Necessary clarification- of Amoris laetitia or of Tradition?

I am becoming increasingly convinced that Amoris laetitia itself does not need a clarification, but the Tradition in a way does. It is much like what Cardinal Müller has long been saying: the Apostolic Exhortation must be read in the context of the entire Tradition of the Church. Without the Biblical foundation, as well as the various interpretations, declarations and conclusions drawn by scholars and Popes over the centuries, Amoris laetitia, and especially the leeway it seems to create for people living in irregular situations to receive the sacraments (and especially Holy Communion), is bound to be interpreted incorrectly. And it is, as judged by the various and differing, even opposing, policies drawn up by bishops and conferences on the basis of what they read in it.

Just yesterday, the two bishops of Malta, one of them a canon lawyer, wrote that people who feel at peace with God, despite living in objectively irregular situations, can not be denied Communion. Other bishops, for example those of Poland, have been consistently saying that they can not. Four cardinals asked for clarification about Amoris laetitia and earlier papal documents about marriage and family, citing the existence of obvious confusion regarding their implementation and magisterial status. They have still received no answer, and it is clearly very unlikely that they will ever receive one. Perhaps Pope Francis believes that Amoris laetitia is clear enough – if it is read correctly, ie., as Cardinal Müller has been saying, within the context of the Tradition. If a bishop or bishops’ conference does that, there need not be any questions about the status or validity of earlier magisterial documents by previous Popes.

But instead of documents, bishops first look at people, and that is understandable and right. They have a mission to care for their faithful, and the law is ever at the service of the people and the faith. But is is a necessary service, not one that should be done away with in difficult circumstances. For the understanding and interpretation of magisterial teachings, of which Amoris laetitia is one, knowledge of what came before is indispensable. Not to safeguard the law for itself, but to be able to add to the string of signposts leading to God. A single signpost on a long road with many crossings and side roads is useless. There should always be more, if only to show us if we are still on the right track after a while.

There are always exceptions to rules, because life – and faith too – is too big to be caught on paper. Jesus also had an eye for that. He came to fulfill the law, and not to change on iota (Matthew 5:18-19), but always reached out to those who failed in keeping those laws. That is also our mission as Christians: to uphold the law, but stand with people who did or could not keep it, regardless of their reasons. Amoris laetitia does just that: it upholds the law because it is part of Tradition, and it invites us to stand with people who failed. And that is where we can always grow and develop more: not in changing laws, but in creatively helping people. Perhaps the hardest task. But also the most Christian.

No opposition in Amoris laetita, Cardinal Müller says

14_09_kardinalmuellerIn recent comments published by Vatican Insider, Cardinal Gerhard Müller has been quite clear about his thoughts about the Four Cardinals’ Dubia. Like many on both sides of the debate (those who think the dubia are necessary and those who do not (or even those who think they are equal to heresy)), the Prefect of the Congregation for the Doctrine of the Faith does not think an answer from Pope Francis will be forthcoming. He even thinks that the four authors of the dubia have gone too far in their action, especially their making their questions public. While I do not necessarily agree with him there, I think that his comments about the doctrinal content of Amoris laetitia are on point.

Cardinal Müller says,

Amoris Laetitia is very clear in its doctrine and we can interpret the whole doctrine of Jesus on marriage, the whole doctrine of the Church in 2000 years of history.” Pope Francis, the cardinal concluded, “asks us to discern the situation of these people who live in an irregular union, one not according to the Church’s teaching on marriage, and asks us to help these people find a way towards reintegration into the Church according to the conditions of the sacraments, the Christian message of marriage. But I do not see any opposition: on the one hand we have the clear teaching on marriage, on the other hand the obligation of the Church to care for these people in need.”

What the cardinal has consistently done in this debate regarding Pope Francis’ exhortation and the changes it does or does not introduce, is to present it within the context of the entire Tradition of the Church. He says that Amoris laetitia does not do away with any doctrine; the Church still upholds the entirety of the sacrament of matrimony and the duties, obligations and graces it presents the spouses with. New, however, is the emphasis on those people who have failed in these obligations. Amoris laetitia includes no fingerpointing, but takes seriously the factual existence of these faithful. The Church, who is also a mother, has a duty of care for all the faithful, regardless of their success or lack thereof. Caring for couples who live in irregular unions does not mean doing away with the doctrine about marriage. But, the Pope asks, a way must be found to stand with these couples, to eintegrate them into the life of the Church. They are not cast out because of the situation.

What many commenters should recall, in my opinion, is that being a part of the Church is much more than receiving Communion. There can be many reasons for a person to be unable to receive, be it for a short time or for years on end. This does not preclude them from being an important part of the parish community.

Hopes and realities – Bishop Bode’s Communion utopia

bode_purpur_240Bishop Franz-Josef Bode of Osnabrück has been making some minor headlines with his comments about opening up the reception of the sacrament of Holy Communion to non-Catholic spouses of Catholic faithful. In an article by the Evangelischer Pressedienst, his words are reflected thus:

“The Catholic bishop of Osnabrück, Franz Josef Bode, is hoping for an approach towards a joint Last Supper by Catholic and Lutheran spouses. It is a personal concern for him “to find on our part a resolution for marriages of different confessions”, Bode tells epd. Many Protestants have in fact received Communion with their Catholic spouses. “We must give a foundation to what we often already have in practice.”

He considers it “no utopia”, that joint Communion could be achieved in this specific case in 2017, the bishop claims. The Eucharist or Holy Communion is a sacrament in the Catholic Church, of which only members can partake. In the Lutheran church all the faithful are invited to the Last Supper.”

Nice as the bishop’s hopes are, reality is more problematic. There are reasons that the Catholic Church teaches that only Catholics, and ones in a state of grace at that, can receive Communion. It is not just a matter of feelings, emotions, or belonging. The Catechism of the Catholic Church has plenty to say about the Eucharist and Communion (in paragraphs 1322 to 1419), but a quote from St. Justin, mentioned in paragraph 1355, indicates the problem in this particular case:

“No one may take part in [the Eucharist] unless he believes that what we teach is true, has received baptism for the forgiveness of sins and new birth, and lives in keeping with what Christ taught”.

The Eucharist is a reality outside ourselves, and Christ gives Himself in it to draw us into that – His – reality. He asks, needs, our willingness to do that, for we are created with the freedom and dignity to make our own choices. If we come forward to receive Him, we must be willing to confess our faith in the reality of the Eucharist, which the Church safeguards and teaches, and to be a part of the community of followers of Christ that He established and invited to follow Him: the Church.

