het gebruik van het Latijn in de liturgie. Het Concilie heeft nooit de bedoeling gehad dat de Romeinse ritus volledig in de volkstaal gevierd zou worden. Maar het wilde wel een breder gebruik ervan toestaan, in het bijzonder voor de lezingen. Tegenwoordig zou het mogelijk moeten zijn, vooral door moderne druktechnieken, om voor ieder het begrijpen van het Latijn te vergemakkelijken, wellicht voor de liturgie van de Eucharistie, en dit is natuurlijk met name gepast bij internationale samenkomsten waar de plaatselijke volkstaal door velen niet verstaan wordt. En wanneer de volkstaal gebruikt wordt moet het natuurlijk een juiste vertaling van het originele Latijn zijn, zoals Paus Franciscus recent aan mij heeft bevestigd.

Tussenkomst van Bisschop Rey

Met grote vreugde hebben we vandaag gehoord dat onze Heilige Vader, Paus Franciscus, u heeft gevraagd een studie te beginnen van de liturgische hervorming na het Concilie, en mogelijkheden te verkennen van wederzijdse verrijking tussen de oudere en nieuwere vormen van de Romeinse ritus, oorspronkelijk besproken door Paus Benedictus XVI.

Uwe Eminentie, uw oproep dat wij “zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting” in onze liturgische vieringen, “naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt,” is een uitnodiging tot een radicale herontdekking van iets dat aan de wortel ligt van de christelijke liturgie. Het roept ons op om wederom te beseffen dat, in al onze liturgische vieringen, de christelijke liturgie in essentie gericht is op Christus, wiens komst wij met vreugdevolle hoop afwachten.

Uwe Eminentie, ik ben slechts één bisschop van één bisdom in het zuiden van Frankrijk. Maar als antwoord op uw oproep wil ik nu aankondigen dat, in ieder geval op de laatste zondag van de Advent van dit jaar, in mijn viering van de heilige Eucharistie in mijn kathedraal en bij andere gelegenheden zoals het past, ik ad orientem zal vieren – in de richting van de Heer die komt. Voor de Advent zal ik een brief schrijven aan mijn priesters en mensen over deze kwestie om mijn beslissing toe te lichten. Ik zal hen aanmoedigen mijn voorbeeld te volgen. Ik zal hen vragen mijn persoonlijke getuigenis, als eerste herder van het bisdom, te ontvangen in de geest van iemand die zijn volk wil oproepen om hierdoor het primaatschap van de genade in hun liturgische vieringen te herontdekken. Ik zal uitleggen dat deze verandering ons zal helpen de fundamentele aard van de christelijke eredienst te herinneren: dat het steeds op de Heer gericht moet zijn.

Kardinaal Sarah, Addendum

We moeten ervoor zorgen dat aanbidding het hart is van onze liturgische vieringen. Te vaak maken we niet de beweging van viering naar aanbidding, maar als we dat niet doen ben ik bang dat we niet altijd volledig intern hebben deelgenomen aan de liturgie. Twee lichaamshoudingen zijn hier nuttig, zelf onmisbaar. De eerste is stilte. Als ik nooit stil ben, als de liturgie mij geen ruimte geeft voor stil gebed en bezinning, hoe kan ik dan Christus aanbidden, hoe ik mij dan in mijn hart en ziel met Hem verbonden voelen? Stilte is zeer belangrijk, en niet alleen voor en na de liturgie.

Zo is ook het knielen bij de consecratie (tenzij ik ziek ben) van belang. In het westen is dit een lichamelijke handeling van aanbidding die ons nederig maakt voor onze Heer en God. Het is in zichzelf een gebedshandeling. Waar knielen en buigen uit de liturgie zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht, in het bijzonder in verband met het ontvangen van onze Heer in de heilige communie. Beste priesters, vorm uw mensen, waar mogelijk en met pastorale prudentie, zoals ik eerder zei, in deze prachtige handeling van aanbidding en liefde. Laat ons wederom neerknielen in aanbidding en liefde voor de Eucharistische Heer!

In verband met het geknield ontvangen van de heilige communie  wil ik verwijzen naar de brief van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten uit 2002, die duidelijk maakt dat “elke weigering van de Heilige Communie aan één van de gelovigen op basis van zijn of haar knielende houding is een ernstige overtreding van één van de meest fundamentele rechten van de christengelovigen” (Brief, 1 juli 2002, Notitiae, n. 437, nov-dec 2002, p. 583).

Het correct kleden van alle liturgische bedienaren op het priesterkoor, inclusief de lectoren, is ook van groot belang, wil dit dienstwerk als authentiek beschouwd worden en wil het uitgevoerd worden met het decorum passend bij de heilige liturgie – ook de bedienaren zelf dienen de juiste eerbied te tonen voor de mysteries die zij toedienen.