If we belong to a community which does not (or not completely) confess that faith, or which has removed itself from the Church, these are obstacles that prevent us from receiving Communion. It would be a lie to ourselves and those around us, and – significantly – to God. The fact that our husband or wife is Catholic changes nothing about that. Instead of receiving Communion as non-Catholics, we should first move towards a common understanding of what Communion is and a shared membership in that community into which Christ invites us.

Practice does not dictate teaching. It can influence it, shed new light on it, lead to a better understanding of it, but something is not automatically allowed or good because everyone is doing it. If that were the case, Christ would have no reason to become man among us. Bishop Bode’s hope could be realised by affirming the foundation of our practice (or lack thereof), not by affirming the practice by giving it a foundation.

For this year, a baker’s patron

img-saint-honorius-of-amiensThe Saint’s Name Generator threw up a new saint for the year of 2017. He is an early medieval French bishop, with an associated miracle story, as medieval saints usually have.

Saint Honoratus of Amiens was the reluctant bishop of that city in the 6th century. The story goes that a ray of divine light and holy oil appeared on his head when he was chosen to be bishop. When word of his election reached his family home, his old nursemaid, who was baking bread at the time, said that he would no more be a bishop then the peel she was using for baking would turn back into a tree. Of course, the peel did just that, and the resultant tree was still being shown to pilgrims in the sixteenth century.

Saint Honoratus thus became a patron saint of bakers, cake makers and also, more specifically, bakers of communion hosts. He is also the patron of candle makers, chandlers, confectioners, florists, flour Merchants, oil refiners and pastry chefs, and protects against drought.

In imagery, he is represented as a bishop with a baker’s peel, a large host, three hosts on a baker’s shovel, or loaves of bread.

Not a saint associated with blogging, communication or anything similar, but there is a link with the Bread of Life. As Catholics, the source and summit of what we say and do is found in that Bread of Life, who is Christ.

“Seeing with the eyes of the Lord” – Christmas message from the bishops of Utrecht

In their Christmas message, the archbishop and auxiliary bishops of Utrecht look back at the Holy Year of Mercy, urging us not to let the fruits of that Year go to waste. We should always try to look at others with Jesus’ eyes, as the logo if the Holy Year shows us.

Kardinaal%20Eijk%202012%20kapel%20RGB%204%20klein“At Christmas we celebrate that our God became visibly and tangibly among us in the Child of Bethlehem, our Lord Jesus Christ. Pope Francis has said about him, “Jesus Christ is the face of the Father’s mercy” (Misericordiae Vultus, 1). The Holy Father wrote these words when he announced the Holy Year of Mercy on 11 April 2015. This Holy Year began with the opening of the Holy Door in St. Peter’s Basilica in Rome, and subsequently with the opening of Holy Doors in all the world’s dioceses. In our Archdiocese of Utrecht, these were in Utrecht, Hengelo and Groenlo. The Holy Year is now ended, or perhaps we could say, whisked by. But we should be watchful that what the Holy Year of Mercy has brougth us, will not simply disappear. For this year has brought the Church – also in the Archdiocese of Utrecht – much that is good and encouraging.

mgr_%20hoogenboomAs bishops of the Archdiocese of Utrecht we are very grateful to the Pope for the past Holy Year of Mercy. Much has been received and shared in our parishes and establishments, in faith, hope and love. Much work has been done to make the Holy Year a reality in the liturgy, catechesis and charity. Both the spiritual and corporal works of mercy have been frequently highlighted and put into practice. People – young and old(er) – have received the sacrament of God’s mercy – the sacrament of Penance and Reconciliation, or Confession – and that is a source of great grace and joy.

One has confessed for the first time in his or her life, the other sometimes after many years. That confession could have taken place in the parish, during the World Youth Days in Krakow or during a pilgrimage, such as the one to Rome. As bishops we have emphasised to our priests, deacons and pastoral workers the importance of a good preparation for the sacrament of Penance and Reconciliation for children, before they make their First Holy Communion.

woortsWe are very grateful to our priests, deacons, religions, pastoral workers, coworkers, catechsists and all our volunteers for all the good and blessed work they have done for the success of the Holy Year of Mercy!

A high point in this Holy Year was without a doubt the pilgrimage that we made with some 2,000 people from all dioceses of the Dutch Church province to Rome, the ´eternal city´. Among them were some 200 pilgrims from the Archdiocese of Utrecht. That pilgrimage has deepened and enriched our faith and being Church. Especially noteworthy was the Eucharist celebrated on the ‘Dutch day’ (15 November) in St. Peter´s, followed by the welcome of Pope Francis and his address to the Dutch faithful. The Pope was happy and impressed by such a large and enthusiastic group of pilgrims from the Netherlands. He was moved when a Catholic refugee from Syria presented him with a booklet detailing what has been done in and by the Dutch dioceses and parishes for the reception of refugees.

As mentioned, the Holy Year is over. The Holy Doors are closed. But the door of God’s merciful love is not – that remains always open for us and all people! And from this love we Christians are and remain called to make God’s mercy tangible and visible, especially to those who are ignorant, helpless or poor. Our Lord Jesus keeps asking us to look, to see with His eyes.

logoIn the Eucharistic celebration on the Dutch day, Cardinal Eijk said, for that reason, that the logo of the Holy Year of Mercy, the logo that was especially designed in Rome for this Hole Year, should remain etched in our minds. After all, it is a striking logo that highlights so clearly that mercy is a key word for the Christian faith. This logo depicts Jesus carrying a man on his back. It is based on the parable told by Jesus in the fifteenth chapter of the Gospel according to Luke (15:1-10). This parable speaks of the shepherd with a hundred sheep of which one gets lost. The shepherd leaves the 99 in the wilderness to search for that one lost sheep.

We could wonder: who would leave 99 sheep in the wilderness to look for that one lost sheep?! Isn’t that shepherd taking a lot of risks?! Shouldn’t he be leaving to sheep to its fate? The parable was told by Jesus in this way on purpose to show how far God will go to search for people who have strayed from His paths and save them. For that reason God became man in Christ and made Himself the sacrifice, through His suffering and the cross, that was needed to expiate our guilt and return us to God.

When we look at the logo closely the following becomes clear: Jesus has two eyes, and the person He carries on His back as well. But no matter how often we count those eyes, there are always three. The designer did this in purpose to make us think. It indicates that Jesus and the suffering person that He is carrying on His back and saves, share one eye together, so to speak. The logo expresses the following:

In the first place the logo invites us to look at our neighbours with the eyes of our Lord Jesus, that is: with His merciful and forgiving love. We shouldn;t certainly be concerned about moral shortcomings, but then especially about our own. When it comes to others who cause us harm, let us then consider them with Jesus’ eyes. Try, as it were, to share one eye with Him. This is the message of the logo of the Holy Year of Mercy: as the Lord looks at us with loving and merciful eyes, so look at your neighbours and be prepared to forgive them when they have done you wrong, and offer them new chances when they show remorse.