Dit zijn enkele voorstellen: ik ben er zeker van dat er vele andere gedaan kunnen worden. Ik leg ze u voor als mogelijke manieren om verder te gaan naar “de juiste manier om de liturgie innerlijk en uiterlijk te vieren”, dat natuurlijk het verlangen was dat Kardinaal Ratzinger aan het begin van zijn grootse werk, De Geest van de Liturgie, uitdrukte (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 4). Ik moedig u aan om alles te doen dat u kunt om dit doel te realiseren, dat volledig in overeenstemming is met dat van de Constitutie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie.



More than just a headline – Pope Francis’ asks forgiveness

h=300Pope Francis is making headlines again, once more following an in-flight press conference on his return from a papal visit abroad, in this case to Armenia. The headlines generally follow one format: “Pope asks forgiveness from gays” or some variation thereof. While this is essentialy correct, the Holy Father’s complete answer is more nuanced and different from what more than a few readers will conclude from the headlines.

From the translation provided by the National Catholic Register comes the relevant part of the answer to a question about how the Church is said to have marginalised homosexual people in the past:

“I will repeat what I said on my first trip. I repeat what the Catechism of the Catholic Church says: that they must not be discriminated against, that they must be respected and accompanied pastorally. One can condemn, but not for theological reasons, but for reasons of political behavior … Certain manifestations are a bit too offensive for others, no? … But these are things that have nothing to do with the problem. The problem is a person that has a condition, that has good will and who seeks God, who are we to judge? And we must accompany them well … this is what the catechism says, a clear catechism. Then there are traditions in some countries, in some cultures that have a different mentality on this problem. I think that the Church must not only ask forgiveness — like that “Marxist Cardinal” said (laughs) — must not only ask forgiveness to the gay person who is offended. But she must ask forgiveness to the poor too, to women who are exploited, to children who are exploited for labor. She must ask forgiveness for having blessed so many weapons. The Church must ask forgiveness for not behaving many times — when I say the Church, I mean Christians! The Church is holy, we are sinners! — Christians must ask forgiveness for having not accompanied so many choices, so many families …”

It is clear that Pope Francis said a whole lot more than that the Church must ask forgiveness. He starts from what the Catechisms says, and so places his comments within the larger doctrine of the Church: this is not something new that he is saying, but the Church has consistently taught that people should nto be discriminated against for their sexual orientation, that they must be respected as human beings and that the Church has an obligation to accompany them pastorally. In short, she is to treat them as she treats all human beings, starting from their innate dignity.

The Church has failed in this in the past, and sometimes still does, just like she did and does in regard to women and children who are exploited, or the victims of war and nationalism. For this, Pope Francis, says, the Church, meaning all Christians, must ask forgiveness, for it is contrary to what she is tasked with.

While the Church must always be open to accept all people regardless of gender, sexuality, race, occupation or whatever other characteristic, the story does not end there. The Church is more than just people and has a message to convey, a teaching, a relationship with a Person. And everything she does must stand in the light of the encounter with this Person, who is God, the Father, the Son and the Holy Spirit. This includes how she relates to the people she welcomes.

A second interesting part of the Pope’s answer is that he says “one can condemn”. And what one can condemn is not people, but “political behaviour”, since “certain manifestations are a bit too offensive”. One can wonder what exactly is meant here, but I have seen some commenters see this as a condemnation of pride manifestations and similar. That may be so, but it could also be more general and refer to various sorts of behaviour stemming from one’s sexual orientation which could be offensive to others. The problem is then not so much about homosexuality, but consideration of the other’s thoughts and feelings. As Pope Francis says, this has little to do with the problem of marginalisation. One can disagree, even be offended, without pushing away the person one disagrees with or is offended by. Sure, it is hard, but, to mention a cliché, it is what Jesus would do. He did not shun his opponents. He entered into dialogue, challenged them to change their thoughts and behaviour, but never because he did not respect their human dignity (on the contrary even).

And then he repeats that earlier line, which caused so much debate: “The problem is a person that has a condition, that has good will and who seeks God, who are we to judge?” It is important to not make the same mistake as many people do with that line from the Gospel of Matthew (7:1), which is not simply a commandment not to judge, but rather a warning to remember that judgement goes two ways. Pope Francis describes a rather specific situation in which we should be careful not to judge: a person in some situation that is either objectively sinful or disordered, in this case someone who is homosexual, but who has the desire to do what is right and is seeking the Lord. The second part is important. Of course we should not refrain from judging actions committed by a similar person which are directed against his own or others’ wellbeing or his relationship with God, especially not when that person has no desire to do what is right or to find God. These latter conditions, good wil and seeking God, are frequently overlooked, and people are content with claiming that Pope Francis has said that we are not to judge homosexual people. Like he suggested before, the Church is not in the business of judging people, but actions. But, the Pope has insisted time and again, the Church, and therefore all Christians, are to accompany people who are of good will and seek God, not condemn and marginalise them. For, as Pope Francis also reminds us, we are all sinners, we all have our obstacles that sometimes make it hard to live according to the ideals the Church holds up.