This is frequently the advice of a spiritual counsellor or confessor to someone who struggles with the people around him, especially because they find it difficult to forgive them their unpleasant traits and habits : “try to look at him or her with the eyes of Jesus”.

This is helpful. When we commit ourselves conscously to this and pray to the Lord to let us look at our neighbours with His eyes, He will not remain silent and comes to us with His grace.

There is a second layer to the logo, a second message. Jesus sharing one eye with that person in need shows that He looks in mercy at our need, our difficulties, our pain and our sorrow, with our eyes, as it were. He can do so with our eyes because He Himself became man and freely submitted Himself to the conditions of our lives, which – to put it mildly – are not always advantageous. He experienced this Himself too. Jesus makes our need, pain and sorrow His own and looks at it with our eyes. This means that Jesus makes our life His own and He can do so more than anyone.

Jesus making our lives His own, is something He also says in Matthew 25:

“Whatever you did for one of these least brothers of mine, you did for me” (Matt. 25:40).

And there is more: in this context the logo also invites us to look at our neighbours in need with Jesus’ eyes of mercy, and the sense of compassion, and really make their lives our own.

I happily wish you, your loved ones and all people of good will a blessed Christmas and God’s blessing for the new year 2017! A new year to look at each other and others, to see with the eyes of our Lord Jesus, of whom we celebrate at Christmas that He came among us through His incarnation.

With His eyes he continues to look at us, for us with His endlessly merciful love.

Utrecht, Christmas 2016

+Willem Jacobus Cardinal Eijk
Archbishop of Utrecht

Msgr. Th. C. M. Hoogenboom
Auxiliary Bishop of Utrecht

Msgr. H. W. Woorts
Auxiliary Bishop of Utrecht

The bread of eternal life

Giving the homily at Mass on 22 September, during the German bishops’ autumn plenary meeting in Fulda, Archbishop Hans-Josef Becker of Paderborn discussed the passage in the Gospel of John in which Jesus speaks about the Bread of Life (6:51-58). From that homily come some questions that we should all ask ourselves every now and again:

erzbischof_becker_5_web“The event of Jesus’ sacrifice in the mystery of the Eucharist is perhaps the most demanding in the faith life of every Catholic Christian.

Where do we stand, sisters and brothers? How do we relate to this gift of God, this legacy? How do we stand before this bread that is Christ? Am I aware that I so meet my Creator and Saviour and thus my goal? – “Whoever eats this bread will live forever!” Here I definitely see an occasion to draw attention to our actual behaviour in the celebration of Holy Mass. Do I really think, and if so, when, about whether I can approach the table of the Lord? Do I know the difference between normal food and the Body of the Lord that Christ gives me? Do I say my ‘Amen’ as a faithful response to receiving the food of eternal life?”

I don’t think there’s anyone who sometimes doesn’t come forward to receive Communion on autopilot. We know the deal: come forward, genuflect, kneel and receive the consecrated host on the tongue (or, if you must and where it has been allowed, in the hand). The actual movements are nothing spectacular anymore. But that is completely contrary to what is happening. As the archbishop asked, do we know the difference between normal food and the Christ-given Body of the Lord? If we do, how can receiving Communion ever be a normal thing?

The relevant Gospel passage is actually very clear:

“I am the living bread that came down from heaven; whoever eats this bread will live forever; and the bread that I will give is my flesh for the life of the world.

The Jews quarreled among themselves, saying, “How can this man give us [his] flesh to eat?”

Jesus said to them, “Amen, amen, I say to you, unless you eat the flesh of the Son of Man and drink his blood, you do not have life within you. Whoever eats my flesh and drinks my blood has eternal life, and I will raise him on the last day. For my flesh is true food, and my blood is true drink. Whoever eats my flesh and drinks my blood remains in me and I in him. Just as the living Father sent me and I have life because of the Father, so also the one who feeds on me will have life because of me. This is the bread that came down from heaven. Unlike your ancestors who ate and still died, whoever eats this bread will live forever.”

We are receiving the holiest thing imaginable in order to receive even more: eternal life and life in unity with the Lord at that.

eucharist

Robert Kardinaal Sarah: “Naar een authentieke toepassing van Sacrosanctum Concilium”

This is a Dutch translation of Cardinal Robert Sarah’s address on the first day of the Sacra Liturgia conference, held in London from 5 to 8 July. This translation is based on the text as released via the Sacra Liturgia Facebook page. It is not a complete transcript of what Cardinal Sarah said. This is expected to be released sometime next week, after the cardinal has added a few points once he returns to Rome. In due time, this address, as well as the conference’s other papers, will be published in book form.


Dit is een Nederlandse vertaling van de toespraak die Kardinaal Robert Sarah heeft gegeven op de eerste dag van de Sacra Liturgia conferentie, gehouden in Londen van 5 tot 8 juli. Deze vertaling is gebasseerd op de tekst zoals die op de Facebook-pagina van Sacra Liturgia werd gepubliceerd. Het is geen volledige transcriptie van wat Kardinaal Sarah heeft gezegd. Het is de verwachting dat deze in de loop van de komende week wordt uitgegeven, zodra de kardinaal een aantal punten toe heeft kunnen voegen na zijn terugkeer naar Rome. Uiteindelijk zal deze toespraak, samen met alle andere die tijdens de conferentie gehouden zijn, in boekvorm uitgegeven worden.

TOESPRAAK VAN ZIJNE EMINENTIE ROBERT KARDINAAL SARAH:
“NAAR EEN AUTHENTIEKE TOEPASSING VAN SACROSANCTUM CONCILIUM”

IMG_7842

Ik wil in de eerste plaats mijn dank uitspreken aan Zijne Eminentie Vincent Kardinaal Nichols, voor zijn welkom in het Aartsbisdom Westminster en zijn vriendelijke begroetingswoorden. Eveneens wil ik Zijne Excellentie Bisschop Dominique Rey, bisschop van Fréjus-Toulon, danken voor zijn uitnodiging om hier met u aanwezig zijn bij de derde internationale “Sacra Liturgia” conferentie, en vanavond de openingstoespraak te presenteren. Uwe Excellentie, ik feliciteer u met dit internationale initiatief ter bevordering van de studie van het belang van liturgische vorming en viering in het leven en de missie van de Kerk.

In deze toespraak wil ik een aantal overwegingen aan u voorleggen over hoe de westerse Kerk naar een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium kan toewerken. Hiermee wil ik de vraag stellen: “Wat hadden de Vaders van het Tweede Vaticaans Concilie voor ogen met de liturgische hervorming?” Daarna wil ik bespreken hoe hun bedoelingen na het Concilie zijn toegepast. Uiteindelijk zou ik u een aantal voorstellen willen voorleggen over het liturgisch leven van de Kerk vandaag, zodat onze liturgische praktijk de bedoelingen van de Concilievaders beter kan weergeven.

Het is volgens mij overduidelijk dat de Kerk leert dat de katholieke liturgie de unieke bevoorrechte locus is van het verlossende handelen van Christus in onze huidige wereld, door middel van werkelijke participatie waarin wij Zijn genade en kracht ontvangen die zo nodig zijn voor onze volharding en groei in het christelijk leven. Het is de goddelijke vastgestelde plaats waar wij onze plicht tot het aanbieden van een offer, het Ene Ware Offer, aan God komen vervullen. Het is waar we onze diepgaande behoefte om God te aanbidden verwerkelijken. Katholieke liturgie is iets heiligs, iets dat door haar aard heilig is. Katholieke liturgie is geen gewone menselijke samenkomst.

Ik wil hier een zeer belangrijk feit onderstrepen: God, niet de mens, staat in het hart van de katholieke liturgie. We komen om Hem te aanbidden. De liturgie gaat niet om jou of mij; we vieren er niet onze eigen identiteit of prestaties, verheerlijken of promoten er niet onze eigen cultuur of plaatselijke religieuze gewoontes. De liturgie draait in de allereerste plaats om God en wat Hij voor ons gedaan heeft. In Zijn Goddelijke Voorzienigheid heeft de Almachtige God de Kerk gesticht en de heilige liturgie ingesteld waarmee wij Hem ware aanbidding kunnen opdragen in overeenstemming met het Nieuwe Verbond dat Christus gebracht heeft.Hierdoor, door het binnengaan van de vereisten van de heilige riten die in de traditie van de Kerk zijn ontwikkeld, krijgen wij onze ware identiteit en betekenis als zonen en dochters van de Vader.

Het is van essentieel belang dat we dit specifieke karakter van de katholieke eredienst begrijpen, want in recente decennia hebben we vele liturgische vieringen gezien waarin mensen, persoonlijkheid en menselijke prestaties te prominent aanwezig waren, bijna tot uitsluiting van God. Zoals Kardinaal Ratzinger ooit schreef: “Als de liturgie in de eerste plaats een werkplaats voor ons eigen handelen lijkt, dan wordt het essentiële vergeten: God. Het vergeten van God is het meest dreigende gevaar van onze tijd” (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 593). 

We moeten volkomen duidelijk zijn over de aard van de katholieke eredienst als we de Constutitie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie op de juiste wijze willen lezen en als we deze getrouw willen uitvoeren.

Al vele jaren voor het Concilie, in zowel missielanden als in de meer ontwikkelde gebieden, was er veel discussie over de mogelijkheid om het gebruik van de volkstalen in de liturgie uit te breiden, vooral voor de lezingen uit de Heilige Schrift, alsook voor een aantal andere onderdelen van het eerste deel van de Mis (wat we nu de “dienst van het Woord” noemen) en de liturgische zang. De Heilige Stoel had al meerdere keren toestemming gegeven voor het gebruik van de volkstaal in het toedienen van de sacramenten. Dit is de context waarin de Concilievaders spraken over de mogelijke positieve oecumenische of missionaire gevolgen van liturgische hervorming. Het is waar dat de volkstaal een positieve plaats heeft in de liturgie. Hier zochten de Vaders naar, niet naar de protestantisering van de Heilige Liturgie of instemmend met haar onderwerping aan een valse inculturisatie.

Ik ben een Afrikaan. Laat me dit duidelijk maken: de liturgie is niet de plaats om mijn cultuur te promoten. Het is veeleer de plaats waar mijn cultuur gedoopt wordt, waar mijn cultuur in het goddelijke wordt opgenomen. Door de liturgie van de Kerk (die missionarissen door heel de wereld hebben meegedragen) spreekt God tot ons, verandert Hij ons en stelt ons in staat deel te nemen in Zijn goddelijk bestaan. Als iemand christen wordt, als iemand in volledige eenheid met de katholieke kerk komt, ontvangt hij iets meer, iets dat hem verandert. Zeker, culturen en andere christenen brengen gaven met zich mee in de Kerk – de liturgie van de Ordinariaten voor Anglicanen die nu in volle eenheid met de Kerk zijn is hier een prachtig voorbeeld van. Maar zij brengen deze gaven met nederigheid, en de Kerk, in haar moederlijke wijsheid, maakt er gebruik zoals zij dat goed acht.

Eén van de duidelijkste en mooiste uitdrukking van de bedoelingen van de Concilievaders is te vinden aan het begin van het tweede hoofdstuk van de Constitutie, dat het mysterie van de Hoogheilige Eucharistie behandelt. In nummer 48 lezen we:

“Daarom geeft de Kerk zich alle zorg en moeite, dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling, dat zij door Gods woord onderwezen worden, zich voeden aan de tafel van ‘s Heren Lichaam en God dank brengen, dat zij het onbevlekt Offer opdragen niet alleen door de handen van de priester, maar ook tezamen met hem, en zo zich zelf leren offeren, dat zij eindelijk steeds meer door Christus de Middelaar uitgroeien tot een volmaakte eenheid met God en met elkaar, opdat tenslotte Gods alles in allen moge zijn.”

Broeders en zusters, dit is wat de Concilievaders wilden. Jazeker, ze discussieerden en stemden over specifieke manieren om hun bedoelingen toe te passen. Maar laat ons glashelder zijn: de rituele hervormingen in de Constitutie, zoals het herstel van het gebed van de gelovigen tijdens de Mis (n. 53), de uitbreiding van de concelebratie (n. 57) of een aantal van haar beleidslijnen zoals de vereenvoudiging verlangd in nummers 34 en 50, zijn alle ondergeschikt aan de fundamentele bedoelingen van de Concilievaders die ik zojuist heb omschreven. Het zijn middelen tot een doel, en het is het doel dat wij moeten behalen.

Als we naar een authentiekere toepassing van Sacrosanctum Concilium willen toewerken, dan moeten we op de allereerste plaats deze einddoelen in het oog houden. Misschien dat, als we ze met een frisse blik en met het voordeel van de ervaring van de laatste vijf decennia bestuderen, we sommige rituele hervormingen en bepaalde liturgische beleidslijnen in een ander licht zullen zien. Als sommige van deze nu moeten worden heroverwogen, om zo “het christelijk leven onder de gelovigen steeds hoger op te voeren” en “alle mensen tot de Kerk te roepen”, laat ons dan de Heer vragen ons de liefde en de nederigheid en wijsheid te schenken om dit te doen.