In closing, Pope Francis’ answer is not revolutionary in that it contains any new teaching. It does, however, emphasise a different approach, a recognition of where we run the risk of failing to follow the example of Christ. Only then can ways be mended, and that, in the end, is what a Christian life is about.

Photo credit: Tiziana Fabi/Pool photo via AP

End of a chapter – Dachau’s last priest prisoner dies

At the age of 102 Father Hermann Scheipers passed away last night. He was the last surviving priest of Dachau concentration camp.

Seligsprechung des sorbischen Kaplans Alojs Andritzki

Fr. Hermann Scheipers in 2011, photographed in Dresden on the occasion of the beatification of Alojs Andritzki, who was killed in Dachau in 1943. Fr. Scheipers and Blessed Alojs were both in the camp’s sickbay with typhoid fever for some time.

Domradio has an obituary, written by Andreas Otto, which I share in English below:

As prisoner ‘number 24255’ Hermann Scheipers survived hell in Dachau concentration camp. Nevertheless, the priest and enemy of the Nazis survived, to die now at the age of 102.

Hermann Scheipers had a mission. He had to tell young people of that time: how he, as a young priest in 1940, was arrested by the Nazis and taken to Dachau concentration camp, how he survived the war and how he was once again oppressed, this time by the communist dictatorship in the German Democratic Republic. How he survived that time, too, he continuously impressed upon his listeners. On Thursday night Scheipers died in Ochtrup, aged 102. He was the last surviving German clergyman to have been imprisoned in Dachau.

In the Nazi eye

Scheipers hails from Ochtrup in Münsterland. As there were too many priests there in the 1930s, he decided to go to Bautzen in the middle German diaspora. There Scheipers, born on 24 July 1913, was ordained to the priesthood, and began working in the rural parish of Hubertusburg. Apparentry with some success. His self-assured Catholic work among the youth drew the attention of the Nazis. Because he was sympathetic with Polish forced labourers, celebrated Mass with them and heard their confessions, he was arrested on October of 1940 and brought to Dachau concentration camp five months later. His file, which he came across by chance,  states the true reason for his arrest: “Scheipers is a fanatical proponent of the Catholic Church and thus likely to cause unrest among the population.”

‘Number 24255’

The priest is – especially denigrating – taken to Dachau together with criminals. During the transport one of them wonders, “Well, did you sing out of tune from the pulpit?” Scheipers survived hell as prisoner ‘number 24255’. “You are without honour, without help and without rights. Here, you can either work or perish,” the camp commander welcomes the new inmates. Like many of the priests in Dachau, Scheipers slaves away as a field worker, receiving mostly watery soup to eat. Persons who aren’t fast enough are whipped, hung by the arms or drenched with icy water. Many die. “The only thing one could do was escape or pray,” Scheipers recalled.

Escaping the gas chamber

In 1942 an attack of weakness brings him close to his own murder. His twin sister Anna travels to Berlin, to the Reich security offices and bluffs to the head of the priest department: Everywhere in Münsterland people are saying that her brother is to be gassed. And if it comes to that, the Catholics there will not accept it… This civil courage has effect: he escapes the gas chamber.

Amid all the danger, Scheipers is aware of God’s help, even at that time. “I noticed this closeness frequently.” He can not forget how a fellow priest gave him his ration of bread before he was transported towards his death. “Everytime when I celebrate Mass and break the bread, I think of that.” In April of 1945, Scheipers finally manages to escape from a death march towards Bad Tölz.

15 Spies in the DDR

After the war he returns to his former place of work. As a priest in the Diocese of Dresden-Meißen he resists those in power in the unjust GDR state. When Scheipers sees his Stasi file after the fall of communism, he has a big scare. 15 Spies were set on his case.  The papers show that a trial against him for distributing subversive propaganda was to be convened. “I was in Dachau for the exact same reasons,” Scheipers commented.

After his retirement Scheipers lives in Münsterland again, from where he travels again and again, despite the discomforts of age, to speak about his experience as a contemporary witness.

Of this his multiple-edition book ‘Gratwanderungen – Priester unter zwei Diktaturen’ [Balancing act – Priest under two dictatorships] – also speaks. This too is a  witness of his unshakeable faith, which he sees expressed in a word from Romano Guardini: “Security in what comes last gives serenity in what comes before.”

Dachau housed virtually all of the clerical prisoners of the Nazi regime: 2,720 clergy were imprisoned there, with the vast majority, 95%, being Catholic. As Fr. Scheipers’ story shows,the Nazis needed little excuse to arrest priests. The Church was a serious opponent to the National Socialist rulers who accepted loyalty to the party and Adolf Hitler alone. Many of the Catholic clergy prisoners have since been beatified, among them Blesseds Titus Brandsma, Bernhard Lichtenberg, Karl Leisner and the aforementioned Alojs Andritzki.

Fr. Hermann Scheipers’ death is a bookend to a formative period in recent history, not only of Europe, but certainly also of the Catholic Church and its relationship to state and government.