Ik noem deze mogelijkheid om opnieuw naar de Constitutie en de hervorming die volgde op de publicatie ervan te kijken, omdat ik niet denk dat we vandaag zelfs ook maar de eerste paragraaf van Sacrosanctum Concilium eerlijk kunnen lezen en tevreden kunnen zijn dat we de doelstellingen ervan hebben bereikt. Broeders en zusters, waar zijn de gelovigen waarover de Concilievaders spraken? Vele gelovigen zij nu ongelovig: ze komen helemaal niet meer naar de liturgie. In de woorden van de heilige Johannes Paulus II: vele christenen leven in een staat van “stille afvalligheid;” zij “leven alsof God niet bestaat” (Apostolische Exhortatie Ecclesia in Europa, 28 juni 2003, 9). Waar is de eenheid die het Concilie hoopte te bereiken? We hebben het nog niet bereikt. Hebben we werkelijk vooruitgang geboekt in het roepen van alle mensen tot de Kerk? Ik denk het niet. En toch hebben we heel veel in de liturgie gedaan!

In mijn 47 jaar als priester en na meer dan 36 jaar aan bisschoppelijk dienstwerk kan ik verklaren dat vele katholieke gemeenschappen en individuen de liturgie, zoals hervormd na het Concilie, met geestdrift en vreugde leven en vieren, en er veel van, zo niet al, het goede uit halen dat de Concilievaders verlangden. Dit is een grote vrucht van het Concilie. Maar uit mijn ervaring – nu ook als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten – weet ik ook dat er vele vervormingen van de liturgie in heel de Kerk van vandaag bestaan, en er zijn vele situaties die verbeterd kunnen worden zodat de doelstellingen van het Concilie behaald kunnen worden. Voor ik over een aantal mogelijke verbeteringen spreek, laten we bedenken wat er gebeurde na de publicatie van de Constitutie over de Heilige Liturgie.

Terwijl het officiele hervormingswerk plaatsvondt ontstonden er een aantal zeer ernstige verkeerde interpretaties van de liturgie en deze schoten wortel in verschillende plaatsen in de wereld. Deze misbruiken van de Heilige Liturgie ontwikkelden zich vanwege een foutief begrip van het Concilie en resulteerden in liturgische vieringen die subjectief waren en meer gericht op de verlangens van de individuele gemeenschap dan op de offerdienst van de Almachtige God. Mijn voorganger als Prefect van de Congregatie, Francis Kardinaal Arinze, noemde dit ooit eens “de doe-het-zelf Mis”. De heilige Johannes Paulus II vond het zelfs noodzakelijk het volgende te schrijven in zijn encycliek Ecclesia de Eucharistia (17 april 2003):

“Deze dienst van de verkondiging van de kant van het Leergezag heeft een antwoord gekregen in de innerlijke groei van de christelijke gemeente. Zonder twijfel heeft de liturgiehervorming van het Concilie in hoge mate bijgedragen aan een bewustere, actievere en vruchtbaarder deelname aan het heilig Offer van het Altaar van de kant van de gelovigen. Op veel plaatsen is Aanbidding van het Allerheiligst Sacrament ook een belangrijke dagelijkse praktijk en wordt een onuitputtelijke bron van heiligheid. De vrome deelname van de gelovigen aan de eucharistische processie op Sacramentsdag is een genade van de Heer die ieder jaar vreugde brengt aan hen die eraan deelnemen. Andere positieve tekenen van geloof in en liefde voor de Eucharistie zouden nog genoemd kunnen worden.

Helaas is er naast dit licht ook schaduw. Op sommige plaatsen is de praktijk van de eucharistische Aanbidding vrijwel volledig verwaarloosd. In verschillende delen van de Kerk zijn misbruiken opgetreden, die lijden tot verwarring met betrekking tot het gezonde geloof en de katholieke leer ten aanzien van dit wonderbaarlijke Sacrament. Soms komt men een uiterst verengd begrip van het eucharistische mysterie tegen. Beroofd van zijn betekenis als offer wordt het gevierd als ware het eenvoudigweg een broederlijke maaltijd. Daarenboven wordt van tijd tot tijd de noodzaak van het ambtelijke priesterschap dat wortelt in de apostolische opvolging verduisterd en de sacramentaliteit van de Eucharistie wordt teruggebracht tot louter werkdadigheid in de verkondiging. Dit heeft hier en daar geleid tot oecumenische initiatieven die hoewel edel in hun motieven, toegeven aan eucharistische praktijken die in tegenspraak zijn met de discipline waarmee de Kerk haar geloof uitdrukt. Kunnen wij anders dan onze diepe droefheid over dit alles uitdrukken? De Eucharistie is een te groot geschenk dan dat wij dubbelzinnigheid en verschraling van de betekenis zouden kunnen dulden.

Ik vertrouw erop dat deze encycliek er effectief aan kan bijdragen om de schaduwen van onaanvaardbare doctrines en praktijken te verdrijven, opdat de Eucharistie verder moge stralen in heel de glans van haar mysterie (n. 10).”

Hier bestond ook een pastorale werkelijkheid: om goede redenen of niet, sommige mensen konden of wilden niet deelnemen aan de hervormde riten. Zij bleven weg of namen alleen deel aan de niet-hervormde liturgie waar ze die konden vinden, zelfs als de viering ervan niet was toegestaan. Zo werd de liturgie een uitdrukking van verdeeldheid in de Kerk, in plaats van één van katholieke eenheid. Het Concilie wilde niet dat de liturgie ons van elkaar scheidde! De heilige Johannes Paulus II werkte aan het genezen van deze verdeling, met de hulp van Kardinaal Ratzinger die, als Paus Benedictus XVI, de nodige interne verzoening in de Kerk wilde faciliteren door in zijn Motu Proprio Summorum Pontificum (7 juli 2007) te bepalen dat de oudere vorm van de Romeinse ritus zonder beperkingen beschikbaar moet zijn voor die individuen en groepen die uit haar rijkdom willen putten. In Gods Voorzienigheid is het nu mogelijk onze katholieke eenheid te vieren met respect voor, en zelfs vreugde in, een legitieme diversiteit van de rituele praktijk.

We mogen dan een hele nieuwe, moderne liturgie in de volkstaal hebben opgebouwd, maar als we niet de juiste basis hebben gelegd – als onze seminaristen en geestelijkheid niet “diep doordrongen zijn van de geest en de kracht van de liturgie”, zoals het Concilie vroeg – dan kunnen zij zelf de mensen die aan hun zorg zijn toevertrouwd niet vormen. We moeten de woorden van het Concilie zelf zeer serieus nemen: het zou “kansloos” zijn te hopen op een liturgische vernieuwing zonder een grondige liturgische vorming. Zonder deze essentiële vorming zouden geestelijken zelfs schade toebrengen aan het geloof van mensen in het eucharistisch mysterie.

Ik wil niet bovenmatig pessimistisch overkomen, en ik zeg nogmaals: er zijn vele, vele gelovige mannelijke en vrouwelijke leken, vele geestelijken en religieuzen voor wie de liturgie zoals hervormd na het Concilie een bron van veel geestelijke en apostolische vruchten is, en daar dank ik de Almachtige God voor. Maar ik denk dat u het met mij eens zal zijn, zelfs op basis van mijn korte analyse hierboven, dat we beter kunnen doen, zodat de Heilige Liturgie werkelijk de bron en het hoogtepunt van het leven en de missie van de Kerk wordt, nu, aan het begin van de eenentwintigste eeuw, zoals de Concilievaders zozeer verlangden.

Gezien de fundamentele verlangens van de Concilievaders en de verschillende situaties die na het Concilie zichtbaar zijn geworden, zou ik een aantal praktische overwegingen willen presenteren over hoe we Sacrosanctum Concilium vandaag beter kunnen toepassen. Ook al dien ik als Prefect van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst, ik doe dit in alle nederigheid als een priester en een bisschop in de hoop dat dit een volwassen reflectie en studie en goed liturgisch handelen in heel de Kerk zal bevorderen.

Het zal geen verrassing zijn wanneer ik zeg dat we in de eerste plaats de kwaliteit en diepgang van onze liturgische vorming moeten onderzoeken, hoe we de geest en kracht van de liturgie overbrengen op onze geestelijken, religieuzen en lekengelovigen. Te vaak nemen we aan dat onze wijdingskandidaten voor het priesterschap of het permanente diaconaat genoeg over de liturgie “weten”. Maar het Concilie drong hierin niet aan op kennis, hoewel de Constitutie natuurlijk het belang van liturgiestudie onderstreepte (zie n. 15-17). Nee, de eerste en essentiële liturgische vorming is meer een onderdompeling in de liturgie, in het diepe mysterie van God, onze liefhebbende Vader. Het is een kwestie van de liturgie beleven in al haar rijkdom, zodat we, na gedronken te hebben uit haar bron, altijd dorsten naar haar verrukkingen, haar orde en schoonheid, haar stilte en bezinning, haar verheerlijking en aanbidding, haar vermogen ons ten diepste te verbinden met Hem die in en door de riten van de Kerk werkt.

Als we hier zorg voor dragen, als onze nieuwe priesters en diakens werkelijk dorsten naar de liturgie, zullen zij op hun beurt in staat zijn degenen die aan hun zorg zijn toevertrouwd te vormen – zelfs als de liturgische situatie en mogelijkheden van hun kerkelijke missie bescheidener zijn dan die van het seminarie of de kathedraal. Ik weet van vele priesters in zulke omstandigheden die hun mensen vormen in de geest en kracht van de liturgie, en wier parochies voorbeelden zijn van grote liturgische schoonheid. We moeten niet vergeten dat waardige eenvoud niet hetzelfde is als reductief minimalisme of een verwaarloosde en vulgaire stijl. Zoals onze Heilige Vader, Paus Franciscus, leert in zijn Apostolische Exhortatie Evangelii Gaudium: “De Kerk evangeliseert en evangeliseert zichzelf met de schoonheid van de liturgie, die ook viering is van de evangeliserende activiteit en bron van een hernieuwde impuls tot zelfgave.” (n. 24)

Ten tweede denk ik dat het zeer belangrijk is dat we duidelijk zijn over de aard van liturgische participatie, van de participatio actuosa waar het Concilie toe opriep. Hierover is veel verwarring geweest in de laatste decennia. Nummer 48 van de Constitutie zegt: De Kerk wil “dat de christengelovigen dit geheim van het geloof niet als buitenstaanders of als zwijgende toeschouwers bijwonen, maar dat zij het door de riten en gebeden goed leren begrijpen en daardoor bewust, godvruchtig en actief deelnemen aan de heilige handeling.” Het Concilie beschouwt participatie als voornamelijk intern, voortkomend uit een goed begrip van de riten en gebeden. Zeker, de Concilievaders vragen de gelovigen te zingen, de priester te antwoorden, liturgische taken op zich te nemen die rechtmatig de hunne zijn, maar staan erop dat allen zich bewust zijn van wat ze doen, “godvruchtig en actief”.

Als we het belang van de internisalisatie van onze liturgische participatie begrijpen zullen we het luidruchtige en gevaarlijke liturgische activisme, dat in de laatste decennia zo prominent aanwezig is geweest, vermijden. We gaan niet naar de liturgie om op te treden, om dingen te doen zodat anderen het kunnen zien: we gaan om verbonden te worden met het handelen van Christus door een internalisatie van de uitwendige liturgische riten, gebeden, tekenen en symbolen. Wellicht dat degenen die geroepen zijn tot liturgisch dienstwerk dit zich beter moeten herinneren dan anderen! Maar we moeten anderen ook vormen, in het bijzonder onze kinderen en jonge mensen, in de ware betekenis van liturgische participatie, in de ware manier om de liturgie te bidden.

Ten derde, ik heb gesproken over het feit dat een aantal hervormingen die na het Concilie zijn ingevoerd mogelijk zijn samengesteld volgens de tijdsgeest en dat er een groeiende hoeveelheid studie door trouwe zonen en dochters van de Kerk is geweest, waarin wordt gevraagd of wat was ingevoerd werkelijk de doelstellingen van de Constitutie toepaste, of dat ze er in werkelijkheid aan voorbij gingen. Deze studie vindt soms plaats onder de noemer “hervorming van de hervorming” en ik weet dat EH Thomas Kocik over deze kwestie een doorwrochte studie heeft gepresenteerd tijdens de Sacra Liturgia conferentie in New York, een jaar geleden.

Ik denk niet dat we de mogelijkheid of de wenselijkheid van een officiële hervorming van de liturgische hervorming kunnen afwijzen, omdat haar voorstanders een aantal belangrijke beweringen doen in hun pogingen trouw te zijn aan de nadruk van het Concilie in nummer 23 van de Constitutie “om de gezonde traditie te bewaren en toch de weg te openen voor een gewettigde vooruitgang”, en dat “vernieuwingen niet plaats hebben, tenzij deze door een werkelijk en duidelijk nut van de Kerk worden vereist, waarbij men er op dient te letten, dat de nieuwe vormen als het ware organisch voortkomen uit de reeds bestaande vormen.”

Ik kan meedelen dat, toen ik afgelopen april door de Heilige Vader in audiëntie werd ontvangen, Paus Franciscus mij vroeg de kwestie van een hervorming van een hervorming te bestuderen en hoe beide vormen van de Romeinse ritus te verrijken. Dat zal een fijngevoelig werk zijn en ik vraag om uw geduld en gebed. Maar als we Sacrosanctum Concilium beter willen toepassen, als we willen bereiken wat het Concilie verlangde, dan is dit een serieuze kwestie die zorgvuldig moet worden bestudeerd en behandeld met de nodige duidelijkheid en voorzichtigheid.

Wij priesters, wij bisschoppen dragen een grote verantwoordelijkheid. Hoe leidt ons goede voorbeeld tot goed liturgisch handelen; hoe kwetst onze onachtzaamheid of wangedrag de Kerk en haar heilige liturgie!

Wij priesters moeten in de allereerste plaats aanbidders zijn. Onze mensen zien het verschil tussen een priester die met geloof viert en één die haastig viert, veel op zijn horloge kijkt, bijna alsof hij zo snel mogelijk weer terug naar de televisie wil! Priesters, we kunnen niets belangrijkers doen dan de heilige mysteries te vieren: laten we oppassen voor de verleiding van liturgische luiheid, want dat is een verleiding van de duivel.

We moeten onthouden dat wij niet de makers van de liturgie zijn. Wij zijn haar nederige bedienaars, onderworpen aan haar discipline en wetten. Wij hebben ook de verantwoordelijkheid om degenen die ons bijstaan in liturgische functies te vormen in zowel de geest en kracht van de liturgie en zeker ook haar regels. Ik heb soms priesters een stap terug doen zetten om buitengewone bedienaars de Heilige Communie uit te laten delen: dit is fout, het is een ontkenning van het priesterlijk dienstwerk evenals een klerikalisering van de leken. Wanneer dit gebeurt is het een teken dat de vorming verkeerd is gegaan, en dat het gecorrigeerd moet worden.

Ik heb ook priesters en bisschoppen gezien die, gekleed om de Heilige Mis te vieren, telefoons en camera’s tevoorschijn haalden en in de heilige liturgie gebruikten. Dit is een verschrikkelijke aanklacht tegen het begrip dat zij hebben over wat ze doen als ze de liturgische gewaden aantrekken, dus zich als een alter Christus kleden – en nog meer, als ipse Christus, als Christus zelf. Dit is heiligschennis. Geen bisschop, priester of diaken die is gekleed voor het liturgisch dienstwerk of aanwezig op het priesterkoor moet foto’s nemen, zelfs niet tijdens grote geconcelebreerde Missen. Dit priesters dit vaak doen tijdens zulke Missen, of met elkaar praten of nonchalant zitten, is volgens mij een teken dat wij opnieuw moeten nadenken over de gepastheid van deze Missen, vooral als het priesters aanzet tot zulk schandalig gedrag dat het gevierde mysterie zo onwaardig is, of als de grootte van deze geconcelebreerde vieringen tot het risico van ontheiliging van de heilige Eucharistie leidt.

Ik wil een beroep doen aan alle priester. U heeft misschien mijn artikel in L’Osservatore Romano van een jaar geleden (12 juni 2015) gelezen, of mijn interview met het tijdschrift Famille Chrétienne in mei van dit jaar. Bij beide gelegenheden heb ik gezegd dat ik denk dat het heel belangrijk is dat we zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting, van priesters en gelovigen samen in dezelfde richting – naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt, in die delen van de liturgische riten waarin we ons tot God richten. Dit is toegestaan onder de huidige liturgische regels. Het is volledig legitiem in de moderne ritus. Ik denk dat het een heel belangrijke stap is om te verzekeren dat in onze vieringen de Heer werkelijk in het centrum staat.

En dus, beste priesters, vraag ik u dit waar mogelijk toe te passen, voorzichtig en met de nodige catechese, zeker, maar ook met het zelfvertrouwen van een herder dat dit iets goeds is voor de Kerk, iets goeds voor onze mensen. Uw eigen pastorale oordeel zal bepalen hoe en wanneer dit mogelijk is, maar wellicht is de eerste zondag van de Advent van dit jaar, wanneer we uitkijken naar “de Heer die zal komen” en “die niet aarzelt”, een hele goede tijd om dit te doen. Beste priesters, we zouden opnieuw moeten luisteren naar de klaagzang van God zoals verkondigd door de profeet Jeremia: “ze hebben Mij de rug toegekeerd” (2:27). Laat ons weer naar de Heer terugkeren!

Ik zou ook een beroep willen doen op mijn broeders bisschoppen: leidt u alstublieft uw priesters en mensen op deze manier naar de Heer, in het bijzonder in grote vieringen in uw bisdommen en in uw kathedraal. Vorm uw seminaristen alstublieft in de werkelijkheid dat we niet tot het priesterschap geroepen zijn om zelf in het hart van de liturgische eredienst te staan, maar om de gelovigen van Christus als medegelovigen naar Hem te leiden. Maak deze eenvoudige maar diepgaande hervorming alstublieft mogelijk in uw bisdommen, uw kathedralen, uw parochies en uw seminaries.

Wij bisschoppen hebben een grote verantwoordelijkheid, en ooit zullen we ons voor de Heer moeten verantwoorden over ons beheer. Wij bezitten niets! Zoals de heilige Paulus ons leert, wij zijn slechts “helpers van Christus, belast met het beheer van Gods geheimen” (1 Kor. 4:1). Wij hebben de verantwoordelijkheid ervoor te zorgen dat de heilige werkelijkheid van de liturgie wordt gerespecteerd in onze bisdommen en dat onze priesters en diakens zich niet alleen aan de liturgische voorschriften houden, maar de geest en de kracht van de liturgie waaruit deze voortkomen kennen. Ik was zeer bemoedigd door het lezen van de presentatie getiteld “The Bishop: Governor, Promoter and Guardian of the Liturgical Life of the Diocese”, gegeven voor de Sacra Liturgia conferentie in Rome in 2013 door aartsbisschop Alexander Sample van Portland in Oregon in de VS, en ik raad mijn broeders bisschoppen op broederlijke wijze aan zijn overwegingen zorgvuldig te bestuderen.

Hier herhaal ik wat ik elders heb gezegd: dat Paus Franciscus mij heeft gevraagd het liturgisch werk voort te zetten dat Paus Benedictus begonnen is (zie: Boodschap aan Sacra Liturgia 2015, New York City). Het feit dat we een nieuwe paus hebben betekent niet dat de visie van zijn voorganger nu niet langer geldig is. Integendeel, zoals we weten heeft onze Heilige Vader Paus Franciscus het grootste respect voor de liturgische visie en maatregelen die Paus Benedictus heeft uitgevoerd in opperste trouw aan de wensen en doelstellingen van de Concilievaders.

Staat u mij, voor ik afrond, toe een aantal andere kleine manieren te noemen die ook bij kunnen dragen aan een meer getrouwe toepassing van Sacrosanctum Concilium. Eén daarvan is dat we de liturgie moeten zingen, we moeten de liturgische teksten zingen, met respect voor de liturgische tradities van de Kerk en ons verheugend in de schatkist aan gewijde muziek die de onze is, in het bijzonder die muziek die hoort bij de Romeinse ritus, het Gregoriaans. We moeten gewijde liturgische muziek zingen, en niet slechts religieuze muziek of, erger, wereldse muziek.

We moeten de juiste balans vinden tussen de volkstalen en het gebruik van het Latijn in de liturgie. Het Concilie heeft nooit de bedoeling gehad dat de Romeinse ritus volledig in de volkstaal gevierd zou worden. Maar het wilde wel een breder gebruik ervan toestaan, in het bijzonder voor de lezingen. Tegenwoordig zou het mogelijk moeten zijn, vooral door moderne druktechnieken, om voor ieder het begrijpen van het Latijn te vergemakkelijken, wellicht voor de liturgie van de Eucharistie, en dit is natuurlijk met name gepast bij internationale samenkomsten waar de plaatselijke volkstaal door velen niet verstaan wordt. En wanneer de volkstaal gebruikt wordt moet het natuurlijk een juiste vertaling van het originele Latijn zijn, zoals Paus Franciscus recent aan mij heeft bevestigd.


Tussenkomst van Bisschop Rey

Met grote vreugde hebben we vandaag gehoord dat onze Heilige Vader, Paus Franciscus, u heeft gevraagd een studie te beginnen van de liturgische hervorming na het Concilie, en mogelijkheden te verkennen van wederzijdse verrijking tussen de oudere en nieuwere vormen van de Romeinse ritus, oorspronkelijk besproken door Paus Benedictus XVI.

Uwe Eminentie, uw oproep dat wij “zo snel mogelijk terugkeren naar een gezamenlijke richting” in onze liturgische vieringen, “naar het ooster of tenminste naar de apsis – naar de Heer die komt,” is een uitnodiging tot een radicale herontdekking van iets dat aan de wortel ligt van de christelijke liturgie. Het roept ons op om wederom te beseffen dat, in al onze liturgische vieringen, de christelijke liturgie in essentie gericht is op Christus, wiens komst wij met vreugdevolle hoop afwachten.

Uwe Eminentie, ik ben slechts één bisschop van één bisdom in het zuiden van Frankrijk. Maar als antwoord op uw oproep wil ik nu aankondigen dat, in ieder geval op de laatste zondag van de Advent van dit jaar, in mijn viering van de heilige Eucharistie in mijn kathedraal en bij andere gelegenheden zoals het past, ik ad orientem zal vieren – in de richting van de Heer die komt. Voor de Advent zal ik een brief schrijven aan mijn priesters en mensen over deze kwestie om mijn beslissing toe te lichten. Ik zal hen aanmoedigen mijn voorbeeld te volgen. Ik zal hen vragen mijn persoonlijke getuigenis, als eerste herder van het bisdom, te ontvangen in de geest van iemand die zijn volk wil oproepen om hierdoor het primaatschap van de genade in hun liturgische vieringen te herontdekken. Ik zal uitleggen dat deze verandering ons zal helpen de fundamentele aard van de christelijke eredienst te herinneren: dat het steeds op de Heer gericht moet zijn.


Kardinaal Sarah, Addendum

We moeten ervoor zorgen dat aanbidding het hart is van onze liturgische vieringen. Te vaak maken we niet de beweging van viering naar aanbidding, maar als we dat niet doen ben ik bang dat we niet altijd volledig intern hebben deelgenomen aan de liturgie. Twee lichaamshoudingen zijn hier nuttig, zelf onmisbaar. De eerste is stilte. Als ik nooit stil ben, als de liturgie mij geen ruimte geeft voor stil gebed en bezinning, hoe kan ik dan Christus aanbidden, hoe ik mij dan in mijn hart en ziel met Hem verbonden voelen? Stilte is zeer belangrijk, en niet alleen voor en na de liturgie.

Zo is ook het knielen bij de consecratie (tenzij ik ziek ben) van belang. In het westen is dit een lichamelijke handeling van aanbidding die ons nederig maakt voor onze Heer en God. Het is in zichzelf een gebedshandeling. Waar knielen en buigen uit de liturgie zijn verdwenen moeten ze worden teruggebracht, in het bijzonder in verband met het ontvangen van onze Heer in de heilige communie. Beste priesters, vorm uw mensen, waar mogelijk en met pastorale prudentie, zoals ik eerder zei, in deze prachtige handeling van aanbidding en liefde. Laat ons wederom neerknielen in aanbidding en liefde voor de Eucharistische Heer!

In verband met het geknield ontvangen van de heilige communie  wil ik verwijzen naar de brief van de Congregatie voor de Goddelijke Eredienst en de Regeling van de Sacramenten uit 2002, die duidelijk maakt dat “elke weigering van de Heilige Communie aan één van de gelovigen op basis van zijn of haar knielende houding is een ernstige overtreding van één van de meest fundamentele rechten van de christengelovigen” (Brief, 1 juli 2002, Notitiae, n. 437, nov-dec 2002, p. 583).

Het correct kleden van alle liturgische bedienaren op het priesterkoor, inclusief de lectoren, is ook van groot belang, wil dit dienstwerk als authentiek beschouwd worden en wil het uitgevoerd worden met het decorum passend bij de heilige liturgie – ook de bedienaren zelf dienen de juiste eerbied te tonen voor de mysteries die zij toedienen.

Dit zijn enkele voorstellen: ik ben er zeker van dat er vele andere gedaan kunnen worden. Ik leg ze u voor als mogelijke manieren om verder te gaan naar “de juiste manier om de liturgie innerlijk en uiterlijk te vieren”, dat natuurlijk het verlangen was dat Kardinaal Ratzinger aan het begin van zijn grootse werk, De Geest van de Liturgie, uitdrukte (Joseph Ratzinger, Theology of the Liturgy, Collected Works vol. 11, Ignatius Press, San Francisco 2014, p. 4). Ik moedig u aan om alles te doen dat u kunt om dit doel te realiseren, dat volledig in overeenstemming is met dat van de Constitutie over de Heilige Liturgie van het Tweede Vaticaans Concilie.